Kim ngạch thương mại vọt từ 7 triệu lên hơn 630 triệu USD: Phát hiện dòng hàng bí ẩn từ một thiên đường du lịch đến thẳng Nga

Những bãi cát trắng, nước biển xanh ngọc và các khu nghỉ dưỡng biệt lập giữa Ấn Độ Dương giúp Maldives thu hút hàng triệu du khách mỗi năm. Nhưng đằng sau đó là một hoạt động kinh doanh ít được biết đến đang phát triển: trung chuyển hàng hóa tới Nga.

Theo tài liệu vận chuyển, thư điện tử giữa các công ty logistics và quan chức phương Tây được Wall Street Journal tiếp cận, hàng hóa trị giá hàng trăm triệu USD thuộc diện hạn chế hoặc cuối cùng được chuyển tới các doanh nghiệp Nga bị trừng phạt đã đi qua sân bay quốc tế tại Malé.

Quy mô này vẫn nhỏ so với những tuyến hàng hóa lớn của Nga qua Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và UAE, ba thị trường được ước tính cung cấp khoảng 15 tỷ USD hàng hóa hạn chế cho Nga mỗi năm.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của Maldives cho thấy mạng lưới thương mại thay thế của Moscow đã mở rộng tới những địa điểm ít được chú ý.

Mỗi buổi sáng, một chuyến bay thương mại của Aeroflot, hãng hàng không lớn nhất Nga, hạ cánh tại Malé. Các công ty trung gian địa phương phối hợp với doanh nghiệp logistics liên quan đến Nga xử lý những lô hàng có nguồn gốc từ Mỹ, châu Âu và Trung Quốc.

Khoảng 2 giờ sau, máy bay Aeroflot quay về Moscow, mang theo hành khách cùng hàng hóa vừa được trung chuyển.

Một phần sản phẩm sau khi tới Nga được phân phối cho các doanh nghiệp bị trừng phạt, trong đó có hãng hàng không S7 Airlines và các công ty bảo dưỡng liên quan.

Ngành hàng không Nga đã gặp khó trong việc tìm linh kiện thay thế kể từ khi phương Tây áp đặt các hạn chế xuất khẩu sau xung đột Ukraine.

Từ 7 triệu lên hơn 630 triệu USD

Điểm bất thường nằm ở số liệu thương mại giữa 2 quốc gia. Dữ liệu hải quan Maldives ghi nhận lượng hàng xuất khẩu sang Nga giai đoạn 2022-2025 gần như không đáng kể, gồm khoảng 2.300 USD cá ngừ và 25 USD tờ rơi, tài liệu quảng cáo.

Tuy nhiên, dữ liệu thương mại Nga do công ty nghiên cứu Import Genius của Mỹ thu thập lại cho thấy bức tranh hoàn toàn khác.

Năm 2021, Nga nhập chưa đến 7 triệu USD hàng hóa từ Maldives. Sang năm 2022, khi xung đột Ukraine bùng phát, con số đột ngột tăng lên hơn 630 triệu USD, dù quốc đảo này gần như không có nền công nghiệp sản xuất đáng kể.

Đến năm 2024, Nga vẫn ghi nhận khoảng 160 triệu USD hàng nhập khẩu từ Maldives. William George, Giám đốc nghiên cứu Import Genius, cho rằng con số thực tế có thể còn cao hơn do Nga bắt đầu hạn chế một phần dữ liệu thương mại năm 2024 trước khi chặn hoàn toàn quyền truy cập vào đầu năm 2025.

Những mặt hàng đi qua Malé không chỉ là sản phẩm dân dụng thông thường. Một số thuộc nhóm "lưỡng dụng", tức có thể phục vụ cả mục đích dân sự và quân sự. Số này bao gồm vi mạch có thể dùng trong thiết bị điện tử thông thường nhưng cũng phù hợp với hệ thống dẫn đường tên lửa, thiết bị quang học dành cho vệ tinh và các loại đinh tán, bu lông cường độ cao dùng trong ngành hàng không vũ trụ.

