Khối ngoại bán ròng hơn hàng trăm triệu USD ngay sau nâng hạng, chuyên gia KIM tiết lộ điều ít ai chú ý

Việc chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từng thắp lên kỳ vọng về làn sóng vốn ngoại hàng tỷ USD. Tuy nhiên, trái với sự chờ đợi của nhà đầu tư, khối ngoại vẫn liên tục bán ròng ngay sau khi sự kiện có hiệu lực, trong khi VN-Index chưa thể lấy lại đà tăng.

Tại chương trình D-INSIGHTS do Chứng khoán VNDIRECT tổ chức, ông Huỳnh Tuần Khánh, Giám đốc Quản lý Danh mục Đầu tư Quỹ KIM, cho rằng nâng hạng mới chỉ là bước khởi đầu trong hành trình thu hút vốn quốc tế. Bên cạnh lộ trình giải ngân của các quỹ, khả năng phục hồi của thị trường còn phụ thuộc vào việc củng cố niềm tin của nhà đầu tư và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Vì sao nâng hạng nhưng khối ngoại vẫn bán ròng?

Theo ông Khánh, nhà đầu tư cần phân biệt rõ giữa việc nâng hạng và dòng vốn thực tế giải ngân. Nâng hạng giống như tấm vé thông hành mà FTSE Russell cấp cho Việt Nam sau khi thị trường đáp ứng những tiêu chuẩn cần thiết về hạ tầng giao dịch. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa các quỹ toàn cầu sẽ lập tức rót vốn, bởi mỗi quỹ có chiến lược và tiến độ phân bổ danh mục riêng.

Thực tế, trong tuần đầu tiên sau nâng hạng, khối ngoại đã bán ròng hơn 100 triệu USD. Tuy nhiên, đại diện KIM cho biết dòng vốn từ các quỹ ETF theo dõi chỉ số FTSE Emerging Markets đã bắt đầu giải ngân ngay trong phiên thứ Sáu trước ngày nâng hạng có hiệu lực. Riêng phiên này, nhà đầu tư nước ngoài mua vào hơn 400 triệu USD nhưng đồng thời bán ra hơn 350 triệu USD.

Áp lực bán đến từ các quỹ theo dõi chỉ số thị trường cận biên phải cơ cấu danh mục và chịu sức ép rút vốn, trong khi một số quỹ chủ động đã mua đón đầu sự kiện cũng tranh thủ chốt lời. Vì vậy, số liệu mua bán ròng chung chưa phản ánh đầy đủ sự dịch chuyển giữa các nhóm vốn quốc tế.

Nhìn rộng hơn, ông Khánh cho rằng việc khối ngoại rút vốn không phải câu chuyện riêng của Việt Nam, mà còn nằm trong xu hướng dịch chuyển dòng tiền tại nhiều thị trường mới nổi châu Á.

Theo thống kê, từ đầu năm đến thời điểm diễn ra chương trình, nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng hơn 120 tỷ USD khỏi Hàn Quốc, hơn 36 tỷ USD tại Đài Loan và hơn 25 tỷ USD tại Ấn Độ. Trong khi đó, giá trị bán ròng tại Việt Nam vào khoảng 3,6 tỷ USD.

Một trong những nguyên nhân là dòng vốn toàn cầu đang bị thu hút bởi những cơ hội đầu tư khác. Tại châu Âu, chi tiêu tài khóa cho quốc phòng gia tăng mạnh, trong khi Nhật Bản, Trung Quốc và Mỹ nổi lên với những câu chuyện tăng trưởng liên quan đến công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo ông Khánh, một bộ phận nhà đầu tư quốc tế đã rút vốn khỏi các quỹ tại Việt Nam để chuyển sang những cơ hội này. Do đó, áp lực rút vốn tại thị trường trong nước phần nào là hệ quả của sự cạnh tranh dòng tiền trên phạm vi toàn cầu.

Dù vậy, đại diện KIM cho rằng phần lớn nhu cầu giải ngân theo lộ trình nâng hạng vẫn nằm ở phía trước. FTSE Russell chia việc bổ sung cổ phiếu Việt Nam vào chỉ số thành bốn đợt, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Đợt đầu tiên chỉ chiếm 10% tỷ trọng dự kiến, trong khi ba đợt tiếp theo lần lượt chiếm 20%, 35% và 35%.

Về quy mô, ông Khánh dẫn thông tin từ Vanguard về khả năng đầu tư khoảng 2,5 tỷ USD vào Việt Nam trong một năm tới. Một số chuyên gia quốc tế thậm chí ước tính tổng dòng vốn chủ động và thụ động có thể đạt 10–15 tỷ USD.

Tuy nhiên, KIM nhấn mạnh đây mới là những ước tính mang tính định hướng, không phải lượng vốn chắc chắn sẽ giải ngân.

Thị trường đang thiếu điều gì để bứt phá?

Theo đại diện KIM, định giá hiện không phải trở ngại lớn đối với chứng khoán Việt Nam. Ông Khánh ước tính P/E của thị trường vào khoảng 11 lần, thậm chí dưới 10 lần nếu loại trừ nhóm Vingroup.

Bên cạnh đó, tỷ giá tương đối ổn định từ đầu năm, trong khi thanh khoản chứng khoán đã sụt giảm đáng kể và theo đánh giá của ông, khó có thêm rủi ro giảm sâu. Mức thanh khoản hiện tại cũng chưa phải trở ngại đối với việc giải ngân của các quỹ đầu tư nước ngoài.

Vậy yếu tố nào có thể giúp thị trường thoát khỏi trạng thái hiện tại? Theo ông Khánh, câu trả lời nằm ở niềm tin của nhà đầu tư.

Dẫn lại một cuộc phỏng vấn đại diện Quỹ PYN Elite của Phần Lan, ông Khánh cho biết dòng vốn toàn cầu bị thu hút bởi cổ phiếu công nghệ và AI của Mỹ một phần nhờ tốc độ tăng trưởng lợi nhuận cao. Tuy nhiên, khi so sánh trong khoảng 8 năm qua, tăng trưởng lợi nhuận của nhóm ngân hàng Việt Nam không thua kém đáng kể nhóm công nghệ Mỹ, trong khi định giá cổ phiếu lại thấp hơn nhiều.

Điều này cho thấy định giá và tăng trưởng lợi nhuận chưa phải những yếu tố duy nhất quyết định khả năng thu hút dòng tiền. Quan trọng hơn là mức độ tin tưởng của nhà đầu tư quốc tế đối với triển vọng tăng trưởng, sự ổn định của tỷ giá và tính minh bạch của thông tin trên thị trường.

Theo ông Khánh, khi những yếu tố này được củng cố và lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng, dòng vốn ngoại sẽ có thêm cơ sở để quay trở lại, tạo động lực cho thị trường bứt phá.