Mark Zuckerberg đối diện khủng hoảng chưa từng có suốt 22 năm, Meta nguy cơ bồi thường 'khủng' 1.400 tỷ USD

Meta Platforms đang phải đối mặt với một trong những mối đe dọa pháp lý nghiêm trọng nhất trong lịch sử 22 năm tồn tại. Đáng chú ý, cuộc khủng hoảng này xảy ra vào thời điểm không thể tồi tệ hơn, khi hãng đang căng mình thực hiện cuộc chuyển dịch đầy phức tạp và tốn kém sang kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).

Vào tháng 3, tập đoàn này đã nếm trải thất bại trong các vụ kiện tại California và New Mexico với cáo buộc đặt ưu tiên tăng trưởng lên trên sự an toàn của người dùng vị thành niên. Hàng nghìn vụ kiện khác từ các cá nhân và hơn 40 tổng chưởng lý bang hiện vẫn đang chờ xử lý. Tổng hợp lại, chúng có thể buộc Meta phải bồi thường thiệt hại hàng tỷ USD, đồng thời làm suy yếu "tấm lá chắn" pháp lý liên bang vốn bảo vệ công ty khỏi trách nhiệm đối với các nội dung độc hại.

Meta hiện đang trong quá trình xét xử liên quan đến các cáo buộc từ Tổng chưởng lý bang Tennessee - một trong hàng chục bang cho rằng công ty đã dối lừa người dùng về độ an toàn của nền tảng. Đến tháng 8, Meta sẽ tiếp tục hầu tòa tại Tòa án Liên bang ở Oakland trước đơn kiện từ 4 tổng chưởng lý bang.

Trong vụ kiện đó, các bang đã yêu cầu mức bồi thường thiệt hại lên tới 1.400 tỷ USD - một con số gần tương đương với toàn bộ giá trị vốn hóa thị trường 1.500 tỷ USD của Meta. Một phiên tòa khác nằm trong chuỗi vụ kiện hợp nhất này dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 2 tới.

Các vụ án gần đây ghi nhận những kết quả trái chiều. Vào tháng 5, Meta đã đạt được thỏa thuận hòa giải với một học khu ở Kentucky ngay trước phiên tòa dự kiến diễn ra tại Los Angeles. Công ty cũng giành được một chiến thắng trong tháng này sau khi nguyên đơn là một thiếu niên tự nguyện rút đơn kiện mà không nhận bất kỳ khoản tiền bồi thường nào từ Meta. Meta tuyên bố sẽ tiếp tục đấu đấu tranh chống lại các vụ kiện "vô căn cứ".

Các vụ kiện, với luận điểm cho rằng các dịch vụ mạng xã hội được thiết kế theo cách gây ra các vấn đề về sức khỏe tâm thần cho giới trẻ, cuối cùng cũng đã được đưa ra trước bồi thẩm đoàn sau nhiều năm. Hầu hết đều yêu cầu Meta phải thay đổi một số tính năng và cơ chế vốn giúp các sản phẩm của hãng tạo ra "độ dính" đủ để thu hút 3,5 tỷ người dùng. Trong bối cảnh đà tăng trưởng người dùng trên toàn bộ hệ sinh thái ứng dụng của Meta đã chững lại ở mức gần như bằng 0 trong quý I, những thay đổi bất lợi về tính năng có thể giáng một đòn nặng nề vào hoạt động kinh doanh cốt lõi của tập đoàn.

Meta bày tỏ sự sẵn sàng hợp tác với chính quyền các bang và nhà trường để tiếp tục nâng cao độ an toàn cho sản phẩm, nhưng đồng thời chỉ trích ước tính bồi thường hơn 1.000 tỷ USD là "phi lý".

"Một khoản phạt với quy mô như vậy chưa từng có tiền lệ trong lịch sử thi hành luật bảo vệ người tiêu dùng," công ty nhấn mạnh trong một hồ sơ nộp lên tòa án.

