Rời xa khí đốt Nga, đây chính là ‘cứu cánh’ mới của châu Âu

Sau khi cắt giảm mạnh nhập khẩu khí đốt từ Nga, Liên minh châu Âu (EU) đang chuyển dịch nhanh sang khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ. Dù từng được coi là giải pháp an toàn nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng, xu hướng này hiện làm dấy lên những lo ngại ngày càng lớn về an ninh năng lượng và sự phụ thuộc địa chính trị mới của châu Âu.

Theo dữ liệu được chia sẻ với POLITICO, khoảng 25–27% lượng khí đốt nhập khẩu của EU hiện đến từ Mỹ, tăng mạnh so với mức 5% vào năm 2021. Trước khi xung đột tại Ukraine nổ ra, Nga từng cung cấp khoảng một nửa lượng khí đốt cho EU, nhưng đến nay tỷ trọng này đã giảm xuống chỉ còn khoảng 12%, theo viện nghiên cứu Bruegel. Phần thiếu hụt chủ yếu được bù đắp bằng LNG vận chuyển từ Mỹ, quốc gia hiện là nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới.

Pháp, Tây Ban Nha, Ý, Hà Lan và Bỉ là những nước nhập khẩu LNG Mỹ lớn nhất trong EU. Các thỏa thuận dài hạn mới với các công ty năng lượng Mỹ cho thấy mức độ phụ thuộc này còn có thể gia tăng mạnh. Theo Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), đến năm 2030, khí đốt Mỹ có thể chiếm tới 40% tổng lượng khí đốt tiêu thụ của EU và khoảng 80% tổng lượng LNG nhập khẩu của khối.

Theo bà Ana Maria Jaller-Makarewicz, chuyên gia phân tích tại IEEFA, việc phụ thuộc ngày càng lớn vào khí đốt Mỹ đang tạo ra một dạng rủi ro địa chính trị mới, đi ngược lại mục tiêu lâu dài của EU là đa dạng hóa nguồn cung, giảm nhu cầu nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy năng lượng tái tạo. Một số nhà ngoại giao EU cũng bày tỏ lo ngại rằng Washington có thể sử dụng năng lượng như một công cụ gây sức ép chính sách đối ngoại, dù khả năng Mỹ chủ động cắt nguồn cung LNG cho châu Âu vẫn được đánh giá là thấp.

Dù vậy, trong ngắn hạn, EU gần như không có nhiều lựa chọn thay thế. Khí đốt tự nhiên hiện vẫn đáp ứng khoảng 25% tổng nhu cầu năng lượng của châu Âu, được sử dụng cho phát điện, sưởi ấm và sản xuất công nghiệp. Trong bối cảnh người tiêu dùng và doanh nghiệp EU đang phải chịu chi phí năng lượng thuộc nhóm cao nhất thế giới, LNG Mỹ – với nguồn cung dồi dào và giá tương đối cạnh tranh – vẫn là phương án khó có thể từ chối.

Các quốc gia EU đã cam kết đa dạng hóa nguồn nhập khẩu khí đốt theo luật mới được thông qua, song giới chức thừa nhận điều này khó đạt được trong ngắn hạn do nguồn cung LNG toàn cầu tập trung vào một số ít quốc gia. Những nguồn thay thế tiềm năng như Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất được kỳ vọng sẽ chỉ gia tăng đáng kể từ khoảng năm 2030.

Trong bối cảnh đó, nhiều quan chức châu Âu thừa nhận EU đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: giảm phụ thuộc vào Nga nhưng lại hình thành sự phụ thuộc mới vào Mỹ. “Sự phụ thuộc là có thật, nhưng ở thời điểm hiện tại, châu Âu gần như không còn nhiều lựa chọn khác,” một quan chức EU nhận định.