Gan lợn lại một lần nữa trở thành tâm điểm: Các bác sĩ phát hiện ăn gan lợn thường xuyên đem lại 4 lợi ích

Gan lợn từ lâu đã là món ăn quen thuộc trong nhiều gia đình. Thế nhưng, đi cùng giá trị dinh dưỡng, loại thực phẩm này cũng gây không ít tranh luận vì chứa hàm lượng cholesterol đáng kể và đặc biệt giàu vitamin A.

Vậy gan lợn có thực sự tốt cho sức khỏe? Ăn thế nào để tận dụng được giá trị dinh dưỡng mà không biến món ăn này thành gánh nặng cho cơ thể?

Gan lợn có gì đặc biệt?

Gan động vật là một trong những loại thực phẩm giàu vi chất. Trong đó, sắt và vitamin A là hai dưỡng chất đáng chú ý.

Sắt là nguyên liệu cần thiết để cơ thể tạo hemoglobin - protein trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy từ phổi đến các mô. Thiếu sắt có thể dẫn đến thiếu máu thiếu sắt, đi kèm các biểu hiện như mệt mỏi, thiếu năng lượng, khó tập trung. Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cũng lưu ý rằng sắt từ thực phẩm động vật tồn tại dưới dạng heme và non-heme, trong đó sắt heme được cơ thể hấp thu tốt hơn so với sắt non-heme từ thực vật.

Gan lợn cũng cung cấp vitamin A dạng tạo sẵn (preformed vitamin A). Vitamin A cần thiết cho thị lực bình thường, hệ miễn dịch, quá trình phát triển và duy trì các mô của cơ thể.

Tuy nhiên, chính vì gan chứa nhiều vitamin A nên "càng ăn nhiều càng tốt" là quan niệm sai lầm. NIH quy định giới hạn hấp thu tối đa đối với vitamin A dạng tạo sẵn ở người trưởng thành là 3.000 mcg/ngày từ tất cả các nguồn. Lượng này bao gồm cả vitamin A từ thực phẩm, đồ uống và thực phẩm bổ sung.

4 điểm đáng chú ý khi ăn gan lợn

Gan lợn không phải là thực phẩm “càng bổ càng nên ăn nhiều”. Giá trị của món ăn này nằm ở việc cung cấp một số dưỡng chất với hàm lượng đáng kể, đặc biệt là sắt và vitamin A. Nếu được sử dụng hợp lý trong một chế độ ăn đa dạng, gan lợn có thể góp phần bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể. Dưới đây là 4 điểm đáng chú ý khi đưa gan lợn vào khẩu phần ăn.

1. Bổ sung sắt cho khẩu phần ăn

Một trong những ưu điểm nổi bật của gan là hàm lượng sắt. Sắt tham gia vào quá trình hình thành hemoglobin và myoglobin, giúp vận chuyển và sử dụng oxy trong cơ thể. Vì vậy, một khẩu phần ăn đa dạng có thực phẩm giàu sắt có thể góp phần đáp ứng nhu cầu sắt hàng ngày.

Điều này đặc biệt đáng lưu ý với những người có chế độ ăn nghèo thực phẩm chứa sắt. Tuy nhiên, mệt mỏi không đồng nghĩa với thiếu sắt. Thiếu ngủ, căng thẳng, bệnh lý mạn tính, rối loạn tuyến giáp, thiếu máu do nhiều nguyên nhân khác... đều có thể khiến cơ thể mệt mỏi.

Nếu thường xuyên mệt mỏi hoặc nghi ngờ thiếu máu, việc cần thiết là thăm khám và xét nghiệm để xác định nguyên nhân thay vì tự tăng lượng gan trong khẩu phần.

2. Cung cấp vitamin A, hỗ trợ thị lực và miễn dịch

Vitamin A đóng vai trò quan trọng đối với thị lực, hệ miễn dịch và sức khỏe của da, niêm mạc. Gan là thực phẩm đặc biệt giàu vitamin A dạng tạo sẵn. Vì vậy, một lượng nhỏ có thể cung cấp đáng kể dưỡng chất này.

Nhưng đây cũng chính là lý do không nên ăn gan với tần suất quá dày. Việc hấp thu quá nhiều vitamin A dạng tạo sẵn trong thời gian dài có thể gây tác dụng bất lợi. NIH cảnh báo lượng vitamin A quá cao có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe, đồng thời khuyến cáo đặc biệt thận trọng với việc bổ sung vitamin A liều cao.

3. Bổ sung vitamin nhóm B và protein

Bên cạnh sắt và vitamin A, gan còn chứa protein cùng nhiều vitamin và khoáng chất khác. Các vitamin nhóm B tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa năng lượng và hoạt động bình thường của cơ thể.

Tuy nhiên, cũng cần hiểu đúng: không có một loại thực phẩm đơn lẻ nào có thể "bù" toàn bộ dinh dưỡng cho cơ thể. Một chế độ ăn tốt vẫn cần đa dạng nguồn protein, rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nhóm thực phẩm khác.

