Khủng hoảng Trung Đông phủ bóng Hội nghị G7

Các nhà lãnh đạo tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) ngày 16-6 bước vào ngày làm việc chính thức đầu tiên đầy bận rộn tại thị trấn Évian-les-Bains - Pháp. Trong đó, nổi bật là các cuộc thảo luận về cuộc khủng hoảng Trung Đông.

Trước thềm hội nghị, Mỹ và Iran thông báo đã đạt được thỏa thuận tạm thời, kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và mở lại eo biển Hormuz cho mọi hoạt động hàng hải. Theo AP, một quan chức cấp cao của Mỹ tiết lộ thỏa thuận bao gồm khả năng giải phóng tài sản bị phong tỏa của Iran, nới lỏng các lệnh trừng phạt và thành lập quỹ trị giá 300 tỉ USD để hỗ trợ tái thiết nước này. Tuy nhiên, việc thực hiện các nội dung này sẽ phụ thuộc vào vấn đề Tehran có đáp ứng được các điều kiện và cam kết đề ra hay không.

Phát biểu khi tới dự Hội nghị G7 (gồm các nước Pháp, Mỹ, Canada, Đức, Ý, Nhật Bản, Anh), Tổng thống Donald Trump cho biết lễ ký kết thỏa thuận sẽ diễn ra tại TP Geneva - Thụy Sĩ ngày 19-6. Sau đó, theo nhà lãnh đạo Mỹ, eo biển Hormuz sẽ được "mở cửa hoàn toàn" và không còn các khoản phí mà Iran áp đặt đối với tàu thuyền qua lại.

Lãnh đạo Pháp, Đức, Ý, Anh, Canada ra tuyên bố chung hoan nghênh Mỹ, Iran và các bên trung gian đã đạt được "bước đột phá ngoại giao". Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh cần sớm tiến hành các cuộc đàm phán chi tiết và nhanh chóng triển khai thỏa thuận để eo biển Hormuz sớm được mở lại cho tàu chở dầu lưu thông.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết nước này và các đối tác phương Tây khác "sẵn sàng hành động rất nhanh chóng" nhằm hỗ trợ việc mở lại eo biển Hormuz bằng các biện pháp hòa bình. Pháp và Anh cũng đang thúc đẩy một sứ mệnh khôi phục an ninh hàng hải tại Hormuz ngay khi điều kiện cho phép.

Những tháng gần đây, ông Donald Trump đã nhiều lần bất đồng với các nhà lãnh đạo Pháp, Anh, Đức, Ý vì việc Mỹ không tham khảo ý kiến đồng minh trước khi đưa ra quyết định phát động chiến dịch quân sự chống Iran. Dù tồn tại những khác biệt đó, bầu không khí tại Hội nghị G7 được dự báo sẽ tương đối ôn hòa khi các đồng minh của Mỹ đều mong muốn xung đột Trung Đông sớm chấm dứt để nhanh chóng giảm bớt tác động kinh tế từ đà tăng của giá dầu do việc phong tỏa eo biển Hormuz gây ra.

Theo AP, chương trình Hội nghị G7 ngày 16-6 còn có một phiên làm việc về chủ đề "chấm dứt các cuộc khủng hoảng và bảo đảm ổn định ở Trung Đông". Lãnh đạo Ai Cập, Qatar và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tham gia cuộc họp này.

Cùng ngày, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran và Washington sẽ khởi động vòng đàm phán mới tại Thụy Sĩ trong ngày 19-6 nhằm hướng tới thỏa thuận cuối cùng sau khi thỏa thuận tạm thời chính thức có hiệu lực. Giới phân tích nhận định giai đoạn đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran sẽ đối mặt các vấn đề gai góc, như tương lai chương trình hạt nhân của Iran.

Ngoài ra, căng thẳng giữa Israel và phong trào Hezbollah ở Lebanon cũng đe dọa gây khó khăn cho nỗ lực duy trì thỏa thuận ngừng bắn và tiến trình đàm phán Mỹ - Iran. Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, hôm 15-6 tuyên bố nước này sẽ không rút khỏi những khu vực đã kiểm soát tại Lebanon.

Đáp lại, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Araghchi ngày 16-6 cảnh báo mọi cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon, hoặc việc lực lượng Israel tiếp tục hiện diện trên lãnh thổ Lebanon từ thời điểm này, đều sẽ bị xem là hành vi vi phạm thỏa thuận tạm thời.