MỚI NHẤT!

Đọc nhanh >>

Đường ống áp lực vỡ, bùn đá tràn ngập nhà máy, nằm im suốt 5 năm: Công trình thủy điện Việt Nam đầu tư ở nước láng giềng ‘hồi sinh’ nhờ tuyến ống mới xuyên lớp đất dày hơn 100 m

| | Doanh nghiệp

Đường ống áp lực vỡ, bùn đá tràn ngập nhà máy, nằm im suốt 5 năm: Công trình thủy điện Việt Nam đầu tư ở nước láng giềng ‘hồi sinh’ nhờ tuyến ống mới xuyên lớp đất dày hơn 100 m

Nhà máy thủy điện Xekaman 3 (250 MW) ở tỉnh Sekong (Lào) do doanh nghiệp Việt Nam đầu tư. Năm 2016, đường ống áp lực của nhà máy bị phá hủy khi mái dốc phía trên mất ổn định, và nhà máy phải ngừng phát điện hơn 5 năm. Đến tháng 5/2022, hai tổ máy đã hòa lưới trở lại sau khi một tuyến ống mới dài gần 877 m được xây xuyên qua tầng đất dày hơn 100 m.

Chiếc xe phủ đầy đất đỏ và nhà máy ngừng phát điện

Ngày 20/12/2016, báo Laotian Times đưa tin nhà máy thủy điện Xekaman 3 ở huyện Dakcheung, tỉnh Sekong đã ngừng phát điện nhiều ngày. Nguyên nhân là đường ống dẫn nước vào tua-bin bị hư hỏng vào ngày 16/12. Ảnh hiện trường báo này đăng cho thấy một chiếc ô tô bị phủ kín lớp đất đỏ ướt sau khi đường ống vỡ. 

Xekaman 3 nằm trên suối Nam Pa Nu, một nhánh chính của sông Xekaman thuộc lưu vực Sekong, cách cửa khẩu Nam Giang – Đắk Tà Oộc khoảng 40 km. Nhà máy có công suất 250 MW, gồm hai tổ máy Francis 125 MW. Chủ đầu tư là Công ty CP Điện Việt – Lào, nắm 85% vốn, còn Điện lực Lào (EDL) nắm 15%. Toàn bộ sản lượng điện của nhà máy từ khi vận hành trở lại được bán về Việt Nam.

Theo nghiên cứu năm 2020 của các tác giả thuộc Đại học Mỏ – Địa chất và Đại học Thủy lợi đăng trên Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Mỏ – Địa chất, công trình được xây dựng từ năm 2006 đến 2013. Nước được dẫn về nhà máy qua một tuyến đường dẫn ngầm đường kính khoảng 4 m, dài hơn 7 km. Phía trên nhà máy là một khối trượt lớn. 

Nhóm tác giả cho rằng khối trượt này hình thành do cấu trúc địa chất, địa hình và quá trình thi công mái dốc, và nó đe dọa trực tiếp đến an toàn của nhà máy. Cũng theo nghiên cứu này, năm 2016 mái dốc bị trượt đã làm hỏng đường ống áp lực dẫn nước vào tổ máy.

Đường ống áp lực vỡ, bùn đá tràn ngập nhà máy, nằm im suốt 5 năm: Công trình thủy điện Việt Nam đầu tư ở nước láng giềng ‘hồi sinh’ nhờ tuyến ống mới xuyên lớp đất dày hơn 100 m - Ảnh 1.

Khối trượt cổ phía trên gian máy

Sự cố năm 2016 không phải lần đầu tiên. Theo Báo Đầu tư, Xekaman 3 bắt đầu phát điện vào giữa năm 2013. Chỉ khoảng 4 tháng sau, đến tháng 10/2013, nhà máy đã gặp sự cố. Ngày 16/12/2016, sự cố xảy ra cùng lúc tại đường ống áp lực và mái đào phía thượng lưu nhà máy. Khi đó, một quan chức ngành năng lượng tỉnh Sekong cho biết đường ống vỡ ở vị trí cách nhà máy khoảng 100 m, đất đá và bùn tràn vào gây ngập và làm hư hỏng gian máy cùng thiết bị. Trước đó vào năm 2015, nhà máy cũng đã phải dừng vì một sự cố tương tự.

Về cơ chế, một nghiên cứu của đơn vị tư vấn thuộc hệ thống Sông Đà trình bày tại hội thảo cơ học đá Vietrock năm 2015 cho rằng việc đào mái dốc phía thượng lưu nhà máy đã làm tái hoạt động một khối trượt cổ. Khối đất này dịch chuyển và phá hủy đường ống áp lực chạy qua nó. Theo nghiên cứu năm 2020 của Đại học Mỏ – Địa chất, việc quan trắc khối trượt tại đây trước đó vẫn dựa vào đo đạc định kỳ bằng máy toàn đạc, nên không cảnh báo được tức thời. Nhóm tác giả đề xuất một hệ thống quan trắc thời gian thực gồm 18 trạm định vị vệ tinh GNSS và một trạm CORS, hoạt động liên tục 24/7, có cảnh báo bằng âm thanh và ánh sáng. Trong thí nghiệm mô phỏng, sai lệch chuyển vị ngang so với thước thép chỉ từ 2,2 đến 3,3 mm.

Theo Báo Đầu tư, sau sự cố năm 2016, chủ đầu tư phải dồn nguồn lực cho một giải pháp khắc phục vĩnh viễn, theo chỉ đạo của Chính phủ hai nước. Nhà máy nằm im hơn 5 năm.

Đào hầm xuyên qua đất, đặt lại tuyến ống 876 m

Vấn đề lớn nhất là nền đất. Theo Tạp chí Năng lượng Việt Nam, ở nhiều vị trí tại khu vực nhà máy, tầng đất dày hơn 100 m. Tuyến ống cũ không thể được giữ nguyên trên khối đất đã trượt, nên các bên thống nhất xây một đường ống áp lực mới có tổng chiều dài 876,58 m. Phần đào phía thượng lưu bao gồm cả đào hầm xuyên qua đất, với gương đào lớn nhất có đường kính 8 m.

Giải pháp đường ống lâu dài và phần đào thượng lưu do Công ty CP Tư vấn Xây dựng Điện 1 (PECC1) thiết kế. Thiết kế này được thẩm tra và chấp thuận bởi các đơn vị tư vấn của chủ đầu tư, tư vấn độc lập của Chính phủ Lào và Cục Quản lý Năng lượng thuộc Bộ Năng lượng và Mỏ Lào. Công trường nằm sâu trong vùng núi, cách biên giới Việt Nam khoảng 40 km. Theo Tạp chí Năng lượng Việt Nam, dịch Covid-19 đã khiến việc thi công thêm phần khó khăn.

Tổ máy số 1 của Xekaman 3 hòa lưới trở lại ngày 17/5/2022, và tổ máy số 2 hòa vào lưới điện Việt Nam ngày 27/5/2022. Từ khi vận hành lại đến hết tháng 6/2022, nhà máy đã bán sang Việt Nam 163 triệu kWh. Sản lượng lũy kế từ khi phát điện lần đầu đạt 2,34 tỷ kWh. 

Về chi phí, tổng vốn đầu tư của dự án đã tăng gần gấp đôi so với kế hoạch ban đầu. Tạp chí Năng lượng Việt Nam ghi tổng mức đầu tư là 311 triệu USD.

Chí Kiên

Việt Nam hàng ngày

Trở lên trên