Nghiên cứu Harvard cho thấy: Trước 10 tuổi, trẻ có 3 cơ hội trở nên thông minh hơn nhưng phần lớn cha mẹ lại bỏ lỡ

Tác giả: Mẹ Mọt Sách - Chuyên gia về sự phát triển của bé, giáo dục mầm non, xây dựng nhân cách và mọi mối quan tâm trong việc nuôi dạy con cái.

Mọi người có nhận thấy không: Xung quanh luôn có những đứa trẻ trông chẳng quá vất vả, vậy mà học gì cũng nhanh, phản ứng cũng nhanh.

Nhiều cha mẹ thầm thắc mắc: Có phải bố mẹ những đứa trẻ ấy thông minh nên con được di truyền không?

Trước đây, tôi cũng từng nghĩ như vậy.

Sau này, đọc nhiều tài liệu mới hiểu, chỉ số IQ thực sự không hoàn toàn phụ thuộc vào di truyền.

Các nhà khoa học từng đánh giá, ảnh hưởng của di truyền đối với trí thông minh chiếm khoảng một nửa.

Một nửa còn lại phụ thuộc vào những yếu tố sau khi sinh như môi trường, dinh dưỡng và giáo dục.

Khả năng thấu hiểu, tư duy logic, trí nhớ, khả năng suy nghĩ đều thuộc phạm vi của trí thông minh và đều có thể được rèn luyện sau khi sinh.

Điều quan trọng hơn là sự phát triển não bộ của trẻ có những “giai đoạn vàng”.

Một nghiên cứu của Đại học Harvard phát hiện, quá trình phát triển não bộ của trẻ thực tế có những giai đoạn cao điểm:

Lần đầu xuất hiện ở giai đoạn 0–3 tuổi, lần thứ hai ở giai đoạn 3–6 tuổi, lần thứ ba ở giai đoạn 8–10 tuổi.

Trẻ có nắm bắt được ba cơ hội này hay không thực sự tạo nên khác biệt rất lớn. Phần lớn cha mẹ đã bỏ lỡ một cách đáng tiếc!

Cơ hội thứ nhất: 0–3 tuổi

Để mọi người dễ hiểu hơn, tôi xin ví quá trình phát triển não bộ của trẻ giống như xây một tòa nhà.

Từ 0 đến 3 tuổi chính là giai đoạn đặt nền móng.

Ở giai đoạn này, não bộ hoạt động trong “chế độ tăng tốc”, hoàn thành gần 80% quá trình phát triển.

Các tế bào não liên tục tạo kết nối với nhau, mỗi giây có thể hình thành hơn một triệu kết nối.

Thấy vậy, nhiều cha mẹ vội lấy thẻ chữ ra, bắt đầu dạy con nhận mặt chữ.

Đừng nóng vội, thực sự chưa cần làm như vậy.

Khi con lớn nhà tôi ở độ tuổi ấy, tôi cũng từng chạy theo mọi người, mua cả đống thẻ chữ để dạy con.

Sau này mới biết, điều quan trọng nhất trong giai đoạn này không phải là nhận mặt chữ mà là trò chuyện.

Mỗi tối trước khi ngủ, tôi đều trò chuyện linh tinh với con: “Hôm nay con chơi có vui không?”, “Nếu đồ chơi biết nói, nó sẽ nói gì với con?”. Không cần cách nói chuyện cao siêu nào, chỉ đơn giản là con nghe tôi nói, tôi nghe con nói.

Sau nửa năm, con nói ngày càng nhiều, có thể dùng những câu dài để kể các câu chuyện tự nghĩ ra, đầu óc cũng nhanh nhạy hơn.

Vì vậy, điều có giá trị nhất ở giai đoạn này không phải là học sách vở một cách máy móc mà là trò chuyện thật tốt với con.

Nói chuyện gì cũng được: “Hôm nay con có vui không?”, “Nếu đồ chơi biết nói, nó sẽ nói gì?”.

Câu trả lời không quan trọng. Điều quan trọng là bạn chăm chú lắng nghe và khéo léo dẫn dắt.

Kiên trì nửa năm, bạn sẽ thấy con thay đổi rõ rệt.

Ngoài ra, hãy cho con chơi nhiều trò sử dụng xúc giác: xếp hình, chơi đất nặn, nghịch đất bùn đều được.

Những kích thích giác quan phong phú có thể giúp các tế bào não hình thành nhiều kết nối hơn, vững chắc hơn.

