MỚI NHẤT!

Đọc nhanh >>

Nga vừa tạo ra thứ khiến cả thế giới phải dè chừng: "Phả hơi nóng" vào gáy Mỹ - Trung

| | Thị trường

Nửa đầu tháng 11/2026, Nga đón 2 kỷ lục của riêng mình.

Kỷ lục mới của Nga: Máy tính lượng tử 70 qubit sử dụng ion ytterbium

Nga đang khẳng định vững chắc vị thế trong nhóm "tam mã" dẫn đầu thế giới về điện toán lượng tử, cùng Mỹ và Trung Quốc.

Chỉ trong tháng 11/2026, giới khoa học nước này đã liên tiếp xác lập hai cột mốc mang tính bước ngoặt: Trình làng máy tính lượng tử 70 qubit dựa trên ion ytterbium; và chế tạo thành công bộ vi xử lý siêu dẫn đạt độ chính xác kỷ lục 99,39% trong các phép toán logic.

Nga vừa tạo ra thứ khiến cả thế giới phải dè chừng: "Phả hơi nóng" vào gáy Mỹ - Trung - Ảnh 1.

Ảnh: Vladimir Pesnya/RIA Novosti

Cụ thể, các nhà khoa học Nga từ Viện Vật lý Lebedev thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga (LPI), với sự hỗ trợ từ Tập đoàn nguyên tử nhà nước Nga Rosatom, đã tạo ra một máy tính lượng tử 70 qubit, hãng thông tấn TASS đưa tin ngày 15/11.

Kỷ lục này hiện thực hóa tuyên bố vào tháng 8/2026 của Tổng thống Nga Vladimir Putin rằng Nga đã lắp ráp các nguyên mẫu máy tính lượng tử với sức mạnh tính toán khổng lồ. Các thiết bị này "cho phép Nga phát triển các loại thuốc, vắc-xin và vật liệu mới, và xử lý nhanh chóng lượng dữ liệu khổng lồ."

Điện toán lượng tử và dấu ấn 70 qubit của Nga

Thành công tháng 11/2026 là đỉnh điểm của công việc có hệ thống trong dự án chiến lược Internet lượng tử của Nga.

Năm 2023, Rosatom đã công bố máy tính ion 16 qubit, và năm 2024, Đại học Kỹ thuật Quốc gia Bauman Moscow đã tạo ra chip siêu dẫn Snowdrop 4Q. Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt đối với fluxonium: MISIS và INME RAS đã làm chủ được quá trình sản xuất chúng, đạt độ chính xác đơn qubit là 99,993%.

Đến tháng 2/2026, MISIS đã chứng minh được bộ xử lý fluxonium 16 qubit. Tuy nhiên, chip thử nghiệm này vẫn chưa giải quyết được bất kỳ vấn đề thực tiễn nào.

Tại Nga, chiến lược phát triển lượng tử được chia làm ba mũi nhọn: Đường sắt Nga (RZD) phụ trách hạ tầng truyền thông bảo mật lượng tử, trong khi Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Rosatom đảm nhận mảng cảm biến và điện toán.

Nga vừa tạo ra thứ khiến cả thế giới phải dè chừng: "Phả hơi nóng" vào gáy Mỹ - Trung - Ảnh 2.

Ảnh minh hoa: Poisknews

Theo ông Yaroslav Borisov, Giám đốc phát triển kinh doanh của Rosatom - Công nghệ Lượng tử, Nga là một trong ba quốc gia (cùng Mỹ và Trung Quốc) phát triển đồng thời cả bốn nền tảng công nghệ lượng tử gồm: ion (ytterbium), nguyên tử trung hòa (rubidium), photon và siêu dẫn.

Hệ sinh thái lượng tử của Rosatom hiện quy tụ 19 viện nghiên cứu và trường đại học với hơn 750 nhà khoa học, kỹ sư hàng đầu.

Thành quả nổi bật nhất vừa được công bố vào giữa tháng 11/2026 tại Viện Vật lý mang tên P.N. Lebedev (FIAN): Chiếc máy tính lượng tử 70 qubit sử dụng công nghệ bẫy ion lạnh ytterbium.

Hệ thống đạt độ chính xác lên tới 99,98% đối với các phép toán đơn qubit và 96,1% đối với các phép toán hai qubit - thiết lập kỷ lục thế giới mới cho dòng máy tính lượng tử sử dụng bẫy ion khối (volumetric traps).

Điểm đột phá của cỗ máy nằm ở việc ứng dụng các ququart (hệ lượng tử 4 mức), cho phép mỗi ion tồn tại đồng thời ở 4 trạng thái thay vì 2, qua đó gia tăng đáng kể dung lượng lưu trữ, mật độ kết nối và tốc độ xử lý thông tin.

Dù tính "mong manh" của qubit trước tác động môi trường vẫn là rào cản kỹ thuật lớn nhất, bước tiến này đã đưa Nga tiến sát hơn tới cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo.

Đột phá vi xử lý siêu dẫn fluxonium và lộ trình chạm mốc 300 qubit của Nga

Không chỉ dừng lại ở nền tảng ion, đầu tháng 11/2026, các nhà nghiên cứu Nga còn công bố bộ vi xử lý lượng tử siêu dẫn thử nghiệm dựa trên các qubit fluxonium.

Con chip này có khả năng thực hiện các phép toán logic trên ba ô nhớ lượng tử với độ chính xác kỷ lục 99,39%. Cấu trúc lõi của bộ vi xử lý bao gồm ba qubit fluxonium liên kết với nhau thông qua một qubit trung gian loại transmon.

Thành tựu kỹ thuật đáng nể nhất của nhóm nghiên cứu là hiện thực hóa thành công cổng logic CCZ (biến đổi pha có điều khiển) một cách trực tiếp chỉ bằng một xung vi sóng duy nhất kéo dài 65 nano-giây.

Theo tính toán của các chuyên gia, nếu thực hiện cổng CCZ theo phương pháp phân rã cổ điển để đạt được độ chính xác 99,39%, độ chính xác của từng cổng hai qubit thành phần phải chạm ngưỡng 99,94% - một con số gần như bất khả thi ở trình độ công nghệ hiện nay.

Hai kỷ lục liên tiếp trong tháng 11/2026 là trái ngọt từ lộ trình đầu tư bài bản thuộc dự án chiến lược "Internet Lượng tử". Trước đó, vào năm 2023, Rosatom đã giới thiệu máy tính ion 16 qubit; năm 2024, Đại học Kỹ thuật Quốc gia Bauman chế tạo thành công chip siêu dẫn Snowdrop 4Q.

Bước ngoặt thực sự đến vào năm 2025 khi Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia MISIS cùng Viện Vi điện tử và Siêu tinh khiết (INME RAS) làm chủ công nghệ chế tạo fluxonium với độ chính xác đơn qubit đạt 99,993%, tiến tới ra mắt bộ xử lý fluxonium 16 qubit vào tháng 2/2026.

Dù các chip thử nghiệm hiện tại vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện trước khi giải quyết các bài toán thương mại thực tế, Rosatom dự báo giai đoạn 2028-2033 sẽ là thời điểm máy tính lượng tử bắt đầu cạnh tranh sòng phẳng với siêu máy tính truyền thống trong nhiều lĩnh vực công nghiệp đặc thù.

Theo kế hoạch, Nga đặt mục tiêu chế tạo thành công hệ thống máy tính lượng tử đạt quy mô 300 qubit vào năm 2030.

Tham khảo: Science

Theo Trang Ly

Việt Nam DailyViệt

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên