Hai chính sách lớn của dự án sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Tại hội thảo góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá do Bộ Y tế tổ chức ngày 6/7, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, Nghị quyết số 160/NQ-CP ngày 22/6/2026 của Chính phủ đã thống nhất thông qua 2 chính sách lớn của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Đó là cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác; cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Thuốc lá khiến hơn 100.000 người tử vong mỗi năm

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, đây là những chính sách thể hiện quan điểm quản lý chủ động, kiên quyết và có trách nhiệm; không thể chờ đến khi xảy ra hậu quả về sức khỏe thì mới can thiệp mà cần nhận diện sớm nguy cơ, kiểm soát ngay từ đầu, không để các sản phẩm thuốc lá mới, phương thức tiếp thị mới hay hình thức kinh doanh mới lôi kéo giới trẻ tiếp cận và lệ thuộc nicotine.

Hiện nay, thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và tử vong sớm.

Mỗi năm, Việt Nam có hơn 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có nhiều trường hợp không hút thuốc nhưng bị ảnh hưởng từ khói thuốc thụ động. Đây không chỉ là tổn thất về sức khỏe mà còn tạo gánh nặng lớn đối với từng gia đình, hệ thống y tế, năng suất lao động và sự phát triển bền vững của đất nước.

Ở góc độ nghiên cứu chính sách, TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Trưởng khoa Xã hội học y tế và dân số, Viện Chiến lược và chính sách y tế, cũng cho biết Việt Nam vẫn thuộc nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc lá cao nhất thế giới. Năm 2021, tỷ lệ này là 41,1%.

Đặc biệt, sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm nicotine mới đang đe dọa giới trẻ. Những sản phẩm này được thiết kế nhỏ gọn, bao bì bắt mắt, nhiều hương vị, dễ thu hút người trẻ.

Các sản phẩm này vừa có nguy cơ gây lệ thuộc nicotine, túi ngậm nicotine còn có thể ảnh hưởng niêm mạc miệng và tim mạch.

Bên cạnh đó, nếu chỉ cấm kinh doanh nhưng vẫn cho phép sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, khi đó có thể sẽ thúc đẩy thị trường không chính thức và buôn lậu.

Vì vậy, việc cấm toàn diện các sản phẩm thuốc lá mới sẽ giảm nguồn cung nicotine, hạn chế người trẻ bắt đầu sử dụng, từ đó giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế.

Một số điểm mới trong dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Theo TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, sau hơn 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhiều sản phẩm và phương thức kinh doanh mới xuất hiện, đòi hỏi điều chỉnh hành lang pháp lý.

Trong đó, một điểm mới đáng chú ý trong dự thảo này là yêu cầu cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá thông thường phải có giấy phép và treo biển không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi. Các điểm bán cũng không được trưng bày sản phẩm hoặc hình ảnh thuốc lá dưới bất kỳ hình thức nào.

Dự thảo sửa đổi lần này có bổ sung, làm rõ khái niệm thuốc lá thông thường, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thiết bị điện tử, thuốc lá đặc chế và các loại thuốc lá mới khác.

Trong đó, các loại thuốc lá mới khác gồm sản phẩm chứa nicotine dạng túi để ngậm, dạng hít, shisha và các sản phẩm chứa nicotine khác, trừ những nhóm đã được quy định riêng, thuốc dùng cho người hoặc sản phẩm được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt để cai nghiện thuốc lá.

Việc bổ sung các khái niệm này nhằm bảo đảm tính thống nhất của pháp luật, đồng thời làm rõ phạm vi sản phẩm mới để thực thi Nghị quyết 173/2024 của Quốc hội.