Dù được kỳ vọng sẽ gánh vác ngành hàng không thương mại Nga nhằm thay thế dòng Airbus A320, dự án máy bay thân hẹp MS-21-310 đang phải đối mặt với thực tế sản xuất đầy thách thức. Đến hết năm 2026, Nhà máy Hàng không Irkutsk sẽ chỉ có thể hoàn thiện 4 chiếc đạt cấp độ thử nghiệm bay, đồng nghĩa với việc kế hoạch bàn giao thương mại hàng loạt vẫn tiếp tục bị trì hoãn.
Lời giải cho bài toán sản xuất hàng loạt
Theo thông tin mới nhất từ ông Andrey Soinov, Tổng giám đốc Nhà máy Hàng không Irkutsk (IAZ), kế hoạch xuất xưởng dòng máy bay thương mại MS-21-310 trong năm 2026 sẽ khó đạt được quy mô thương mại như kỳ vọng ban đầu. Trong tổng số 18 chiếc hiện đang nằm trên dây chuyền lắp ráp, chỉ có duy nhất 4 máy bay đạt độ hoàn thiện cao để có thể chuyển sang trạm thử nghiệm kỹ thuật bay trước tháng 1/2027.
Đại diện IAZ cho biết, trong vài năm qua, nhà máy đã đầu tư lớn vào việc cải tạo hạ tầng, mua sắm trang thiết bị tiên tiến và tối ưu hóa quy trình nhằm tăng tốc độ di chuyển của dòng sản phẩm trên dây chuyền. Tuy nhiên, việc chuyển từ giai đoạn lắp ráp khung sang hoàn thiện một chiếc máy bay sẵn sàng cất cánh đòi hỏi nguồn lực và thời gian thử nghiệm khắt khe.
Thực tế này cho thấy dây chuyền tại Irkutsk chưa thể bước vào giai đoạn sản xuất thương mại hàng loạt. Việc chỉ có 4 chiếc tiến tới khâu thử nghiệm bay đồng nghĩa với việc các hãng hàng không nội địa Nga sẽ phải tiếp tục kiên nhẫn chờ đợi trước khi có thể chính thức đưa dòng máy bay này vào khai thác thương mại.
Tham vọng đối đầu Airbus A320 và bài toán thông số kỹ thuật
Dòng MS-21 ban đầu được thiết kế để cạnh tranh trực diện với các mẫu máy bay thân hẹp phổ biến nhất thế giới là Airbus A320neo và Boeing 737 MAX. Để nâng cao tính linh hoạt và tối ưu hóa chi phí vận hành cho các chặng bay trung bình, Phó Thủ tướng thứ nhất Nga Denis Manturov cho biết tập đoàn chế tạo đang phát triển một phiên bản rút ngắn của MS-21.
Ở phiên bản mới này, thiết kế sẽ cắt giảm 2 đốt thân nhằm giảm trọng lượng cất cánh tối đa và tăng hiệu suất nhiên liệu, biến MS-21 thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp hơn với chiếc Airbus A320 tiêu chuẩn.
Tuy nhiên, các phân tích kỹ thuật chuyên sâu chỉ ra rằng MS-21 hiện vẫn còn khoảng cách nhất định so với đối thủ Airbus A320 ở một số chỉ số vận hành cốt lõi. Việc thay thế toàn bộ linh kiện phương Tây bằng phụ tùng nội địa hóa đã làm thay đổi trọng lượng tự trọng cũng như tính toán khí động học ban đầu của dòng máy bay Nga.
Mắt xích quyết định số phận thương mại
Bên cạnh tiến độ lắp ráp cơ khí, rào cản lớn nhất ngăn MS-21 cất cánh thương mại chính là quy trình chứng nhận an toàn bay. Tổng giám đốc Andrey Soinov nhấn mạnh rằng IAZ đang tích cực phối hợp với các cơ quan quản lý hàng không để đẩy nhanh các thử nghiệm bắt buộc, nhưng chỉ khi hoàn tất toàn bộ thủ tục chứng nhận pháp lý thì nhà máy mới được phép chính thức bàn giao máy bay cho các hãng hàng không.
Mỗi sự thay đổi về mặt linh kiện đều yêu cầu thực hiện lại hàng trăm giờ bay thử nghiệm để cấp chứng chỉ lại từ đầu. Đây chính là nguyên nhân cốt lõi khiến thời điểm đưa MS-21 vào khai thác thương mại liên tục bị dời lại so với các mốc tiến độ dự báo trước đây.
Tương lai hàng không nội địa Nga
Việc tái thiết lập ngành công nghiệp chế tạo máy bay thương mại độc lập là một hành trình dài hạn và không thể đi tắt đón đầu. Dù tiến độ trước mắt còn nhiều trở ngại, việc IAZ duy trì được 18 khung thân trên dây chuyền và chuẩn bị đưa 4 chiếc vào trạm thử nghiệm bay cuối năm 2026 vẫn ghi nhận bước tiến nỗ lực của hạ tầng sản xuất nội địa.
Dự án MS-21-310 không chỉ là một sản phẩm thương mại đơn thuần, mà còn đại diện cho năng lực tự chủ công nghệ cao của Nga trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy. Thời gian tới, sự phối hợp giữa tiến độ thử nghiệm bay và năng lực cấp chứng nhận của cơ quan quản lý sẽ quyết định liệu MS-21 có thể sớm thay thế vị trí của Airbus A320 trên bầu trời hay không.
