Một gia đình Việt có 5 Giáo sư, bố là Thanh tra, nuôi dạy 8 người con ai cũng xuất sắc

Người cha có công đặt nền móng cho ngành văn học sử Việt Nam, còn cả 8 người con đều trưởng thành, đóng góp trên nhiều lĩnh vực như giáo dục, y học, báo chí, triết học và hoạt động cách mạng.

Vị giáo sư trở thành Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Bưởi - Chu Văn An 

Giáo sư Dương Quảng Hàm sinh ngày 14/7/1898 tại làng Phú Thị, xã Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên, trong một gia đình có truyền thống Nho học và yêu nước. Cha ông là Dương Trọng Phổ, một trong những người sáng lập Đông Kinh Nghĩa Thục, ngôi trường mang tư tưởng cải cách nổi tiếng đầu thế kỷ XX. Anh trai ông là Dương Bá Trạc cũng tham gia phong trào yêu nước, sau đó cùng cha bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo.

Từ sớm, Dương Quảng Hàm đã bộc lộ năng khiếu nghiên cứu và giảng dạy. Ông được xem là người có công đặt nền móng cho bộ môn văn học sử ở Việt Nam, với nhiều công trình có giá trị như Quốc văn trích diễm, Việt Nam giáo khoa thư (bậc cao đẳng tiểu học), Việt Nam văn học sử yếu và Việt Nam thi văn hợp tuyển. Đến nay, nhiều tác phẩm của ông vẫn được đánh giá là tài liệu có ý nghĩa trong nghiên cứu văn học Việt Nam.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông được giao trọng trách Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Bưởi - Chu Văn An trong chính quyền mới. Sau ngày Quốc khánh 2/9/1945, ông được cử làm Tổng Thanh tra Trung học của Bộ Giáo dục.

Đáng tiếc, trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến, Giáo sư Dương Quảng Hàm đã hy sinh vào ngày 23/12/1946. Phải đến ngày 5/7/2000, ông mới được truy điệu và công nhận liệt sĩ.

Theo lời kể của người con út Dương Tự Minh, khi toàn quốc kháng chiến nổ ra, cha mẹ ông được dân quân tự vệ đưa đến đền Hàng Bạc. Từ đây, người dân tản cư được hỗ trợ di chuyển ra vùng tự do qua bãi đất dưới chân cầu Long Biên đang bị chiếm đóng. Theo chủ trương phụ nữ đi trước, đàn ông đi sau, cha mẹ ông đành chia tay và hẹn gặp lại ở quê nhà.

Tuy nhiên, khi bà Trần Thị Vân về đến quê, chờ đợi nhiều ngày vẫn không thấy chồng trở về. Sau đó, gia đình nhận được tin Giáo sư Dương Quảng Hàm cùng nhóm dân quân tự vệ bị địch phục kích khi tìm cách rời nội thành và ông đã bị bắn chết.

Dù vậy, trong suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp, gia đình họ vẫn không nguôi hy vọng người cha sẽ trở về. Chỉ sau khi Thủ đô được giải phóng, niềm mong chờ ấy mới thực sự khép lại. Đến nay, thi thể Giáo sư Dương Quảng Hàm vẫn chưa được tìm thấy.

Nhìn lại cuộc đời ông, các thế hệ sau không chỉ trân trọng những đóng góp cho giáo dục và nghiên cứu văn học mà còn dành sự kính trọng cho người vợ Trần Thị Vân, người cùng ông vun đắp gia đình và nuôi dạy 8 người con trưởng thành.

Tám người con trưởng thành trên nhiều lĩnh vực

Điểm đặc biệt của gia đình Giáo sư Dương Quảng Hàm là cả 8 người con, gồm 4 trai và 4 gái, đều có những đóng góp riêng trong các lĩnh vực khác nhau. Theo ông Dương Tự Minh, người học giỏi nhất trong gia đình là anh cả Dương Bá Bành.

Dương Bá Bành: Bác sĩ thuộc thế hệ đầu của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Ông Dương Bá Bành thuộc nhóm sinh viên đầu tiên tốt nghiệp Trường Đại học Y dược khoa. Theo Báo Quân đội nhân dân, ông là một trong những bác sĩ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp trao bằng tốt nghiệp năm 1945.

Sau đó, ông tình nguyện Nam tiến, phụ trách một trạm quân y tiền phương tại Mặt trận Nam Trung Bộ. Khi Hà Nội bị tạm chiếm, ông tiếp tục công tác tại Nhà thương Phủ Doãn, nay là Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Về sau, ông từng giữ cương vị Giáo sư, Giám đốc Trường Nữ hộ sinh Hà Nội.

Dương Thị Ngân: Giọng đọc gắn với những dấu mốc của phát thanh Việt Nam

Người con thứ hai, bà Dương Thị Ngân, là một trong những phát thanh viên đầu tiên đọc câu xướng: “Đây là Đài Tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, Thủ đô nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”.

Ngày 7/9/1945, bà cùng ông Nguyễn Văn Nhất thay nhau đọc toàn văn Tuyên ngôn Độc lập trên sóng phát thanh, đánh dấu sự ra đời của Đài Tiếng nói Việt Nam. Đến ngày 19/12/1946, bà là người đọc Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên sóng quốc gia.

