Lời khuyên đến tất cả những gia đình đang dùng màng bọc thực phẩm

Màng bọc thực phẩm từ lâu đã trở thành trợ thủ đắc lực trong căn bếp của nhiều gia đình. Từ việc che chắn đĩa thức ăn thừa, giữ cho rau củ tươi ngon cho đến việc ngăn mùi trong tủ lạnh, sự tiện lợi của màng nhựa là điều không thể phủ nhận. Dẫu vậy, đằng sau lớp màng mỏng nhẹ ấy lại ẩn chứa những nguy cơ sức khỏe đáng ngại nếu chúng ta vô tình dùng sai cách.

Theo chuyên gia dinh dưỡng Cai Zhengliang (Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ trên Family Doctor, những thói quen dùng màng nhựa tưởng chừng vô hại hằng ngày lại có thể khiến chất độc thẩm thấu trực tiếp vào món ăn gia đình. Bác sĩ Cai chia sẻ: "Màng bọc thực phẩm là món đồ rất tiện lợi trong nhà bếp, nhưng việc sử dụng sai cách có thể biến nó thành tác nhân thôi nhiễm chất độc, gây hại cho hệ tiêu hóa, gan, thận và làm tăng nguy cơ ung thư".

Để chăm sóc sức khỏe cho cả nhà một cách trọn vẹn nhất, khuyên bạn 6 điều "cấm kỵ" khi dùng màng bọc thực phẩm dưới đây:

1. Tránh bọc thực phẩm khi vừa nấu xong hoặc còn quá nóng

Nhiều người có thói quen vừa trút thức ăn xào, nấu ra đĩa đã lập tức phủ màng nhựa kín để giữ nóng. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng khuyên rằng bạn không nên dùng màng bọc cho đồ ăn còn nóng trên 70 - 80 độ C.

Nhiệt độ cao khiến cấu trúc polymer của màng nhựa dễ bị mềm, đẩy nhanh quá trình giải phóng các chất phụ gia hóa học. Đặc biệt với loại màng bọc làm từ nhựa PVC (polyvinyl chloride), nhiệt độ cao sẽ khiến các chất hóa dẻo như phthalates dễ dàng thẩm thấu vào thức ăn. Theo Viện Khoa học Sức khỏe Môi trường Quốc gia Mỹ (NIEHS), phthalates là nhóm chất gây rối loạn nội tiết, có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ gan, thận và chức năng sinh sản nếu tích tụ lâu dài.

Bác sĩ Cai khuyên: "Dù muốn giữ nóng thực phẩm với màng bọc thì cũng phải chờ thức ăn nguội xuống dưới 50 độ C mới được bọc, tuyệt đối không bọc trực tiếp khi đồ ăn vừa nấu xong".

2. Hạn chế phủ màng bọc trực tiếp lên món ăn giàu chất béo, dầu mỡ

Các món chiên, xào, thịt nướng hay phô mai đều chứa hàm lượng chất béo tương đối cao. Dầu mỡ vốn đóng vai trò như một dung môi hữu cơ, dễ dàng hòa tan các hợp chất ưa chất béo có trong nhựa.

Báo cáo từ Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA) xác nhận các chất hóa dẻo trong nhựa PVC bị trích xuất rất nhanh khi tiếp xúc với môi trường giàu chất béo. Đồng thời, Cơ quan An toàn thực phẩm Ireland (FSAI) nhấn mạnh nhiều dòng màng nhựa không được thiết kế để tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm giàu lipit. Khi dầu mỡ bám dính vào màng bọc, các hóa chất độc hại sẽ hòa tan và ngấm ngược vào thực phẩm, tích tụ lâu dài gây áp lực chuyển hóa nặng nề cho gan và thận.

3. Cẩn trọng khi dùng màng bọc cho thực phẩm có tính axit hoặc kiềm cao

Dưa muối, cà pháo, kim chi, salad trộn giấm hay các món chứa nhiều nước cốt chanh đều mang tính axit mạnh. Môi trường axit hoặc kiềm cao có khả năng ăn mòn bề mặt màng nhựa, làm phá vỡ các liên kết hóa học của màng PVC hay PVDC.

