Huy động 100.000 m3 bê tông xây siêu hầm xuyên núi dài nhất Việt Nam: tổng vốn 3.000 tỷ đồng, rút ngắn thời gian di chuyển 1 giờ xuống còn 10 phút

Hầm Hải Vân là một trong những công trình giao thông quan trọng của Việt Nam, nối khu vực Đà Nẵng với phía nam tỉnh Thừa Thiên Huế trước đây, nay thuộc thành phố Huế. Công trình được xây dựng nhằm khắc phục những hạn chế của tuyến đường đèo Hải Vân, nơi có địa hình hiểm trở, nhiều khúc cua gấp và nguy cơ sạt lở đá vào mùa mưa.

Theo hồ sơ dự án, hầm chính dài 6.280 m, bên cạnh hầm thoát hiểm song song dài 6.286 m. Công trình còn có các hầm ngang kết nối, hệ thống thông gió, đường dẫn và cầu trên tuyến. Tổng chiều dài dự án, tính cả đường dẫn và các hạng mục liên quan, đạt 12.182 m.

Trước khi có hầm, phương tiện thông thường mất hơn một giờ để vượt đoạn đèo dài khoảng 20 km. Địa hình dốc, đường hẹp và nhiều khúc cua không chỉ kéo dài thời gian đi lại mà còn gây khó khăn cho hoạt động vận tải hàng hóa trên trục giao thông Bắc – Nam.

Dự án bắt đầu thi công vào tháng 8/2000 và chính thức thông xe ngày 5/6/2005. Theo Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), thời gian vượt đoạn đường này giảm từ hơn một giờ xuống khoảng 10 phút sau khi hầm đi vào hoạt động. Một tài liệu khác của JICA ghi nhận thời gian thực tế khoảng 15 phút, tùy cách xác định đoạn đường và điều kiện lưu thông.

Hàng chục nghìn mét khối bê tông

Quy mô vật liệu của hầm Hải Vân được thể hiện trong hồ sơ các gói thầu xây dựng. Riêng gói thầu IA, phụ trách phần hầm phía bắc, có khối lượng đào đá khoảng 551.234 m³. Khối lượng bê tông lót vỏ hầm được ghi nhận ở mức 41.300 m³, trong khi bê tông kết cấu trong hầm đạt 23.265 m³.

Cùng gói thầu này, nhà thầu còn thi công khoảng 218.415 m² bê tông phun, 143.889 m² màng chống thấm và 824 tấn vòm thép chống đỡ. Các hạng mục được triển khai nhằm gia cố kết cấu, chống thấm và bảo đảm an toàn cho đường hầm xuyên qua khối núi.

Ở gói thầu IB, phụ trách phần hầm phía nam, hồ sơ dự án ghi nhận khoảng 43.941 m³ bê tông. Hai gói thầu có phạm vi thi công riêng biệt, với những hạng mục được thống kê theo cách khác nhau.

Miệng hầm phía Nam đèo (thuộc địa phận Đà Nẵng) do liên danh Công ty Xây dựng Dong Ah (Hàn Quốc) và Tổng Công ty Xây dựng Sông Đà (Bô Xây dựng) thi công; phía Bắc (Thừa Thiên Huế) do liên danh nhà thầu Hazama (Nhật Bản) và Tổng Công ty Xây dựng công trình giao thông 6 (Cienco 6, Bộ Giao thông vận tải), đảm nhận. Tổng chi phí đầu tư hơn 127 triệu USD (hơn 3.000 tỷ đồng).

Trong giai đoạn cao điểm thi công xây dựng hầm Hải Vân (giai đoạn 2000 - 2005), số lượng công nhân và kỹ sư làm việc trên công trường lên đến hơn 1.000 người vào thời điểm cao nhất.

Rút ngắn hành trình, tăng an toàn giao thông

Hiệu quả rõ nhất của hầm Hải Vân là thay đổi cách phương tiện di chuyển giữa Huế và Đà Nẵng. Thay vì phải đi qua tuyến đèo quanh co, các phương tiện có thể đi xuyên núi, giảm đáng kể thời gian hành trình và hạn chế việc phải đối mặt với những đoạn đường nguy hiểm.

Theo tài liệu của JICA, trước khi hầm được đưa vào sử dụng, đoạn đèo Hải Vân có tốc độ di chuyển trung bình khoảng 23 km/h. Đến năm 2009, tốc độ trung bình khi đi qua khu vực bằng hầm tăng lên khoảng 46 km/h. Thời gian đi qua đoạn tuyến cũng giảm xuống trung bình khoảng 15 phút.

Hiệu quả an toàn giao thông được thể hiện qua số liệu tai nạn. Trong giai đoạn 2000-2004, khu vực đèo và tuyến hầm sau đó có trung bình 8,4 vụ tai nạn nghiêm trọng và 5,2 người tử vong mỗi năm. Trong giai đoạn 2005-2009, các mức trung bình này giảm còn lần lượt 3,2 vụ và 2,8 người tử vong mỗi năm.

Hầm đường bộ qua đèo Hải Vân là hầm xuyên núi dài nhất Việt Nam, đồng thời là hầm đường bộ dài nhất Đông Nam Á và là một trong 30 hầm đường bộ lớn và dài trên thế giới tại thời điểm thông xe (ngày 5/6/2005).

Không chỉ nổi bật về thiên nhiên kỳ vĩ, đèo Hải Vân còn đánh dấu sự giao thoa trong lịch sử giữa hai miền Bắc – Nam của Tổ quốc, trong đó nổi bật nhất là Di tích Quốc gia Hải Vân Quan. Nằm ở đỉnh đèo Hải Vân, ranh giới giữa tỉnh Thừa Thiên - Huế và thành phố Đà Nẵng, Hải Vân Quan từng là điểm kiểm soát giao thương và phòng thủ quan trọng qua các thời kỳ phong kiến.