4. Làm đa dạng nguồn thực phẩm giàu vi chất

Ở người lớn tuổi, việc ăn uống đôi khi trở nên đơn điệu do giảm cảm giác ngon miệng hoặc lo ngại các món thịt khó tiêu. Đưa một lượng phù hợp nội tạng vào chế độ ăn có thể làm đa dạng nguồn thực phẩm và bổ sung một số vi chất.

Tuy nhiên, gan chỉ nên được xem là một lựa chọn trong khẩu phần, không phải thực phẩm cần ăn hàng ngày.

Gan lợn nhiều cholesterol, có nên kiêng hoàn toàn?

Đây là một trong những lý do gan lợn thường gây tranh cãi. Cholesterol trong thực phẩm có nguồn gốc động vật có thể góp phần vào lượng cholesterol đưa vào cơ thể. Trong khi đó, cholesterol máu cao, đặc biệt LDL-cholesterol cao, liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ.

Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến nghị chú trọng tổng thể chế độ ăn lành mạnh, ưu tiên rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt và nguồn protein phù hợp, đồng thời hạn chế thực phẩm giàu chất béo bão hòa và thực phẩm siêu chế biến.

Điều đó không có nghĩa tất cả mọi người phải tuyệt đối tránh gan lợn. Vấn đề quan trọng hơn là tần suất, khẩu phần và tổng thể chế độ ăn.

Đặc biệt, người đang có cholesterol hoặc mỡ máu cao, bệnh tim mạch hoặc những vấn đề sức khỏe cần kiểm soát chế độ ăn nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có khuyến nghị phù hợp với tình trạng cá nhân.

3 nguyên tắc khi ăn gan lợn

- Không biến gan thành món ăn hàng ngày: Gan rất giàu vi chất nhưng không phải thực phẩm càng ăn nhiều càng tốt. Thay vì ăn liên tục, nên xem gan là một phần nhỏ trong chế độ ăn đa dạng. Điều này giúp hạn chế việc hấp thu quá mức một số dưỡng chất như vitamin A và tránh làm khẩu phần mất cân đối.

- Chọn nguồn thực phẩm an toàn, chế biến chín kỹ: Gan là nội tạng động vật nên cần ưu tiên sản phẩm tươi, có nguồn gốc rõ ràng, bảo quản đúng cách và chế biến đảm bảo an toàn thực phẩm.

- Ăn cùng nhiều nhóm thực phẩm khác: Một bữa ăn cân bằng nên có sự kết hợp giữa nguồn protein, rau củ, ngũ cốc và các thực phẩm khác.

Nếu ăn gan, có thể kết hợp với rau xanh và các loại thực phẩm giàu vitamin C. Vitamin C có thể giúp tăng hấp thu sắt non-heme từ thực phẩm thực vật.

Điều quan trọng là không cần "thần thánh hóa" gan lợn. Giá trị của nó nằm ở việc cung cấp một số dưỡng chất trong một chế độ ăn đa dạng, chứ không phải khả năng chữa bệnh hay nhanh chóng làm cơ thể khỏe lên.

Ai không nên tự ý ăn nhiều gan?

Những người đang có vấn đề về cholesterol hoặc mỡ máu, đang được điều trị bệnh lý chuyển hóa hoặc có chế độ ăn đặc biệt nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tăng lượng nội tạng trong khẩu phần.

Ngoài ra, người đang sử dụng thực phẩm bổ sung chứa vitamin A cũng cần chú ý tổng lượng vitamin A nạp vào cơ thể. Việc vừa sử dụng sản phẩm bổ sung liều cao vừa ăn nhiều thực phẩm rất giàu vitamin A có thể khiến tổng lượng hấp thu tăng đáng kể.

Ăn gan lợn thế nào mới hợp lý?

Câu trả lời không phải là "ăn càng nhiều càng tốt", cũng không phải "tuyệt đối không được ăn". Gan lợn có thể xuất hiện trong khẩu phần nếu được sử dụng với lượng vừa phải, không quá thường xuyên, chế biến an toàn và đặt trong một chế độ ăn đa dạng.

Đặc biệt, nếu một người thường xuyên mệt mỏi, xanh xao hoặc nghi ngờ thiếu máu, việc ăn thêm gan không thể thay thế cho quá trình tìm nguyên nhân. Thiếu sắt có nhiều nguyên nhân và cần được đánh giá phù hợp; trong trường hợp thiếu máu rõ rệt, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm và phương pháp điều trị cụ thể.

Gan lợn có dinh dưỡng, nhưng không phải "siêu thực phẩm". Với món ăn này, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là: ăn vừa đủ, ăn đa dạng và ăn đúng với tình trạng sức khỏe của bản thân.

(Ảnh minh hoạ: Internet)

(Nguồn: HK01, AHA)