Gã khổng lồ xe điện âm thầm vượt mặt BYD, làm lung lay trật tự toàn ngành ô tô: 'Tắc kè hoa' khiến cả thế giới phải 'cắp sách' đến học hỏi

Mỗi dịp tháng Tư, những nhà điều hành và kỹ sư sừng sỏ nhất của làng xe thế giới lại đáp chuyến bay đến triển lãm ô tô lớn nhất Trung Quốc để “giải mã” BYD - đế chế xe điện vượt mặt Tesla về doanh số toàn cầu hồi năm ngoái.

Nhưng tại sự kiện Auto China đang diễn ra ở Bắc Kinh, một cái tên khác đang chiếm trọn tâm điểm: Zhejiang Geely Holding Group. Trong một bước tiến đầy bất ngờ, Geely đã đánh bại BYD về doanh số trong hai tháng đầu năm nay và đang nhanh chóng mở rộng dải sản phẩm của mình. Không dừng lại ở đó, hãng còn đang vươn vòi bạch tuộc ra nước ngoài, với lượng xuất khẩu sang châu Âu, Trung Đông và các khu vực khác tăng hơn gấp đôi trong năm qua, trực tiếp đối đầu với các đối thủ toàn cầu ngay trên sân nhà của họ.

Sự trỗi dậy của Geely diễn ra vào đúng thời điểm then chốt. Cuộc xung đột tại Iran đã khiến giá xăng tăng vọt, làm sống lại nhu cầu của người tiêu dùng đối với xe điện - phân khúc mà các nhà sản xuất Trung Quốc đang thống trị. Sau nhiều năm âm thầm xây dựng nền móng để mở rộng xuất khẩu và thoát khỏi thị trường nội địa khốc liệt, các thương hiệu Trung Quốc dường như đã sẵn sàng nắm bắt cơ hội để xoay chuyển cán cân quyền lực trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu.

“Tắc kè hoa” của ngành xe

Geely đã xây dựng một mô hình kinh doanh được thiết kế để chống chịu mọi biến động. Đây là một trong số ít các nhà sản xuất ô tô có khả năng cạnh tranh trên cả bốn loại động cơ chính: chạy xăng, hybrid (xăng - điện), hybrid cắm điện (PHEV) và thuần điện. Sự đa dạng này cho phép họ xoay trục cực nhanh trước những thay đổi của thị trường.

Khi chính phủ Trung Quốc chấm dứt các khoản trợ cấp thuế cho xe điện vào đầu năm nay khiến nhu cầu sụt giảm, Geely lập tức tập trung vào các dòng xe chạy xăng. Tuy nhiên, khi giá xăng tăng phi mã hồi tháng trước do xung đột tại Iran, hãng này lại ngay lập tức đẩy mạnh xe hybrid cắm điện và xe điện thuần túy.

Trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại, doanh số xe thuần điện và hybrid cắm điện trong 19 ngày đầu tháng 4 đã giảm 14% so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng chú ý, doanh số xe chạy xăng còn thê thảm hơn khi lao dốc gần 40%. David Zhang, chuyên gia công nghệ ô tô tại Viện Công nghệ Năng lượng mới Giang Tây, nhận định: “Sự linh hoạt của Geely đã trở thành một lợi thế cạnh tranh rõ rệt.”

Từ thợ chụp ảnh dạo đến ông trùm xe hơi toàn cầu

Zhejiang Geely, tập đoàn tư nhân thuộc sở hữu của nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Lý Thư Phúc (62 tuổi), đang kiểm soát một mạng lưới rộng lớn các hãng xe. Dù công bố rất ít thông tin tài chính, tập đoàn đã đặt mục tiêu tạo ra 30% doanh số từ thị trường quốc tế vào năm 2030.

Geely Automobile Holdings - đơn vị lớn nhất của tập đoàn, niêm yết tại Hồng Kông (Trung Quốc) - đã bán được 3 triệu xe vào năm ngoái, tăng 39%. Doanh thu cũng tăng 25% bất chấp cuộc chiến giá cả khốc liệt tại Trung Quốc đang kéo giảm biên lợi nhuận.

