Không phải Mỹ hay Nga, đây mới là 'ông trùm' LNG mới của thế giới: Sản lượng 12,5 triệu thùng dầu tương đương mỗi ngày, dự kiến thu về 40 tỷ USD mỗi năm

Trước những gián đoạn nguồn cung năng lượng tại eo biển Hormuz, nhiều khách hàng nhập khẩu đang tìm kiếm nguồn cung thay thế tại châu Phi. Cùng với nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung, dòng vốn đầu tư vào dầu khí và khí hóa lỏng (LNG) tại lục địa này được dự báo tăng mạnh, đạt khoảng 40 tỷ USD mỗi năm đến năm 2030.

Theo dự báo của Phòng Thương mại Năng lượng châu Phi (African Energy Chamber), lĩnh vực khai thác dầu khí của châu Phi có thể thu hút khoảng 40 tỷ USD vốn đầu tư mỗi năm đến năm 2030, đưa sản lượng hydrocarbon lên 12,5 triệu thùng dầu tương đương mỗi ngày (MMboe/d).

Mozambique, Nigeria, Angola, Libya và Bờ Biển Ngà được dự báo là những điểm đến chính của dòng vốn. Trong khi đó, các dự án mới tại Uganda, Kenya và Namibia đang mở rộng phạm vi khai thác, đưa nhiều khu vực từng chủ yếu phục vụ hoạt động thăm dò trở thành những trung tâm sản xuất mới.

Đáng chú ý, khu vực châu Phi cận Sahara (SSA) đang nổi lên như một lựa chọn trong chiến lược đa dạng hóa nguồn cung năng lượng toàn cầu. Theo dự báo của Fitch, xuất khẩu LNG của khu vực có thể tăng gần 175%, từ 35,7 tỷ m³ năm 2024 lên 98 tỷ m³ vào năm 2034. Triển vọng này được hỗ trợ bởi việc mở rộng cơ sở hạ tầng khí đốt và sự phát triển của công nghệ LNG nổi (FLNG).

Ở thị trường nội địa, nhu cầu khí đốt tự nhiên của châu Phi cũng được dự báo tăng 60% vào năm 2050. Theo Viện Năng lượng (Energy Institute), khí đốt hiện chiếm khoảng 17% tổng mức tiêu thụ năng lượng tại châu Phi cận Sahara, thấp hơn mức trung bình toàn cầu 25%. Nhiều quốc gia đang hướng tới khai thác và thương mại hóa khí đốt phục vụ cả xuất khẩu lẫn nhu cầu phát điện, công nghiệp trong nước.

Mozambique, Nigeria tăng tốc với các dự án LNG hàng chục tỷ USD

Mozambique đang trở thành tâm điểm đầu tư năng lượng tại châu Phi sau nhiều năm các dự án đình trệ do bất ổn tại tỉnh Cabo Delgado. Tại lưu vực Rovuma ngoài khơi khu vực này, hàng loạt dự án khí đốt quy mô lớn đang được triển khai trở lại.

Nổi bật là dự án Mozambique LNG trị giá khoảng 20 tỷ USD do TotalEnergies phát triển, có công suất thiết kế 13,1 triệu tấn LNG mỗi năm. Sau khi lệnh bất khả kháng kéo dài khoảng 4 năm rưỡi được dỡ bỏ, hoạt động xây dựng đã được nối lại vào tháng 1/2026. Dự án hiện đạt khoảng 45% tiến độ.

Một dự án khác là Coral North FLNG của Eni, với tổng vốn đầu tư ước tính 7,2 tỷ USD. Doanh nghiệp cùng các đối tác đã khởi động chiến dịch khoan ngoài khơi, hướng tới đưa dự án vào hoạt động thương mại năm 2028. Khi hoàn thành, dự án sẽ góp phần nâng tổng công suất LNG nổi của Mozambique lên khoảng 7 triệu tấn mỗi năm.

Trong khi đó, ExxonMobil đã tăng tỷ lệ sở hữu tại dự án Rovuma LNG trị giá khoảng 30 tỷ USD lên 50% thông qua thỏa thuận hoán đổi tài sản với Eni. Doanh nghiệp Mỹ tiếp tục giữ vai trò điều hành dự án hóa lỏng khí trên bờ. Các đối tác hướng tới quyết định đầu tư cuối cùng (FID) vào cuối năm 2026.

Tại Nigeria, chính phủ đang thúc đẩy chiến lược "Thập kỷ Khí đốt" nhằm chuyển đổi nền kinh tế theo hướng khai thác và sử dụng khí đốt nhiều hơn. Dự án mở rộng dây chuyền sản xuất số 7 của Nigeria LNG dự kiến nâng công suất của doanh nghiệp lên 30 triệu tấn mỗi năm từ năm 2027. Bên cạnh đó, Công ty Dầu khí Quốc gia Nigeria (NNPC) cùng các đối tác đã ký thỏa thuận cung cấp 1,29 tỷ feet khối khí tiêu chuẩn mỗi ngày cho Nigeria LNG, với thời hạn 20 năm.

Nhiều quốc gia mở rộng khai thác dầu khí ngoài khơi

Ngoài hai thị trường trên, các quốc gia Tây và Đông Phi cũng đang đẩy mạnh phát triển những mỏ dầu khí ngoài khơi.

Tại Tây Phi, dự án Greater Tortue Ahmeyim (GTA) do Senegal và Mauritania hợp tác đã xuất khẩu lô LNG đầu tiên vào tháng 4/2025. Giai đoạn 1 có công suất 2,5 triệu tấn mỗi năm, trong khi giai đoạn 2 hướng tới nâng công suất lên 5 triệu tấn. Senegal hiện cũng đưa ra 109 lô dầu khí nhằm thu hút các nhà đầu tư quốc tế tham gia thăm dò.

Tại Namibia, TotalEnergies gần đây đã thực hiện thỏa thuận hoán đổi tài sản với Galp Energia của Bồ Đào Nha, qua đó tiếp quản quyền điều hành mỏ Mopane, đồng thời củng cố vị thế tại mỏ Venus. Với mỏ Venus, doanh nghiệp đang nghiên cứu phương án phát triển bằng tàu sản xuất, lưu trữ và xuất dầu nổi (FPSO), hướng tới quyết định đầu tư cuối cùng trong năm 2026. Trong khi đó, chiến dịch khoan thăm dò ba giếng tại mỏ Mopane dự kiến bắt đầu trong nửa cuối năm 2026, với mục tiêu FID vào năm 2028.

Tại Tanzania, dự án LNG trị giá khoảng 42 tỷ USD ở khu vực Lindi đang tiến gần hơn tới giai đoạn triển khai. Liên danh gồm Equinor, Shell và ExxonMobil đã đạt tiến triển trong đàm phán về cơ cấu thương mại, thuế và phân chia doanh thu, dù thỏa thuận với chính phủ nước chủ nhà và thủ tục phê duyệt của quốc hội chưa hoàn tất.

Tanzania cũng ghi nhận phát hiện khí đốt tại khu vực Vịnh Mnazi với trữ lượng ước tính 223 tỷ feet khối. Hiện hơn 80% lượng khí khai thác tại đây được sử dụng để phát điện tại các nhà máy của Công ty Điện lực Quốc gia Tanzania (TANESCO).