Giữ 'át chủ bài Hormuz', Iran đảo ngược các lệnh trừng phạt của Mỹ

Những gián đoạn do cuộc xung đột Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã đe dọa các tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, đặc biệt là eo biển Hormuz, một điểm nghẽn giao thông quan trọng mà một phần đáng kể lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua.

Bộ Dầu mỏ Ấn Độ hôm thứ Bảy (4/4) thông báo các nhà máy lọc dầu của nước này đang phải vật lộn với sự gián đoạn nguồn cung dầu từ Tây Á, buộc phải quay lại nhập khẩu dầu thô từ Iran.

Trước đó, vào tháng 5/2019, dưới áp lực từ Mỹ, Ấn Độ đã ngừng nhập khẩu dầu Iran để tuân thủ các lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, biến động thị trường và lo ngại về an ninh năng lượng buộc nước này phải điều chỉnh chiến lược.

Một yếu tố then chốt cho sự trở lại này là việc gỡ bỏ các rào cản tài chính và ngân hàng từng cản trở giao dịch. Hiện tại, phía Ấn Độ khẳng định không còn hạn chế đáng kể nào đối với việc nhập khẩu dầu từ Iran.

Ngoài dầu thô, các báo cáo cho thấy Ấn Độ còn tiếp nhận một lô 44.000 tấn khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) từ Iran. Lô hàng này, được vận chuyển bằng một tàu đang chịu lệnh trừng phạt, gần đây đã cập cảng Mangalore ở Ấn Độ.

Đây là một bước tiến quan trọng trong việc mở rộng hợp tác năng lượng giữa hai nước. Việc Ấn Độ tái thiết lập quan hệ với Iran cũng phản ánh sự thay đổi các ưu tiên toàn cầu, đặc biệt là trước những lo ngại ngày càng gia tăng về an ninh năng lượng.

Đối với một nền kinh tế đang phát triển nhanh như Ấn Độ, việc tiếp cận các nguồn năng lượng giá cả phải chăng và đáng tin cậy là điều thiết yếu để duy trì tăng trưởng, khiến những quốc gia như Iran, với trữ lượng năng lượng dồi dào, trở thành những nhân tố quan trọng trong tính toán năng lượng của Ấn Độ.

Hơn 80% lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ đến từ khu vực Vịnh Ba Tư. Eo biển Hormuz là tuyến đường huyết mạch vận chuyển dầu mỏ này, do đó bất kỳ sự gián đoạn nào trong việc tiếp cận tuyến đường này đều gây ra rủi ro nghiêm trọng về kinh tế và an ninh cho Ấn Độ.

Việc đóng cửa eo biển sẽ buộc Ấn Độ phải tìm những tuyến đường thay thế tốn kém và mất nhiều thời gian hơn, chẳng hạn như đi vòng qua lục địa châu Phi. Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của Ấn Độ đồng nghĩa với việc nhu cầu năng lượng của nước này ngày càng cấp thiết.

Trong bối cảnh đó, Iran nổi lên như một đối tác năng lượng quan trọng. Không chỉ với Ấn Độ, việc kiểm soát eo biển Hormuz còn giúp Tehran có thêm đòn bẩy chiến lược trên "bàn cờ" địa - chính trị.

Trong khi Washington từ lâu đã sử dụng ảnh hưởng tài chính của mình để áp đặt lệnh trừng phạt lên các đối thủ, thì việc Tehran kiểm soát điểm nút năng lượng quan trọng này giờ đây đã cung cấp cho họ một công cụ để phản công.

Trên thực tế, điều này có nghĩa là sự gián đoạn đối với dòng chảy dầu mỏ toàn cầu, ngay cả khi chỉ là tạm thời, cũng có thể gây ra hiệu ứng domino ảnh hưởng ngay lập tức đến giá dầu và nhiên liệu tại Mỹ.

Giá dầu tăng do bất ổn tại Hormuz có thể tác động trực tiếp đến lạm phát và tâm lý cử tri Mỹ, đặc biệt trong các giai đoạn nhạy cảm như bầu cử. Điều này đặt Washington vào thế khó: Leo thang quân sự có thể khiến tình hình thêm trầm trọng, nhưng kiềm chế lại làm suy giảm sức ép chiến lược.

Trong khi Mỹ đang bị ràng buộc bởi thời hạn bầu cử cận kề và sự nhạy cảm của cử tri đối với lạm phát, Iran đã tận dụng hiệu quả khả năng phục hồi kinh tế và sự mở rộng các mạng lưới bán dầu phi chính thức để giảm thiểu áp lực từ các lệnh trừng phạt.

Đối với Iran, nhiều năm áp lực về cấu trúc và các lệnh trừng phạt đơn phương không chỉ "phủ bóng đen" lên thương mại của nước này mà còn khiến một phần tài sản và ngoại tệ của quốc gia bị mắc kẹt trong các ngân hàng nước ngoài.

Trong cuộc chiến với Mỹ - Israel, Iran đã chứng minh rằng các lệnh trừng phạt có thể bị đảo ngược, chuyển từ vị thế bị trừng phạt sang vai trò chủ động trong việc áp đặt chúng.