Loại Canada, Brazil, tin chọn Trung Quốc làm dự án 1,3 triệu tỷ đồng nhưng không ngờ phải hủy rồi làm lại từ đầu dù động thổ 10 năm

Theo The Guardian, với tham vọng vượt qua kênh đào Panama, dự án kênh đào Nicaragua được khởi động cùng những kỳ vọng rất lớn. Kênh đào dự kiến dài khoảng 287 km, sâu từ 22–28 m, rộng 230–280 m, có quy mô gấp ba lần kênh đào Panama, cho phép các tàu siêu trọng tải lên tới 250.000 tấn đi qua. Tuyến kênh được thiết kế đi qua hồ Nicaragua, các khu rừng nhiệt đới và ít nhất 40 ngôi làng.

Theo đó, dự án đòi hỏi phải di dời khoảng 120.000 người dân, bao gồm cả các cộng đồng Rama và người Creole. Nếu được hoàn thành, đây sẽ trở thành một trong những công trình kỹ thuật dân dụng và xây dựng lớn nhất thế giới.

Dự án được kỳ vọng sẽ tăng cường thương mại hàng hải, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Nicaragua, tạo ra từ 50.000 đến 200.000 việc làm và đóng góp hàng tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế nước này.

Ban đầu, chính phủ Nicaragua tìm đến các nhà thầu lớn trên thế giới để hiện thực hóa giấc mơ xây dựng tuyến kênh đào trị giá 50 tỷ USD (khoảng 1,3 triệu tỷ đồng). Tuy nhiên, theo The Dialogue, khi giới thiệu dự án với các nhà thầu đến từ Brazil, Canada, Thụy Sĩ, Kuwait và Ả Rập Xê Út, Nicaragua đã không nhận được những phản hồi khả quan.

Trong bối cảnh đó, nước này buộc phải chuyển hướng sang Trung Quốc. Sau khi một nhà thầu Trung Quốc đồng ý tham gia, chính phủ Nicaragua quyết định lựa chọn công nghệ Trung Quốc cho dự án đầy tham vọng này.

Năm 2013, dự án kênh đào Nicaragua chính thức được phê duyệt. Đến tháng 12/2014, một lễ động thổ mang tính biểu tượng đã được tổ chức và dự án được kỳ vọng hoàn thành vào năm 2019. Đáng chú ý, Quốc hội Nicaragua đã thông qua việc trao quyền xây dựng và khai thác kênh đào trong 50 năm cho một công ty Trung Quốc, kèm khả năng gia hạn thêm 50 năm. Nicaragua cũng bắt đầu tiến hành nghiên cứu khả thi, song tiến độ của dự án phụ thuộc đáng kể vào khả năng thu hút các nhà đầu tư.

Theo Global Times, các nhà thầu Trung Quốc thường ứng dụng nhiều công nghệ kỹ thuật số tiên tiến trong các dự án thủy lợi và xây dựng kênh đào. Nổi bật là công nghệ Digital Twin, cho phép tạo ra mô hình số hóa của kênh đào và các công trình liên quan, sử dụng dữ liệu cảm biến từ môi trường thực để giám sát và mô phỏng điều kiện vận hành. Công nghệ này hỗ trợ dự báo, cảnh báo sớm và xây dựng phương án ứng phó thiên tai, từ đó tối ưu hóa công tác quản lý tài nguyên nước.

Đối với hệ thống giám sát kỹ thuật số theo thời gian thực, Trung Quốc đã phát triển mạng lưới giám sát thông tin quy mô lớn với khả năng cập nhật dữ liệu chỉ trong vài phút. Hệ thống này góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát lũ lụt, quản lý hạn hán và khai thác tài nguyên nước.

Bên cạnh đó, công nghệ mô phỏng và lập bản đồ thủy lợi cũng được triển khai mạnh mẽ. Trung Quốc sử dụng các công cụ mô phỏng để thiết kế và vận hành hệ thống kênh đào, đồng thời xây dựng bản đồ kỹ thuật số tích hợp hơn 16 triệu dữ liệu liên quan, phục vụ công tác quản lý một cách linh hoạt và hiệu quả.

Thực tế, Trung Quốc nổi tiếng trên thế giới với việc áp dụng hàng loạt công nghệ tiên tiến vào xây dựng và quản lý các kênh đào quy mô lớn, tiêu biểu như dự án kênh đào Bình Lục tại Quảng Tây. Công trình này được ứng dụng các giải pháp giao thông kết hợp sông - biển thông minh, hệ thống giám sát an toàn cơ sở hạ tầng và quản lý logistics hiện đại.

Ngoài ra, khu vực cảng liên quan đến kênh đào còn sử dụng xe tải không người lái và cảng container tự động. Các phương tiện tự động này giúp nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa, đồng thời rút ngắn thời gian vận tải.

Kênh đào Nicaragua cũng được dự kiến áp dụng nhiều công nghệ tiên tiến. Tuy nhiên, theo Reuters, dự án đã rơi vào bế tắc suốt một thập kỷ do nhà đầu tư Trung Quốc không đủ năng lực triển khai. Tài sản của chủ nhà thầu sụt giảm nghiêm trọng bởi biến động trên thị trường chứng khoán Trung Quốc, từ mức vốn hóa 6,9 tỷ USD năm 2015 xuống còn 1,9 tỷ USD vào năm 2016, trước khi giảm xuống dưới mốc 1 tỷ USD vào năm 2019.

Sau đó, vào tháng 5/2024, Nicaragua quyết định hủy dự án với nhà thầu Trung Quốc. Thực tế, kênh đào Nicaragua là một dự án hạ tầng đầy tham vọng nhưng phải đối mặt với hàng loạt rào cản về tài chính, môi trường và xã hội. Dù đã chấm dứt hợp tác với nhà thầu Trung Quốc, Nicaragua vẫn để ngỏ khả năng xây dựng kênh đào trong tương lai nếu tìm được nhà đầu tư phù hợp.