Nắng nóng và hạn hán làm lộ nhiều dấu tích dưới đáy sông ở châu Âu

Đợt nắng nóng và hạn hán nghiêm trọng đang bao trùm châu Âu không chỉ khiến nhiều con sông xuống mức thấp kỷ lục, làm gián đoạn vận tải, du lịch và sản xuất năng lượng, mà còn hé lộ hàng loạt dấu tích lịch sử, từ hóa thạch voi ma mút cổ đại đến xác tàu đắm từ Chiến tranh thế giới thứ hai.

Theo truyền thông quốc tế, ngày 29/7, các nhà khảo cổ Bulgaria đã phát hiện những phần còn lại được cho là của một con voi ma mút cổ đại trên đoạn lòng sông Danube vừa lộ ra sau khi mực nước giảm xuống mức thấp chưa từng có. Phát hiện gồm xương hàm dưới, hai chiếc ngà và có thể cả một chiếc xương sườn tại khu vực gần làng Ryahovo ở miền Bắc Bulgaria. Các mẫu vật sẽ được phân tích để xác định niên đại và nguồn gốc.

Không chỉ tại Bulgaria, mực nước sông Danube hạ thấp cũng làm lộ nhiều di tích lịch sử ở các quốc gia khác. Tại Croatia, phần khung của tàu chở hàng Fulton bị chìm từ năm 1937 sau khi vận chuyển than trên sông đã xuất hiện trở lại. Trong khi đó, gần cảng Prahovo của Serbia, hàng chục xác tàu chiến của Đức Quốc xã nằm dưới lòng sông suốt hơn 80 năm nay cũng dần lộ diện.

Theo các nhà sử học, vào tháng 9/1944, quân đội Đức đã chủ động đánh chìm khoảng 200 tàu chiến thuộc Hạm đội Biển Đen trên sông Danube nhằm cản bước tiến của Hồng quân Liên Xô tại khu vực Balkan. Một số xác tàu vẫn được cho là còn chứa đạn dược và vật liệu nổ, khiến công tác trục vớt kéo dài nhiều năm và đòi hỏi các biện pháp bảo đảm an toàn nghiêm ngặt.

Tình trạng này diễn ra trong bối cảnh châu Âu trải qua mùa Hè với nhiều đợt nắng nóng cực đoan liên tiếp. Các nhà khoa học nhận định biến đổi khí hậu do con người gây ra đang làm gia tăng tần suất và cường độ của các đợt nắng nóng, kéo theo hạn hán nghiêm trọng trên diện rộng. Không chỉ làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, điều kiện thời tiết khô nóng còn khiến nhiều nguồn nước suy giảm mạnh.

Sông Danube, con sông dài thứ hai châu Âu chảy qua 10 quốc gia, là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng rõ nhất. Tại Budapest (Hungary), mực nước sông đã giảm xuống khoảng 23 cm, thấp hơn mức kỷ lục trước đó được ghi nhận vào năm 2018. Dự báo khu vực này sẽ còn tiếp tục khô hạn do chưa có dấu hiệu xuất hiện các đợt mưa lớn trong những ngày tới.

Tình trạng nước sông xuống thấp đang gây tác động đáng kể đến nhiều lĩnh vực kinh tế. Hoạt động vận tải đường thủy bị đình trệ khi nhiều tàu hàng buộc phải giảm tải trọng để tránh mắc cạn, làm tăng chi phí vận chuyển và kéo dài thời gian lưu thông trên một trong những tuyến giao thương quan trọng nhất châu Âu.

Ngành du lịch cũng chịu ảnh hưởng khi nhiều tàu du lịch trên sông phải thay đổi lịch trình hoặc hủy chuyến. Mới đây, một tàu du lịch đã mắc cạn trên bãi cát giữa sông Danube tại Bulgaria do mực nước xuống quá thấp.

Nguồn nước suy giảm còn ảnh hưởng đến sản xuất điện. Tại Hungary, Nhà máy điện hạt nhân Paks - cơ sở cung cấp gần một nửa sản lượng điện của nước này - đã phải cắt giảm công suất và tiến tới tạm ngừng hoạt động một số tổ máy do không đủ nước từ sông Danube để làm mát hệ thống. Romania cũng đã đóng cửa một lò phản ứng tại Nhà máy điện hạt nhân Cernavoda vì lý do tương tự.

Trong khi đó, tại Đức, mực nước sông Rhine tiếp tục xuống thấp, làm lộ ra nhiều cột mốc hạn hán được dựng từ hàng trăm năm trước và một số xác tàu cũ từng chìm dưới lòng sông. Những dấu tích này không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn được xem là lời nhắc nhở về những đợt hạn hán nghiêm trọng từng xảy ra trong quá khứ.

Các chuyên gia nhận định việc mực nước sông giảm mạnh đang tạo điều kiện để phát hiện thêm nhiều hiện vật khảo cổ và di tích lịch sử vốn bị chôn vùi dưới lòng sông trong nhiều thập kỷ, thậm chí hàng nghìn năm. Tuy nhiên, hiện tượng này cũng phản ánh rõ những tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu đối với tài nguyên nước, giao thông, năng lượng và đời sống kinh tế - xã hội trên khắp châu Âu.