Đến uBlock Origin cũng “bó tay” trước quảng cáo Facebook

Mở Facebook, lướt được vài bài đăng của bạn bè thì một nội dung “Được tài trợ” lại chen vào bảng tin. Nhiều người cài uBlock Origin với hy vọng dọn sạch những quảng cáo này, nhưng Facebook liên tục thay đổi cách hiển thị đến mức công cụ chặn quảng cáo nổi tiếng cũng không còn muốn chạy theo.

Sau nhiều năm chơi trò mèo vờn chuột, những người duy trì bộ lọc mặc định của uBlock Origin tuyên bố ngừng chủ động sửa lỗi chặn quảng cáo trên Facebook. Nói cách khác, tiện ích chưa mất hoàn toàn tác dụng, nhưng người dùng có thể bắt đầu thấy quảng cáo lọt qua thường xuyên hơn và không còn biết bao giờ chúng mới được chặn trở lại.

Cuộc đấu vốn đã chênh lệch ngay từ đầu. Một phía chỉ có vài người làm việc trong thời gian rảnh, phía còn lại là nền tảng thuộc Meta với đội ngũ kỹ sư cùng nguồn lực khổng lồ. Mỗi lần uBlock Origin tìm ra cách nhận diện quảng cáo, Facebook có thể thay đổi cấu trúc hiển thị, khiến bản sửa trở nên vô dụng chỉ sau vài giờ.

Cuộc rượt đuổi khiến bên chặn quảng cáo kiệt sức

Thông báo được một thành viên tham gia duy trì bộ lọc đăng trên cộng đồng uBlock Origin tại Reddit. Người này chỉ trích Facebook là nền tảng “chống lại người dùng”, đồng thời cho rằng mạng xã hội có thể theo dõi những giải pháp được các dự án mã nguồn mở công khai rồi nhanh chóng tìm cách vô hiệu hóa chúng.

“Chúng tôi sẽ không tiếp tục hỗ trợ Facebook. Đây là một trang web chống lại người dùng. Họ chỉ việc theo dõi mọi thứ mà các dự án mã nguồn mở công khai, sau đó tìm cách đối phó để tiếp tục phân phối những quảng cáo độc hại.”

Đây là quan điểm của một người đóng góp cho dự án, không phải bằng chứng độc lập cho thấy mọi quảng cáo trên Facebook đều độc hại hoặc Meta có một đội ngũ chuyên theo dõi uBlock Origin. Tuy nhiên, phần trao đổi sau đó cho thấy sự chênh lệch nguồn lực là vấn đề có thật đối với dự án.

Một thành viên khác cho biết các bộ lọc chính hiện chỉ dựa vào khoảng hai người đóng góp thường xuyên, trong khi phục vụ hàng chục triệu người dùng. Họ còn có công việc, gia đình và cuộc sống riêng, nên không thể dành toàn bộ thời gian để theo dõi từng thay đổi của Facebook.

Theo nhóm duy trì, quyết định ngừng hỗ trợ một website mới chỉ xảy ra lần thứ hai trong lịch sử hơn một thập kỷ của dự án. Họ khẳng định không phải vì đột nhiên mất hứng với việc chặn quảng cáo, mà do Facebook đòi hỏi quá nhiều công sức liên tục. Một quy tắc vừa được sửa xong có thể bị vô hiệu hóa chỉ sau vài giờ, buộc người duy trì phải làm lại từ đầu.

Quảng cáo Facebook khó chặn vì thường được nhúng trực tiếp vào bảng tin và có cấu trúc gần giống bài đăng thông thường. Thay vì tải từ một địa chỉ riêng biệt để công cụ dễ dàng đưa vào danh sách đen, nội dung quảng cáo có thể sử dụng cùng hệ thống hiển thị với những bài viết bình thường.

Facebook còn có thể thay đổi tên lớp, chèn thành phần giả hoặc chia dấu hiệu nhận biết thành nhiều phần nhỏ. Ví dụ, chữ “Sponsored” có thể được tách thành từng ký tự, mỗi ký tự nằm trong một đoạn mã riêng. Những ký tự không hiển thị cho người xem đôi khi cũng được chèn vào giữa để đánh lạc hướng các bộ lọc tìm kiếm theo mẫu.

Nói nôm na, mỗi lần uBlock Origin học được cách nhận ra “bộ đồng phục” của quảng cáo, Facebook lại thay cho nó một bộ quần áo mới. Cuộc chơi cứ thế lặp lại, nhưng thời gian và nhân lực của những người duy trì bộ lọc không phải vô hạn.

uBlock Origin chưa hoàn toàn đầu hàng Facebook

Nói “uBlock Origin ngừng chặn quảng cáo Facebook” có thể khiến người dùng hiểu rằng tiện ích sẽ chủ động cho mọi quảng cáo đi qua. Thực tế, thay đổi nằm ở việc nhóm đóng góp chính không còn cam kết liên tục cập nhật các bộ lọc mặc định dành riêng cho Facebook.

Những quy tắc bộ lọc cũ vẫn có thể hoạt động trong một số trường hợp. Người dùng cũng có thể tự tạo bộ lọc, nhập danh sách của AdGuard hoặc sử dụng danh sách do cộng đồng khác duy trì. Dự án vẫn chấp nhận đóng góp từ bất kỳ ai tìm được giải pháp và sẵn sàng gửi bản sửa.

Một thành viên của nhóm giải thích rằng việc ngừng hỗ trợ không có nghĩa bộ lọc tùy chỉnh sẽ mất tác dụng. Nhóm chỉ muốn dành nguồn lực hạn chế cho những phần khác của Internet thay vì tiếp tục tiêu tốn quá nhiều thời gian vào Facebook. Bài đăng trên Reddit cũng cho thấy dự án đang kêu gọi cộng đồng tham gia nếu vẫn muốn theo đuổi cuộc chiến này.

Câu chuyện đồng thời nhắc lại rằng uBlock Origin không phải một dịch vụ thương mại có đội ngũ nhân viên đông đảo đứng phía sau. Đây là dự án mã nguồn mở được cung cấp miễn phí, không nhận tiền để cho quảng cáo lọt qua và phụ thuộc đáng kể vào những người tình nguyện duy trì danh sách bộ lọc.

Rắc rối với Facebook xuất hiện đúng lúc không gian hoạt động của uBlock Origin đang bị thu hẹp trên các trình duyệt phổ biến. Phiên bản đầy đủ đã không còn được Chrome hỗ trợ sau quá trình chuyển sang Manifest V3, trong khi Microsoft cũng đang loại bỏ Manifest V2 khỏi Edge. uBlock Origin Lite vẫn tồn tại trên các trình duyệt Chromium nhưng có ít khả năng hơn bản đầy đủ. Firefox tiếp tục hỗ trợ uBlock Origin, song điều đó không giải quyết được bài toán thiếu người cập nhật bộ lọc Facebook.

Việc uBlock Origin “bó tay” vì thế không chỉ nói lên quảng cáo Facebook khó chịu đến đâu. Nó còn cho thấy thế khó của các dự án mã nguồn mở, khi vài tình nguyện viên phải liên tục đối đầu với hệ thống do một tập đoàn công nghệ khổng lồ vận hành. Nếu không có thêm người tham gia duy trì bộ lọc, người dùng Facebook có thể sẽ thấy quảng cáo lọt qua ngày càng thường xuyên, dù biểu tượng uBlock Origin vẫn còn nằm trên thanh trình duyệt.