Trong thời gian công tác, bà còn hai lần được gặp Bác Hồ và trực tiếp nghe Người căn dặn về trách nhiệm của người làm phát thanh.

Dương Trọng Bái: Nhà vật lý và nhà giáo tận tụy

Người con thứ ba là Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, Anh hùng Lao động Dương Trọng Bái, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Với phong cách chuẩn mực, khiêm nhường và tận tụy với nghề, ông được đồng nghiệp nhận xét bằng bốn chữ “Mô phạm truyền gia”.

Trong sự nghiệp khoa học, ông là một trong ba nhà vật lý đầu tiên của Việt Nam được cử sang Viện Dubna, Liên Xô cũ, nghiên cứu vật lý hạt nhân. Ông cũng tham gia biên soạn bộ sách giáo khoa Vật lý đầu tiên dành cho học sinh THPT và xây dựng hệ thống thuật ngữ tiếng Việt cho ngành Vật lý.

 Dương Thị Thoa: Người phụ nữ kéo Quốc kỳ tại Quảng trường Ba Đình

Người con thứ tư, bà Dương Thị Thoa, còn được biết đến với bí danh Lê Thi. Bà là một trong hai người phụ nữ trực tiếp kéo Quốc kỳ tại Quảng trường Ba Đình trong lễ Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945.

Thời trẻ, bà là học sinh xuất sắc và từng nhận giải thưởng của Toàn quyền Đông Dương. Sau Cách mạng Tháng Tám, bà trở thành cán bộ tiền khởi nghĩa, sau đó được cử đi học tại Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc. Về sau, bà trở thành Giáo sư triết học, nguyên Viện trưởng Viện Triết học thuộc Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam.

Dương Hồng: Nhà giáo Sinh học có khả năng sử dụng thành thạo hai tay

Người con thứ năm, ông Dương Hồng, là nhà giáo giảng dạy môn Sinh học. Khi còn trẻ, ông từng tham gia lực lượng tự vệ Hà Nội và nổi tiếng với khả năng sử dụng thành thạo cả hai tay.

Trong giờ học, ông thường dùng tay trái để vẽ hình minh họa, tay phải viết chú thích trên bảng. Ngoài công tác giảng dạy, ông còn tự biên soạn nhiều cuốn từ điển như Từ điển Pháp - Việt, Từ điển Sinh vật và tự vẽ bộ tranh động vật phục vụ việc học.

Dương Thị Duyên: Nữ phóng viên duy nhất của Việt Nam tại Hội nghị Paris

Người con thứ sáu, bà Dương Thị Duyên, là phóng viên Việt Nam Thông tấn xã và là nữ phóng viên duy nhất của Việt Nam tham dự Hội nghị Paris về Việt Nam tại Pháp.

Bên cạnh nhiệm vụ đưa tin, bà còn tham gia tuyên truyền, vận động kiều bào theo sự phân công của đoàn công tác. Thông thạo tiếng Anh và tiếng Pháp, bà từng giữ chức Trưởng ban Tin Thế giới, trở thành nữ trưởng ban đầu tiên của Thông tấn xã Việt Nam. Sau đó, bà có thời gian phụ trách Ban Quốc tế của Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Dương Thị Cương: Nhà khoa học nữ tiên phong của ngành y - dược

Người con thứ bảy, Giáo sư, Bác sĩ Dương Thị Cương, tiếp nối con đường y khoa của anh cả. Bà từng là Trưởng bộ môn Phụ sản Trường Đại học Y Hà Nội, Giám đốc Bệnh viện C, nay là Bệnh viện Phụ sản Trung ương, đồng thời là đại biểu Quốc hội khóa IV.

Bà cũng là nhà khoa học nữ đầu tiên của ngành y - dược Việt Nam được trao Giải thưởng Kovalevskaia nhờ những nghiên cứu về ung thư phụ khoa, sức khỏe thai nhi và điều trị hiếm muộn.

Dương Tự Minh: Tham gia cách mạng từ năm 13 tuổi

Người con út Dương Tự Minh tham gia hoạt động cách mạng từ năm 13 tuổi. Ông từng tham gia in và phát hành báo Nhựa sống trong vùng địch kiểm soát, hai lần bị bắt giam tại Nhà tù Hỏa Lò.

Sau hòa bình, ông đảm nhiệm nhiều vị trí như Trưởng ban Trường học Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Giám đốc Khách sạn Hà Nội và Phó ban Liên lạc chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày tại Nhà tù Hỏa Lò. Số tù VN2017 của ông hiện vẫn được lưu giữ như một kỷ vật lịch sử.

Với những đóng góp trên nhiều lĩnh vực, gia đình Giáo sư Dương Quảng Hàm được nhắc đến như một gia đình trí thức tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội. Câu chuyện của 8 người con cũng cho thấy truyền thống học tập, lao động và cống hiến cho đất nước được tiếp nối trong gia đình qua nhiều thế hệ.

(Theo QĐND, Bảo tàng Hà Nội...)

Một gia đình Việt có bố là Giám đốc, nuôi dạy 8 người con đều làm Giáo sư, PGS, Tiến sĩ, Giảng viên

Hiếm có gia đình nào ở Việt Nam mà cả 8 người con đều theo đuổi sự nghiệp giáo dục, khoa học, y học hoặc nghệ thuật, trở thành giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ hay giảng viên đại học như gia đình cố Giáo sư Nguyễn Lân.