Ngay cả khi con số đó cuối cùng được giảm xuống, tác động tài chính cộng dồn từ các vụ kiện vẫn sẽ rất đáng kể. Công ty đã cảnh báo các nhà đầu tư rằng chỉ riêng thất bại trong vụ kiện tại New Mexico cũng có thể dẫn đến khoản bồi thường 3,7 tỷ USD sau khi giai đoạn hai của phiên tòa kết thúc.

Thời điểm bùng phát khủng hoảng này rõ ràng chẳng mấy thuận lợi cho Meta. Sau thời gian dài thống trị thị trường dịch vụ mạng xã hội, hãng đang phải tái cấu trúc mô hình kinh doanh để thích ứng với một thế giới mà AI đang nhanh chóng trở thành tâm điểm cạnh tranh. Chính Giám đốc điều hành (CEO) Meta, Mark Zuckerberg, cũng phải thừa nhận rằng thành công trong kỷ nguyên mới này "không phải là điều nghiễm nhiên".

Meta dự kiến chi tới 145 tỷ USD cho chi phí đầu tư cơ bản trong năm nay, phần lớn dùng để mua chip và xây dựng các trung tâm dữ liệu. Hồi đầu năm, hãng cũng đã sa thải 8.000 nhân viên, một phần nhằm gom vốn tài trợ cho các kế hoạch AI. Giới phân tích dự báo công ty có thể sẽ báo cáo quý đầu tiên ghi nhận dòng tiền tự do ở mức âm khi công bố kết quả kinh doanh quý II vào thứ Tư tới.

"Vấn đề cốt lõi quay trở lại là: Họ sẽ xử lý việc này như thế nào? Họ đã chuẩn bị ra sao để đối phó?", ông Brian Mulberry, người quản lý danh mục đầu tư tại Zacks Investment Management (đơn vị nắm giữ cổ phiếu Meta), nhận định. "Tôi tin chắc đây là một rủi ro có thật."

Trong khi đó, chuyên gia phân tích công nghệ Josh Beck thuộc công ty chứng khoán Raymond James lại chọn góc nhìn thận trọng quan sát trước khi đưa ra đánh giá về các phiên tòa. "Tôi nghĩ đây là vấn đề đang hiện hữu và ngày càng được chú ý nhiều hơn," ông nói. "Chúng ta cần thấy một hướng đi rõ ràng hơn trước khi thị trường thực sự lo ngại."

Người đại diện của Meta phát biểu trong một tuyên bố rằng công ty sẽ tiếp tục tự vệ mạnh mẽ, đồng thời tập trung cung cấp "những trải nghiệm an toàn, phù hợp với lứa tuổi mà các bậc phụ huynh mong muốn dành cho con em mình."

"Mỗi vụ kiện đều có tính chất khác nhau, và kết quả của vụ này không quyết định kết quả của vụ khác," người đại diện nhấn mạnh.

Các công ty mạng xã hội từ lâu đã được bảo vệ khỏi nhiều mối đe dọa pháp lý nhờ Điều 230 của Đạo luật Chuẩn mực Truyền thông liên bang - quy định miễn trừ trách nhiệm pháp lý cho các nền tảng đối với nội dung do bên thứ ba đăng tải. Tuy nhiên, các thẩm phán trên khắp nước Mỹ hiện đang cho phép nhiều vụ kiện tiến tới xét xử dựa trên lý thuyết cho rằng các sản phẩm này được cố tình thiết kế để gây nghiện, từ đó "lách" qua các lập luận bảo vệ dựa trên nội dung độc hại.

Đáp lại các đơn kiện cáo buộc gây hại cho người dùng, Meta liên tục phủ nhận mọi hành vi sai trái. Tại tòa, hãng chỉ ra các tính năng an toàn mới dành cho tài khoản thiếu niên cùng những thay đổi sản phẩm đã thực hiện làm bằng chứng cho thấy hãng luôn đặt sự an toàn lên trên tăng trưởng. Công ty đang đẩy mạnh các tài khoản dành cho tuổi teen, xây dựng công cụ giám sát chặt chẽ hơn từ phụ huynh, giới hạn thông báo vào ban đêm và cài đặt các nhắc nhở nghỉ ngơi bắt buộc.