Một cường quốc châu Âu bất ngờ đòi EU gỡ lệnh trừng phạt tỷ phú Nga, các nước thành viên vô cùng 'sửng sốt'

Pháp đang vận động các nước thành viên EU dỡ lệnh trừng phạt đối với tỷ phú Nga–Uzbekistan Alisher Usmanov, trong khuôn khổ một thỏa thuận liên quan đến việc Azerbaijan trả tự do cho một số công dân Pháp.

Thông tin trên do tờ Financial Times (FT) dẫn một số nguồn tin cho biết.

Thỏa thuận được đề xuất nhằm trả tự do cho một số công dân Pháp đang bị Azerbaijan giam giữ đã khiến nỗ lực của EU nhằm gia hạn các biện pháp trừng phạt đối với khoảng 2.600 cá nhân và tổ chức Nga bị đình trệ.

Ba nguồn tin được thông báo về các cuộc đàm phán nói với FT rằng, để đạt thỏa hiệp, các nước EU đã nhất trí gia hạn cơ chế trừng phạt thêm 1 tuần nhằm tiếp tục thương lượng.

Ba quan chức khác cho biết Pháp và Slovakia ngày 14/9 phủ quyết việc gia hạn lệnh trừng phạt 12 tháng nếu ông Usmanov không được đưa ra khỏi danh sách trừng phạt. Nếu các bên không đạt thỏa thuận trước 16/9, toàn bộ các cá nhân và doanh nghiệp Nga khác trong danh sách cũng sẽ tự động được dỡ trừng phạt.

Yêu cầu bất ngờ của Pháp khiến các nhà ngoại giao EU sửng sốt. Một người mô tả động thái này là “đáng kinh ngạc”.

Việc Pháp trì hoãn gia hạn cho thấy tính chất mang tính mặc cả trong chính sách đối ngoại của EU, khi các quyết định chung có thể bị cản trở bởi quyền phủ quyết của từng quốc gia thành viên. Cho đến gần đây, những yêu cầu gỡ trừng phạt thành công thường xuất phát từ Hungary và Slovakia, 2 chính phủ được xem là thân Nga nhất EU.

Một nhà ngoại giao Pháp cho biết Paris có “một mối quan ngại cụ thể về an ninh quốc gia và mong muốn phản hồi tích cực các đối tác quốc tế đã tiếp cận về vấn đề ông Usmanov”.

Nhà ngoại giao này nói thêm rằng Paris vẫn là một trong những nước “cam kết mạnh mẽ nhất với việc gia tăng sức ép bằng mọi biện pháp sẵn có đối với Nga”.

Thỏa thuận trao đổi tù nhân được đề xuất hiện chưa được hoàn tất. Thỏa thuận phụ thuộc vào việc cả 27 quốc gia thành viên EU chấp thuận đưa nhà tài phiệt Usmanov ra khỏi danh sách trừng phạt.

Theo những người nắm rõ các cuộc thảo luận, Slovakia ủng hộ việc gỡ trừng phạt Usmanov. Tuy nhiên, phần lớn các nước vẫn phản đối trong cuộc đàm phán ngày 14/9. Điều này dẫn đến quyết định gia hạn thêm 1 tuần để tiếp tục thương lượng.

Luxembourg ủng hộ việc gia hạn các biện pháp trừng phạt của EU. Tuy nhiên, hai nguồn tin cho biết nước này đã phát tín hiệu rằng nếu Usmanov được gỡ tên, Luxembourg cũng muốn Mikhail Fridman, một trong những người giàu nhất nước Nga, được đưa ra khỏi danh sách trừng phạt.

Các quan chức tại một số nước thành viên khác phàn nàn riêng rằng Pháp không chia sẻ thông tin về lý do nước này thúc đẩy việc gỡ trừng phạt ông Usmanov.

Các nước phương Tây từng trao đổi tù nhân với Nga và gỡ trừng phạt đối với một số công dân Nga trong thời gian xung đột Ukraine. Một số trường hợp được gọi là “gỡ trừng phạt vì lý do chính trị” cũng diễn ra theo đề nghị của Hungary và Slovakia.

Tuy nhiên, nếu thỏa thuận liên quan đến Usmanov được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên việc trả tự do cho tù nhân được gắn trực tiếp với việc nới lỏng trừng phạt liên quan đến cuộc chiến Nga-Ukraine.

EU biện minh cho việc đưa Usmanov vào danh sách trừng phạt với lý do tỷ phú này “có quan hệ đặc biệt gần gũi” với Tổng thống Putin”.

Ông Usmanov bác bỏ các cáo buộc của EU và đã đệ đơn kiện tại một số nước châu Âu nhằm phản đối các biện pháp trừng phạt.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã kêu gọi các đối tác EU gia hạn trừng phạt và không nới lỏng các biện pháp đối với Usmanov cũng như những tỷ phú Nga khác.

Theo FT