Nghiên cứu từ Tạp chí Báo chế Hóa chất Thực phẩm (Food and Chemical Toxicology) chứng minh tính axit của thực phẩm làm đẩy nhanh quá trình phân hủy lớp phủ màng bọc, giải phóng ra các gốc hóa chất tự do. Tích tụ các chất này qua thời gian dài có thể làm tổn thương niêm mạc dạ dày và suy giảm miễn dịch.

Bác sĩ Cai gợi ý giải pháp: "Với thực phẩm có tính axit hoặc nhiều dầu mỡ, bạn hãy chuyển sang đựng bằng hộp thủy tinh hoặc sứ có nắp đậy, tránh dùng màng bọc thông thường để bọc trực tiếp".

4. Không đưa màng bọc thông thường vào lò vi sóng hoặc đặt gần nguồn nhiệt

Lò vi sóng là nơi người tiêu dùng rất dễ mắc sai lầm. Các chuyên gia lưu ý không nên tự ý rã đông hay hâm nóng thực phẩm trong lò vi sóng khi chưa gỡ bỏ màng bọc, trừ khi bao bì sản phẩm ghi rõ dùng được cho lò vi sóng.

Cơ quan Kiểm dịch và An toàn thực phẩm Mỹ (USDA FSIS) chỉ ra rằng ngay cả với loại màng bọc thực phẩm được phép dùng trong lò vi sóng, bạn cũng không được để màng nhựa tiếp xúc trực tiếp với bề mặt thức ăn. Khảo sát của Đại học Massachusetts (Mỹ) cảnh báo khi vi sóng hoạt động, hơi nước và dầu mỡ sôi bắn lên màng bọc có thể chạm mốc nhiệt trên 100 độ C, làm nóng chảy vi nhựa rơi thẳng vào món ăn.

5. Từ bỏ thói quen tái sử dụng màng bọc thực phẩm

Mong muốn tiết kiệm hay hạn chế rác thải nhựa là lý do khiến nhiều người rửa sạch màng bọc cũ để dùng lại. Dù vậy, món đồ này vốn được thiết kế chuẩn xác để chỉ sử dụng một lần.

Theo khuyến nghị từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), bề mặt màng nhựa sau lần dùng đầu tiên sẽ xuất hiện vô số nứt gãy vi mô. Báo cáo của USDA FSIS nhấn mạnh việc rửa bằng nước hay xà phòng thông thường hoàn toàn không thể loại bỏ vi khuẩn salmonella hay nấm mốc trú ngụ trong các nếp gấp này, gây nguy cơ ngộ độc do nhiễm khuẩn chéo. Ngoài ra, lớp nhựa đã qua sử dụng sẽ bị lão hóa, giải phóng hạt vi nhựa (microplastics) cao gấp 3 lần so với màng mới.

6. Ưu tiên chọn màng bọc an toàn, phân biệt chất liệu PE và PVC

Sự nhầm lẫn giữa các loại chất liệu màng bọc trên thị trường là nguyên nhân gốc rễ dẫn đến việc sử dụng sai mục đích. Màng PVC thường có màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, độ bám dính cao nhưng bắt buộc phải bổ sung chất hóa dẻo DEHA hoặc DEHP để tạo độ dẻo. Trong khi đó, màng PE có màu trắng trong, dẻo dai tự nhiên và an toàn hơn rất nhiều.

Chương trình Độc chất học Quốc gia Mỹ (NTP) đã xếp DEHP vào nhóm chất có khả năng gây ung thư ở người. Do đó, các chuyên gia luôn khuyến cáo gia đình nên ưu tiên chọn màng bọc chế tạo từ chất liệu PE (Polyethylene) hoặc PVDC cao cấp, có nhãn "BPA Free" và ghi rõ thông tin giới hạn nhiệt độ sử dụng từ nhà sản xuất.

"Màng bọc thực phẩm vẫn là trợ thủ tuyệt vời nếu chúng ta tuân thủ đúng nguyên tắc an toàn. Hãy bắt đầu thay đổi từ những thói quen nhỏ nhất như chờ thức ăn nguội bớt hay ưu tiên hộp thủy tinh đậy kín cho đồ ăn nóng, giúp mỗi bữa ăn gia đình luôn đong đầy sự yêu thương và an tâm trọn vẹn", bác sĩ Cai nói.