Thừa điện sạch đủ cho cả nước dùng trong nửa năm, Trung Quốc vẫn “xả bỏ", mở nhà máy điện than nhiều nhất 10 năm: Vì sao?

Trung Quốc đã lãng phí khoảng 360 terawatt-giờ (TWh) điện gió và điện mặt trời trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 49% so với cùng kỳ năm trước. Theo báo cáo do Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA) của Phần Lan và Global Energy Monitor (GEM) của Mỹ công bố, lượng điện sạch bị cắt giảm này còn lớn hơn nhu cầu điện 258 TWh trong cùng kỳ.

Điều này đồng nghĩa nếu toàn bộ lượng điện tái tạo được hòa vào lưới, nước này hoàn toàn có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu điện mới mà không cần tăng điện than.

Tuy nhiên, thực tế lại diễn ra theo chiều ngược lại. Sản lượng điện than trong 6 tháng đầu năm tăng 3,4% so với cùng kỳ, đảo ngược xu hướng giảm của năm 2025.

Báo cáo nhận định Trung Quốc không thiếu điện sạch ở quy mô quốc gia. Vấn đề nằm ở khả năng tích hợp của lưới điện và cơ chế điều tiết khiến nguồn điện tái tạo không được khai thác hiệu quả.

Tình trạng cắt giảm điện gió và điện mặt trời tập trung tại các khu vực sản xuất điện lớn như Nội Mông, Tân Cương và tỉnh Thanh Hải. Trong 12 tháng tính đến hết tháng 6, khoảng 15% - 30% sản lượng điện gió và điện mặt trời tại các địa phương này không được sử dụng.

Trong khi đó, tại các tỉnh có nhu cầu tiêu thụ điện lớn như Quảng Đông và Chiết Giang, tỷ lệ cắt giảm điện tái tạo dưới 3%.

Theo số liệu của Cục Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA), lần đầu tiên trong lịch sử, điện than chiếm chưa đến 50% tổng sản lượng điện trong nửa đầu năm 2026. Đây được xem là cột mốc quan trọng đối với quốc gia phát thải carbon lớn nhất thế giới trên lộ trình đạt đỉnh phát thải vào năm 2030.

Cuối tháng 6, tổng công suất điện mặt trời lắp đặt của Trung Quốc đạt 1,27 tỷ kW và được dự báo sẽ vượt điện than để trở thành nguồn điện có công suất lắp đặt lớn nhất trước cuối năm.

Dù vậy, điện than vẫn tiếp tục được mở rộng.

Theo CREA và GEM, số lượng nhà máy nhiệt điện than mới đi vào vận hành trong 6 tháng đầu năm nay cao nhất kể từ cùng kỳ năm 2016.

Ông Qi Qin, chuyên gia phân tích của CREA và đồng tác giả báo cáo, cho biết công suất điện than vẫn tiếp tục tăng do các dự án đã được phê duyệt từ trước cùng với các chính sách hỗ trợ.

Theo SCMP