Nhìn cảnh này, ai còn nói "tất cả là tại con chơi điện thoại"?

Điện thoại ngày càng trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của học sinh, từ xem video, chơi game đến trò chuyện với bạn bè. Cũng vì thế, không ít phụ huynh hình thành một suy nghĩ khá đơn giản rằng muốn con học tốt thì phải hạn chế tối đa điện thoại, thậm chí tịch thu thiết bị khi thành tích của trẻ sa sút.

Mới đây, một đoạn video quay tại canteen Đại học Thanh Hoa - ngôi trường top 1 tại Trung Quốc đã phần nào đi đập tan quan niệm này. Theo hình ảnh được ghi lại, giữa canteen rộng lớn là đông đảo các "học bá" Thanh Hoa đang cặm cụi bổ sung năng lượng sau những giờ học mệt mỏi. Đáng chú ý là phần lớn trong số họ đều kè kè chiếc điện thoại trên tay. Người thì vừa ăn vừa xem video, người thì đeo tai nghe và cười nói. Họ trông chẳng khác gì những sinh viên đại học bình thường, dù đang học tại một trong những ngôi trường danh tiếng nhất đất nước tỷ dân.

Cho những ai chưa biết, Đại học Thanh Hoa hiện đứng số 1 châu Á theo BXH THE Asia University Rankings 2026 và hạng 12 thế giới trong THE World University Rankings 2026. Trên QS World University Rankings 2027, trường đứng hạng 14 thế giới. Vượt qua kỳ thi đại học khắc nghiệt bậc nhất và ngưỡng đầu vào cao ngất ngưởng, sinh viên Thanh Hoa luôn được mệnh danh là "học bá trong học bá, tinh hoa trong tinh hoa".

Chình vì vậy, loạt hình ảnh chụp trong canteen kể trên đã nhiều người phải suy nghĩ lại về quan niệm "học giỏi thì không được dùng điện thoại". Bởi điều đáng nói có lẽ không nằm ở việc một sinh viên có cầm điện thoại hay không mà là họ có kiểm soát được cách mình sử dụng thiết bị hay không.

Vì sao cấm điện thoại chưa chắc khiến trẻ học tốt hơn?

Một sinh viên có thể vừa ăn vừa xem video, nhưng khi đến giờ học vẫn chủ động đặt điện thoại sang một bên. Ngược lại, một học sinh có thể chỉ sử dụng điện thoại vài tiếng mỗi ngày nhưng liên tục tìm cách dùng lén, trì hoãn bài tập hoặc không thể tập trung nếu không có thiết bị bên cạnh. Cả hai đều "dùng điện thoại", nhưng mức độ phụ thuộc hoàn toàn khác nhau.

Đây cũng là điểm nhiều phụ huynh dễ nhầm lẫn. Khi thấy con học sa sút, điện thoại thường trở thành nguyên nhân dễ nhìn thấy nhất nên cha mẹ lựa chọn cách nhanh nhất là tịch thu thiết bị, cắt mạng hoặc cấm hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu phía sau việc dùng điện thoại quá nhiều là cảm giác chán học, thiếu động lực, áp lực bài vở hay không tìm thấy cảm giác thành công, việc lấy điện thoại đi chỉ loại bỏ một phương tiện giải trí chứ chưa giải quyết được nguyên nhân.

Thậm chí, cấm đoán quá mạnh còn có thể biến điện thoại thành "chiến trường" giữa cha mẹ và con cái. Cha mẹ càng kiểm soát, trẻ càng tìm cách dùng lén; con càng phản ứng, bố mẹ lại càng siết chặt. Với học sinh phổ thông, khi nhu cầu tự quyết ngày càng lớn nhưng khả năng tự quản lý vẫn đang hình thành, cách này càng dễ đẩy hai bên vào một cuộc đấu quyền lực.

Thay vì chỉ đếm số giờ dùng điện thoại, có 3 dấu hiệu cần chú ý

Con có tự đặt điện thoại xuống khi cần hay không?

Nếu trẻ vẫn có thể hoàn thành bài tập, đi ngủ đúng giờ và chủ động cất điện thoại khi đến lúc học, việc sử dụng thiết bị chưa chắc đáng lo. Điều quan trọng là trẻ đang sử dụng điện thoại hay đang bị điện thoại điều khiển.

Điện thoại có bắt đầu ảnh hưởng đến những việc khác không?

Thức khuya để lướt mạng, liên tục trì hoãn bài tập, bỏ bê vận động hoặc ít giao tiếp với gia đình vì điện thoại là những dấu hiệu đáng chú ý hơn việc trẻ dùng thiết bị trong bao lâu.

Khi bị yêu cầu dừng lại, trẻ phản ứng thế nào?

Một đứa trẻ có thể không vui khi phải cất điện thoại nhưng vẫn thực hiện được thỏa thuận. Ngược lại, nếu con thường xuyên nổi giận, tìm cách dùng lén hoặc hoàn toàn không thể dừng lại dù đã thống nhất từ trước, phụ huynh cần quan tâm đến khả năng tự kiểm soát thay vì chỉ tiếp tục tăng mức độ cấm đoán.

Vì vậy, mục tiêu của cha mẹ không nên là khiến con hoàn toàn tránh xa điện thoại mà là giúp trẻ dần biết sử dụng thiết bị đúng lúc và tự đặt nó xuống khi cần. Một đoạn video trong canteen ĐH top đầu không chứng minh rằng cứ dùng điện thoại thì vẫn có thể học giỏi, nhưng ít nhất nó cho thấy điện thoại không phải lúc nào cũng là nguyên nhân của thành tích kém và tịch thu điện thoại cũng không phải lúc nào là lời giải.