Núi Một ở Quy Nhơn cao khoảng 44m, nằm sát khu dân cư bên sông Hà Thanh và đang được đề xuất đào hạ để xử lý nguy cơ sạt lở.
Núi Một có gì đặc biệt?
Giữa những dãy nhà san sát ở Quy Nhơn (Gia Lai), núi Một nổi lên như một khối núi độc lập bên dòng sông Hà Thanh. Ngọn núi cao khoảng 44m so với mực nước biển, kéo dài chừng 500m dọc đường Hoa Lư, từ Cầu Đôi đến cầu Chữ Y. Vị trí nằm ngay trong lòng đô thị khiến núi Một trở thành một phần cảnh quan quen thuộc của khu vực này.
Núi Một ở Quy Nhơn cao khoảng 44m, nằm sát khu dân cư bên sông Hà Thanh - Ảnh: Tiền phong
Ít người biết rằng ngọn núi còn gắn với một dấu mốc lịch sử trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Theo hồ sơ kiểm kê di tích, sau chiến dịch Xuân - Hè năm 1972, núi Một được sử dụng làm cứ điểm phòng thủ ở thị xã Quy Nhơn. Đêm 4, rạng sáng 5/11/1972, Tiểu đoàn Đ30 tổ chức trận đánh vào cứ điểm này, góp phần vào hoạt động chiến đấu của quân và dân Bình Định thời kỳ đó.
Qua nhiều năm, những xóm nhà dần hình thành trên sườn và dưới chân núi. Theo chính quyền địa phương, khu dân cư quanh núi Một đã tồn tại hơn 20 năm. Hiện khu vực có 228 hộ dân, gồm 183 hộ sống trên núi, ven sườn núi và 45 hộ ở phía dưới. Ngọn núi vì thế vừa là cảnh quan tự nhiên, vừa gắn với đời sống thường ngày của nhiều gia đình.
Tuy nhiên, địa hình dốc cùng tình trạng đất đá phong hóa khiến nơi đây tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, đặc biệt vào mùa mưa. Cuối năm 2025, một đợt sạt lở đã khiến 5 căn nhà bị sập hoàn toàn, nhiều công trình khác hư hỏng. Những diễn biến này đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an toàn cho người dân.
Từ thực tế đó, UBND phường Quy Nhơn đề xuất di dời các hộ dân trong phạm vi nghiên cứu, đồng thời đào hạ, san phẳng núi Một để xử lý nguy cơ sạt lở. Phương án có tổng kinh phí dự kiến khoảng 500 tỷ đồng. Khu vực nghiên cứu quy hoạch rộng gần 7ha, sau khi xử lý địa hình dự kiến được bố trí đất ở, giao thông, cây xanh và các công trình công cộng.
Dù vậy, việc san phẳng núi Một mới dừng ở mức đề xuất, chưa có quyết định chính thức. Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn cho biết phương án cần tiếp tục được nghiên cứu, lấy ý kiến các cơ quan liên quan và báo cáo cấp có thẩm quyền trước khi quyết định. Trước mắt, ưu tiên là đưa người dân khỏi những vị trí nguy hiểm.
Một vòng Quy Nhơn: Ngắm tháp cổ, ghé chợ quê, thưởng thức đặc sản
Với người muốn tìm hiểu Quy Nhơn từ nhịp sống phố thị thay vì những bãi tắm quen thuộc, có thể bắt đầu ở Tháp Đôi trên đường Trần Hưng Đạo. Hai ngọn tháp Chăm cổ nằm giữa không gian đô thị, nổi bật với kiến trúc và các mảng trang trí điêu khắc. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, đây là một trong những cụm tháp Chăm tiêu biểu của vùng đất Bình Định trước đây.
Tháp Đôi trên đường Trần Hưng Đạo là điểm đến hấp dẫn du khách - Ảnh: Trương Định
Từ trung tâm, du khách có thể ghé chợ Đầm - chợ truyền thống lâu đời của Quy Nhơn, thưởng thức những món ăn địa phương và mua quà mang về. Ghé chợ, du khách có thể thong thả dạo qua những sạp hàng, trò chuyện với tiểu thương, ngắm nhìn cảnh mua bán và cảm nhận nhịp sống thường ngày của người dân phố biển.
Về ăn uống, một chuyến đi theo hướng chợ và làng quê có thể dành chỗ cho bánh bèo chén, bánh canh, các món quà làm từ nếp và những sản phẩm thủ công địa phương. Bánh ít lá gai, bánh hồng hay các loại bánh truyền thống là gợi ý mang về, nhưng du khách nên hỏi giá và kiểm tra hạn dùng tại nơi bán.
Nếu có nửa ngày hoặc một ngày để đi xa hơn, tuyến Tuy Phước mở ra không gian làng quê yên bình. Cụm tháp Bánh Ít nằm trên đồi, gồm bốn tháp với hình khối và chi tiết kiến trúc khác nhau. Đây là điểm phù hợp để nối tiếp câu chuyện kiến trúc Chăm sau khi ghé Tháp Đôi, thay vì lặp lại hành trình biển đảo.
Nón lá Gò Găng, nét đẹp văn hóa làng nghề của người Bình Định - Ảnh: donghuongbinhdinh
Ở hướng khác, làng nón lá Gò Găng thuộc phường An Nhơn Bắc gợi nhớ một kiểu chợ đặc biệt: chợ nón từng họp từ khoảng 3-5 giờ sáng, tan khi trời hửng. Báo Gia Lai cho biết nghề chằm nón vẫn được các thợ lâu năm gìn giữ, còn địa phương định hướng phát triển du lịch trải nghiệm làng nghề.
Khách thích trải nghiệm thủ công cũng có thể tìm hiểu làng nón ngựa Phú Gia ở xã Xuân An. Đây là nghề truyền thống có giá trị di sản; tỉnh Gia Lai đang triển khai định hướng bảo tồn gắn với du lịch cộng đồng.
Cuối tháng 10, mưa lớn có thể ảnh hưởng đến việc di chuyển tại các khu vực đồi núi, đầm phá. Du khách nên theo dõi dự báo thời tiết và tình trạng đường sá trước khi lên đường. Riêng khu vực núi Một đang tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, cần tránh tiếp cận các sườn dốc và những vị trí đã được cảnh báo nguy hiểm để tham quan, chụp ảnh.
