Phó giáo sư dinh dưỡng đưa ra 2 lưu ý cho những người thường ăn xôi buổi sáng

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng), cho biết xôi được làm từ gạo nếp - loại ngũ cốc giàu tinh bột, năng lượng cao và có chỉ số đường huyết (GI) lớn sau khi nấu chín.

Xôi là lựa chọn phù hợp cho bữa sáng nếu được sử dụng đúng cách và phù hợp với nhu cầu của từng người. Điều quan trọng không phải là "kiêng xôi" mà là kiểm soát khẩu phần, cân đối tổng năng lượng trong ngày và kết hợp thực phẩm hợp lý.

Dưới đây là 2 lưu ý dành cho những người hay ăn xôi buổi sáng:

1. Lưu ý về tần suất ăn

PGS.TS Hưng cho biết người trưởng thành khỏe mạnh có thể ăn xôi 2-3 lần/tuần hoặc thường xuyên hơn nếu khẩu phần được kiểm soát. Mỗi bữa chỉ nên ăn khoảng một bát con, tương đương 150-200 g.

Người ăn nên ưu tiên các loại xôi đỗ xanh, xôi lạc thay vì xôi nhiều mỡ hoặc xôi mặn. Đồng thời, có thể ăn kèm trứng luộc, thịt nạc, ức gà hoặc sữa không đường để bổ sung protein, giúp no lâu và hạn chế tăng đường huyết sau ăn.

2. Lưu ý về 5 nhóm người cần thận trọng

Theo bác sĩ Hưng có 5 nhóm người cần lưu ý khi lựa chọn ăn xôi vào buổi sáng.

- Người thừa cân, béo phì hoặc có vòng eo lớn cần đặc biệt lưu ý bởi xôi có mật độ năng lượng cao. Nếu vẫn muốn ăn, nhóm này nên giảm khẩu phần còn khoảng 1/2-2/3 khẩu phần thông thường.

Bên cạnh đó, nên hạn chế các loại xôi có nhiều mỡ hành, ruốc, chả hoặc xúc xích và giảm lượng cơm, tinh bột ở các bữa còn lại. Duy trì vận động thể lực tối thiểu 150 phút mỗi tuần cũng là yếu tố quan trọng giúp hạn chế tích lũy năng lượng dư thừa.

- Người mắc tiền đái tháo đường, đái tháo đường hoặc hội chứng chuyển hóa không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn xôi khỏi chế độ ăn. Tuy nhiên, nhóm này nên ăn với lượng nhỏ, không ăn xôi đơn độc và kết hợp với thực phẩm giàu đạm, chất xơ để làm chậm quá trình hấp thu đường.

Sau khi ăn xôi, người bệnh cần theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh khẩu phần phù hợp.

- Người bị rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ hoặc bệnh tim mạch cần chú ý cả loại xôi và thực phẩm ăn kèm. Đặc biệt, những món xôi mặn chứa nhiều mỡ và muối có thể làm tăng lượng chất béo, năng lượng và natri trong khẩu phần.

Do đó, nhóm này nên ưu tiên xôi với khẩu phần vừa phải, hạn chế các loại xôi nhiều dầu mỡ, thịt chế biến hoặc thực phẩm nhiều muối.

- Người mắc bệnh dạ dày, trào ngược dạ dày - thực quản hoặc rối loạn tiêu hóa cũng nên thận trọng khi ăn xôi. Gạo nếp có thể gây đầy bụng, chậm tiêu ở một số trường hợp.

Nếu thường xuyên xuất hiện cảm giác khó chịu, đầy bụng, ợ nóng hoặc rối loạn tiêu hóa sau khi ăn, người bệnh nên điều chỉnh khẩu phần và cách kết hợp thực phẩm.

- Người cao tuổi ít vận động cũng cần kiểm soát lượng xôi trong khẩu phần. Khi tuổi cao, nhu cầu năng lượng giảm nhưng việc tiêu thụ nhiều tinh bột vẫn có thể khiến tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu của cơ thể.

Theo PGS.TS Hưng, trẻ em, thanh thiếu niên hoặc người lao động nặng có nhu cầu năng lượng cao hơn nên xôi có thể là nguồn cung cấp năng lượng tốt.

Tuy nhiên, nhóm này cũng cần kết hợp xôi với thực phẩm giàu protein và rau, quả để bữa ăn cân đối, đa dạng hơn.

PGS.TS Hưng nhấn mạnh xôi không phải là thực phẩm có hại nếu được sử dụng đúng cách. Điều quan trọng là khẩu phần, tần suất và sự cân đối trong toàn bộ chế độ ăn.