Hành trình của ông Lý Thư Phúc là một câu chuyện truyền cảm hứng đầy kinh ngạc. Từng dùng tiền học phí đại học để mua máy ảnh làm nghề chụp ảnh cho khách du lịch, ông dần chuyển sang sản xuất linh kiện tủ lạnh, xe máy rồi đến ô tô tại quê nhà Đài Châu (Chiết Giang).

Đến năm 2006, Geely vẫn chỉ bán những chiếc xe cỡ nhỏ giá rẻ với thiết kế đơn giản, thực dụng đến mức thô sơ theo tiêu chuẩn phương Tây. Nhưng điều đó không ngăn cản tham vọng toàn cầu của ông Lý.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2006, ông đã gây sốc khi đề nghị Ford bán lại Jaguar hoặc Volvo cho Geely. Ý tưởng đó lúc bấy giờ bị coi là viển vông, nhưng sau khi Ford rơi vào khủng hoảng tài chính toàn cầu, ông Lý đã vay mượn rầm rộ để mua lại Volvo (Thụy Điển) vào năm 2010 và hồi sinh thương hiệu này một cách ngoạn mục.

Để khép lại một “vòng tròn định mệnh”, vào năm 2018, người từng bày tỏ sự ngưỡng mộ với công nghệ của người Đức đã chi 9 tỷ USD để mua lại 9,69% cổ phần của Daimler (nay là Mercedes-Benz Group).

Hệ sinh thái thương hiệu đồ sộ

Geely hiện sở hữu một danh mục thương hiệu cực kỳ đa dạng. Hãng mua lại London Taxi Company (2013), sở hữu 51% Lotus (Anh) và 49,9% Proton (Malaysia). Geely cũng hát triển Polestar (công ty con của Volvo) và Zeekr - thương hiệu xe điện hạng sang có giá lên tới 132.000 USD.

Bằng cách duy trì các xưởng thiết kế và nhà máy tại châu Âu, cũng như mở nhà máy Volvo tại Nam Carolina (Mỹ), Geely khéo léo lách qua các rào cản thương mại tại thị trường phương Tây, song vẫn phải đối mặt với hai thách thức lớn: duy trì lợi nhuận cho một danh mục thương hiệu khổng lồ và đối đầu với các doanh nghiệp nhà nước tại Trung Quốc - những đơn vị đang sẵn sàng chấp nhận lỗ để duy trì cuộc chiến giá cả nhờ sự hậu thuẫn của chính quyền địa phương.

Để cạnh tranh với đối thủ lớn nhất là BYD, Geely đang đặt cược vào công nghệ. Chiếc SUV Zeekr 8X mới ra mắt là một minh chứng: chỉ với một nút bấm, xe biến thành rạp chiếu phim riêng tư; xe có thể tự lùi khỏi bãi đỗ hẹp khi chủ nhân ra hiệu; tích hợp hàng loạt tính năng tự lái tiên tiến với mức giá chỉ từ 47.000 USD.

Geely đang hướng các dòng xe hybrid cắm điện sang thị trường quốc tế như châu Âu, nơi hạ tầng sạc điện chưa phát triển đồng bộ như Trung Quốc. Mặc dù EU đã áp thuế chống trợ cấp đối với xe điện Trung Quốc vào cuối năm 2024, nhưng các dòng xe hybrid vẫn tạm thời nằm ngoài tầm ngắm, mở ra cơ hội lớn cho Geely.

Phát biểu tại Thụy Điển tháng trước, ông Lý Thư Phúc nhận định: “Kỷ nguyên toàn cầu hóa đã kết thúc, chúng ta đang bước vào xu hướng khu vực hóa kinh tế.” Điều này đồng nghĩa với việc Geely sẽ dựa nhiều hơn vào các nhà máy của Volvo tại châu Âu để thích nghi với những căng thẳng địa chính trị đang định hình lại ngành công nghiệp này.

Theo: The NY Times