Hạn hán khiến mực nước tại hai hồ chứa lớn nhất của Mỹ xuống thấp kỷ lục

Hồ Powell, hồ chứa lớn thứ hai của Mỹ và là một mắt xích quan trọng trong hệ thống sông Colorado, đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi được tích nước, làm gia tăng lo ngại về nguồn cung nước và sản lượng thủy điện tại khu vực miền Tây nước Mỹ vốn đang chịu tác động kéo dài của hạn hán và nhiệt độ gia tăng.

Theo số liệu của Cục Khai hoang Mỹ, mực nước hồ Powell đã giảm xuống 3.519,91 feet (tương đương khoảng 1.072,87 m) so với mực nước biển, thấp hơn mức kỷ lục 3.519,92 feet được ghi nhận vào tháng 4/2023. Mức thấp mới được thiết lập chỉ ít ngày sau khi hồ Mead - hồ chứa lớn nhất nước Mỹ nằm ở hạ lưu - cũng giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu tích nước cách đây khoảng 90 năm.

Hồ Mead và hồ Powell về thực chất hoạt động như một hệ thống trữ nước khổng lồ, được ngăn cách bởi khu vực Grand Canyon. Hai hồ hiện chứa gần 60% tổng lượng nước đang được tích trữ trong lưu vực sông Colorado. Việc mực nước tại cả hai hồ cùng xuống mức chưa từng thấy cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng đang diễn ra trên con sông được xem là "mạch sống" của vùng Tây Nam nước Mỹ.

Sông Colorado bắt nguồn từ dãy Rocky, chủ yếu được bổ sung nước từ tuyết tan, sau đó chảy qua khu vực Tây Nam Mỹ trước khi đổ ra Vịnh California tại Mexico. Con sông cung cấp nước cho khoảng 40 triệu người và phục vụ tưới tiêu cho hơn 5 triệu mẫu đất nông nghiệp tại 7 bang gồm California, Arizona, Nevada, New Mexico, Wyoming, Colorado và Utah.

Theo các nhà khoa học, hạn hán kéo dài liên quan đến biến đổi khí hậu, nhiệt độ ngày càng tăng cùng với nhiều năm khai thác nước ở mức cao đã khiến lưu lượng sông Colorado giảm khoảng 20% kể từ năm 2000. Hồ Mead và hồ Powell là hai khu vực chịu tác động đặc biệt nghiêm trọng.

Hồ Powell trải dài trên địa phận hai bang Arizona và Utah, được hình thành sau khi đập Glen Canyon được xây dựng. Hồ bắt đầu tích nước năm 1963 và mất khoảng 17 năm để đạt mức đầy 3.700 feet, tương đương khoảng 1.128 m so với mực nước biển. Hồ này thường được ví như một "tài khoản tiết kiệm nước", giúp bảo đảm nguồn cung cho các thành phố, khu vực nông nghiệp và hoạt động kinh tế ở hạ lưu trong những năm khô hạn.

Mực nước hồ Powell vốn biến động theo mùa. Hằng năm, từ tháng 5 đến tháng 7, lượng tuyết tan từ vùng núi thường giúp bổ sung đáng kể nước cho hồ. Sau đó, mực nước giảm dần trong những tháng còn lại, để lại những đường màu sáng đặc trưng trên các vách đá dọc hồ, đánh dấu mực nước từng đạt tới. Tuy nhiên, mùa Đông vừa qua là một trong những mùa Đông khô và ấm nhất từng được ghi nhận ở miền Tây Mỹ, khiến lượng tuyết tích tụ không đủ để phục hồi đáng kể hồ chứa trong mùa Xuân và mùa Hè.

Một trong những mối lo cấp bách nhất hiện nay là sản xuất thủy điện. Nước từ sông Colorado vận hành 8 tua-bin lớn tại đập Glen Canyon. Nhà máy này sản xuất đủ điện để phục vụ gần 500.000 hộ gia đình mỗi năm và cung cấp điện cho nhiều bang, trong đó có Colorado, Utah, Wyoming, New Mexico, Arizona, Nevada và Nebraska.

Hồ Powell hiện chỉ còn cách khoảng 30 feet, tương đương hơn 9 m, so với ngưỡng 3.490 feet được gọi là "mực nước tối thiểu để phát điện". Nếu xuống dưới mức này, áp lực nước sẽ không còn đủ để quay các tua-bin của nhà máy Glen Canyon.

Ông Brad Udall, nhà nghiên cứu cấp cao về nước và khí hậu tại Đại học bang Colorado, cảnh báo hồ có thể chạm ngưỡng đáng lo ngại này ngay trong năm nay nếu không triển khai những biện pháp đặc biệt, trong đó có giảm lượng nước xả từ hồ Powell và các hồ chứa thượng nguồn. Kịch bản nghiêm trọng hơn sẽ xảy ra nếu hồ Powell giảm xuống dưới khoảng 3.370 feet. Khi đó, hồ có thể đạt mức được gọi là "mực nước chết", tức nước không còn khả năng chảy qua đập xuống hạ lưu theo cơ chế vận hành thông thường.

Cục Khai hoang Mỹ và Bộ Nội vụ Mỹ khẳng định đang nỗ lực giảm nguy cơ cả hồ Powell và hồ Mead xuống dưới các cao trình quan trọng, nhằm bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu và duy trì nguồn cung nước cũng như thủy điện cho toàn lưu vực.

Mức thấp kỷ lục của hồ Powell xuất hiện trong lúc 7 bang cùng chia sẻ nguồn nước sông Colorado đang chờ quyết định về mức cắt giảm nguồn nước trong những năm tới. Sau nhiều năm đàm phán giữa các bang nhưng chưa đạt được thỏa thuận, chính quyền liên bang đã can thiệp để xây dựng phương án phân bổ và vận hành mới.

Giới chuyên gia hy vọng El Nino, hiện tượng khí hậu thường giúp tăng khả năng xuất hiện mưa và tuyết ở một số khu vực Tây Nam Mỹ, có thể mang lại phần nào cải thiện. Tuy nhiên, họ cảnh báo một mùa Đông nhiều tuyết cũng khó đủ để đưa hệ thống sông Colorado thoát khỏi cuộc khủng hoảng đã tích tụ suốt hơn 20 năm.