Những linh kiện này có thể xuất hiện trên máy bay thương mại, nhưng cũng có khả năng được sử dụng trên chiến đấu cơ hoặc tên lửa tầm xa.

Hàng hóa "đổi danh tính" tại sân bay

Theo WSJ, Malé đóng vai trò như một trạm trung chuyển đặc biệt.

Khi hàng hóa lần đầu tới Maldives, vận đơn hàng không vẫn ghi tên doanh nghiệp xuất khẩu và người mua dự kiến. Tuy nhiên, những công ty địa phương như Freight Care và Go Investment có thể hỗ trợ xử lý lại giấy tờ trong lúc hàng vẫn nằm bên trong sân bay.

Hàng hóa không chính thức nhập vào Maldives nên chỉ trải qua kiểm tra hải quan tối thiểu trước khi được chuyển từ máy bay này sang máy bay khác.

Sau đó, một vận đơn mới được lập cho hành trình từ Malé tới sân bay Sheremetyevo ở Moscow. Theo tài liệu và các quan chức phương Tây, vận đơn thứ 2 không còn ghi tên công ty ban đầu bán sản phẩm.

Vào tháng 5/2024, Kraemer Mining, doanh nghiệp Đức, đã bán số máy bơm, pin, dây curoa và thiết bị khác trị giá khoảng 9.000 euro cho Peretsvo, công ty tại Kyrgyzstan. Lô hàng được vận chuyển từ Düsseldorf tới Malé trên chuyến bay Emirates. Vài ngày sau, chúng xuất hiện trên máy bay Aeroflot tới Moscow.

Trên vận đơn mới, Kraemer Mining và nguồn gốc ban đầu của hàng hóa không còn xuất hiện. Người nhận cũng thay đổi thành Gruppa Kompaniy Tehno, doanh nghiệp nhập khẩu Nga đặt tại Krasnoyarsk, trung tâm công nghiệp lớn ở Siberia.

Freight Care thừa nhận xử lý hàng hóa quá cảnh từ Malé tới Nga, nhưng khẳng định không cố ý hỗ trợ vận chuyển sản phẩm có thể dùng để sản xuất vũ khí.

Lợi thế từ thiên đường du lịch

Một phần nguyên nhân khiến Maldives trở thành điểm trung chuyển nằm ở mối quan hệ kinh tế với Nga.

Khách Nga hiện là nhóm du khách nước ngoài lớn thứ hai tới Maldives, chỉ sau Trung Quốc. Với nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào du lịch và vẫn chịu ảnh hưởng từ cú sốc thời Covid-19, bất đồng ngoại giao với Moscow có thể tạo thêm rủi ro cho quốc đảo.

Hoạt động trung chuyển hàng hóa cũng đem lại nguồn thu. Maldives Airports Company, doanh nghiệp nhà nước vận hành sân bay, đạt lợi nhuận kỷ lục năm 2024 và trở thành công ty quốc doanh có lợi nhuận cao nhất nước. Doanh nghiệp thu phí xử lý, phí thương mại đối với hàng hóa và kiếm lợi từ bán nhiên liệu.

Tháng 7 năm nay, công ty thông báo lập kỷ lục mới khi xử lý 126 tấn hàng quá cảnh chỉ trong 1 ngày. Aeroflot chiếm khoảng 12% lượng hàng vận chuyển ra khỏi sân bay trong nửa đầu năm.

Mỹ và châu Âu đang gây sức ép để Maldives đóng tuyến trung chuyển này. Một người am hiểu vấn đề cho biết giới chức quốc đảo đã nhận thức được tình hình và đang tìm cách xử lý.

Tuy nhiên, cơ quan hải quan Maldives có nhân lực hạn chế. Hàng quá cảnh thường không bị kiểm tra trực tiếp mà chủ yếu được kiểm soát thông qua giấy tờ.

Theo WSJ