Vì vậy, trước 3 tuổi, đừng vội nhồi nhét kiến thức. Đưa con khám phá và làm quen với thế giới này là đủ.

Cơ hội thứ hai: 3–7 tuổi

Giai đoạn này tương đương với việc dựng bộ khung chính cho tòa nhà.

Có một cách gọi rất thú vị là “sự thay đổi ở tuổi lên 7”.

Nhiều cha mẹ có chung cảm nhận: Sau 6–7 tuổi, con như trở thành một người khác.

Thực ra, đó là lúc não bộ đang “cắt tỉa”: Loại bỏ những kết nối không dùng đến, giữ lại những kết nối hữu ích để tòa nhà có thể tiếp tục được xây lên một cách vững chắc.

Đây là giai đoạn vàng để trẻ khám phá và học hỏi.

Hãy cho con chơi trò chơi, vẽ tranh, nghe kể chuyện, tự kể chuyện nhiều hơn; khuyến khích sự tò mò và mong muốn khám phá của con.

Nói thật, là mẹ của hai đứa trẻ, tôi luôn không tán thành việc ép con học quá mức, bởi tôi sợ việc học trước quá nhiều sẽ sớm làm cạn kiệt hứng thú học tập của con.

Cần biết rằng, sự tò mò mới chính là năng lực cạnh tranh cốt lõi của trẻ.

Cơ hội thứ ba: Khoảng 10 tuổi

Khoảng 10 tuổi, não bộ của trẻ sẽ bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ thứ hai.

Giai đoạn này cũng có một cách gọi là “tuổi lên 10 nguy hiểm”.

Khoảng lớp 4, tư duy của trẻ phát triển nhanh chóng, nhưng tâm lý cũng bắt đầu trở nên khó chiều:

Bạn nói gì con cũng nghi ngờ, bạn quản con thì con thấy phiền, chỉ một câu không vừa ý cũng khiến con nổi cáu.

Đó là vì não bộ đang trưởng thành, nhưng phần phụ trách cảm xúc vẫn chưa phát triển hoàn thiện, nên chính con cũng không kiểm soát được.

Đồng hành với con trong giai đoạn này thế nào? Chỉ cần nhớ bốn việc.

Thứ nhất: Cho con thêm không gian

Ý thức về bản thân của trẻ bắt đầu hình thành rõ hơn, con cần được tôn trọng như một đứa trẻ đã lớn. Đừng ép buộc con phải đọc sách gì, cũng đừng tùy tiện lục đồ của con. Bạn càng kiểm soát, con càng chống đối.

Thứ hai: Giúp con tìm mục tiêu

Lớp 4 là giai đoạn trẻ dễ chán học. Con bắt đầu hỏi: “Tại sao con phải học?”.

Lúc này, đừng trách móc. Hãy giúp con nghĩ xem sau này muốn làm gì, nói với con rằng: Học là vì chính bản thân con, không phải học cho bố mẹ.

Thứ ba: Trở thành nơi con có thể giãi bày cảm xúc

Trẻ khoảng 10 tuổi thường giữ chuyện trong lòng, lại không thích nói ra.

Đừng chỉ chăm chăm vào việc học. Trong bữa ăn hoặc khi đi dạo, hãy tự nhiên trò chuyện vài câu về chuyện ở trường. Con nói gì, trước tiên bạn cứ lắng nghe, đừng vội phán xét.

Hãy để con biết ở nhà có một người có thể trò chuyện cùng. Gặp khó khăn mà dám mở lời, trong lòng không chất chứa, con mới có thể bình tâm học tập.

Thứ tư: Ghi nhận sự cố gắng của con nhiều hơn, đừng lúc nào cũng nói đến thành tích

Trẻ khoảng 10 tuổi bắt đầu để tâm đến việc “người khác nhìn mình như thế nào”.

Thi tốt, hãy khen con một câu: “Lần này con thực sự đã bỏ nhiều công sức”. Thi không tốt cũng đừng lôi chuyện cũ ra trách móc, hãy cùng con xem phần nào có thể bổ sung, cải thiện.

Khi biết những cố gắng của mình được nhìn thấy, trẻ mới có động lực tiếp tục tiến lên.

Có một câu nói rất hay: Giáo dục gia đình tốt không chỉ là dạy kiến thức, mà còn là dành đủ sự hỗ trợ và động viên trong những giai đoạn then chốt của quá trình phát triển não bộ ở trẻ.

Nguồn: Sohu