SGI Capital: Chứng khoán đối diện “bài test” lớn, giai đoạn biến động mạnh có thể vẫn ở phía trước

Lãi suất tăng, áp lực vốn ngày càng rõ nét

Trong nhận định mới đây, SGI Capital cho biết mặt bằng lãi suất trong nước đang tiếp tục nhích lên, với lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng dần về vùng đỉnh năm 2022, trong khi cuộc đua lãi suất huy động giữa các ngân hàng vẫn diễn ra. Mức lãi suất 9% đã xuất hiện phổ biến hơn ở các kỳ hạn 6-12 tháng, trong khi lãi suất trái phiếu ngân hàng kỳ hạn 3-5 năm lên tới 10%. Theo SGI Capital, diễn biến này cho thấy nhu cầu vốn dài hạn đang tăng mạnh và các ngân hàng cũng đã xác định xu hướng lãi suất cao có thể còn kéo dài.

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh đầu tư hạ tầng nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, nhu cầu huy động vốn thông qua tín dụng và trái phiếu được dự báo tiếp tục ở mức cao.

SGI Capital cho biết Ngân hàng Nhà nước đã tạo điều kiện để các ngân hàng đẩy mạnh vay vốn nước ngoài, đồng thời tăng thêm 30% tỷ lệ tiền gửi Kho bạc vào tổng vốn huy động. Theo đánh giá của SGI Capital, những chính sách này đã góp phần hạ nhiệt tỷ giá, ổn định thanh khoản ngắn hạn, tạo thêm dư địa tín dụng và duy trì niềm tin thị trường.

Về triển vọng lãi suất, SGI Capital cho rằng các yếu tố quan trọng quyết định xu hướng trong thời gian tới gồm thanh khoản hệ thống ngân hàng, nhu cầu vốn trong nước và xu hướng lãi suất toàn cầu. Hiện chưa có yếu tố nào trong số này cho thấy dấu hiệu sớm thay đổi.

Lạm phát và tỷ giá trước mắt chưa tạo thêm áp lực lên chính sách tiền tệ, song SGI Capital lưu ý rủi ro có thể xuất hiện vào cuối năm và năm 2027, đến từ những yếu tố bên ngoài như bất ổn giá dầu và các yếu tố trong nước gồm cung tiền lớn, gia tăng vay nợ ngoại tệ và nhập siêu.

Khi chi phí huy động vốn tăng, các ngân hàng đã nhanh chóng nâng mặt bằng lãi suất cho vay thêm 2-3 điểm phần trăm so với cùng kỳ nhằm bảo vệ biên lãi ròng (NIM), đồng thời ưu tiên các khoản vay dài hạn có lãi suất cao.

Theo SGI Capital, cuộc cạnh tranh vốn đang tạo áp lực ngày càng lớn lên doanh nghiệp và cá nhân sử dụng vốn vay cho sản xuất kinh doanh, đầu tư và tiêu dùng.

Với quy mô tín dụng hiện vượt 150% GDP, SGI Capital ước tính mỗi 1 điểm phần trăm lãi suất tăng sẽ tương ứng với phần gánh nặng lãi vay phải trả thêm khoảng 1,5% GDP. Dù có độ trễ, tác động của lãi suất tới nhu cầu vay, khả năng trả nợ và tốc độ tăng trưởng kinh tế được cho là sẽ dần rõ nét hơn trong những tháng tới.

Định giá chứng khoán giảm nhưng áp lực margin tăng

Theo thống kê của FiinTrade lợi nhuận sau thuế toàn thị trường tăng hơn 41% so với cùng kỳ, đưa P/E toàn thị trường về hơn 12,1 lần và P/B về gần 2 lần, thấp hơn mức trung vị kể từ năm 2010.

Tuy nhiên, SGI Capital lưu ý chất lượng tăng trưởng của nhóm ngân hàng đang có những vấn đề cần theo dõi. Chi phí vốn, lãi phải thu và nợ nhóm 2 tăng nhanh trong khi tỷ lệ dự phòng cụ thể ở mức thấp. Định giá nhóm ngân hàng giảm mạnh đang phản ánh trước chất lượng tăng trưởng và những khó khăn mà ngành này có thể phải đối mặt trong thời gian tới.

Cùng với xu hướng tăng của lãi suất, chu kỳ suy giảm của thị trường bất động sản cũng được SGI Capital đánh giá sẽ kéo theo nhiều hệ lụy và khó khăn trước mắt đối với các ngành liên quan. Kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp có tính chu kỳ cao trong một vài quý tới có thể chịu ảnh hưởng từ xu hướng này.

Một rủi ro đáng chú ý khác nằm ở đòn bẩy trên thị trường chứng khoán. Khối ngoại đã bán ròng gần 12.000 tỷ đồng trong tháng 7 và 92.000 tỷ đồng từ đầu năm. Tuy nhiên, lực bán ròng gần đây đã giảm khi thị trường trở nên rẻ hơn và thời điểm chính thức được FTSE nâng hạng đang đến gần.

Nhà đầu tư trong nước vẫn hấp thụ lượng bán ròng này, nhưng phần lớn đã sử dụng tới nguồn vay margin. Dư nợ margin hiện lên tới 446.000 tỷ đồng, trong khi thanh khoản suy giảm và số dư tiền mặt chỉ còn hơn 80.000 tỷ đồng.

SGI Capital cho biết hơn một nửa dư nợ margin thuộc về các khoản vay lớn của chủ doanh nghiệp và cổ đông lớn, phục vụ dòng tiền cho hoạt động kinh doanh ngoài chứng khoán. Vì vậy, margin không còn đơn thuần là công cụ đòn bẩy phục vụ giao dịch ngắn hạn của nhà đầu tư như thông lệ.

Trong bối cảnh bất động sản đang đóng băng và giảm giá, cùng áp lực lãi vay gia tăng, thanh khoản đang dần bị siết lại đối với nhiều doanh nghiệp và nhà đầu tư. Theo SGI Capital, TTCK vừa là nơi dễ dàng vay và huy động vốn, nhưng cũng sẽ là nơi dễ diễn ra hoạt động bán hạ đòn bẩy khi sức ép thanh khoản tăng lên và vòng xoáy siết nợ lan rộng.

TTCK có thể bước vào giai đoạn biến động mạnh hơn

Theo SGI Capital, TTCK Việt Nam đang thể hiện xu hướng lớn của nền kinh tế khi giá và thanh khoản suy giảm, với tâm điểm là những nhóm cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất và liên quan đến bất động sản.

Nhiều nhà đầu tư tham gia thị trường gần đây vẫn duy trì tỷ trọng danh mục cao và mua bình quân giá với quan điểm định giá đã rẻ, đồng thời kỳ vọng thị trường sớm tạo đáy và phục hồi theo đà tăng trưởng kinh tế cũng như kỳ vọng lãi suất đã đạt đỉnh.

Tuy nhiên, nhóm phân tích cho rằng trong một chu kỳ điều chỉnh lớn, lãi suất chỉ thực sự tạo đỉnh sau khi tăng cao khiến nhu cầu tín dụng suy giảm mạnh. Điều này được thể hiện qua việc hạ tỷ lệ vay nợ trên diện rộng ở cả TTCK và bất động sản.

"Tâm lý nhà đầu tư đang chuyển dần từ lo ngại, băn khoăn sang chối bỏ và có thể chuyển sang pha sợ hãi nếu lãi suất tiền gửi tiếp tục tăng vượt 10%/năm trong thời gian tới. Dù định giá nhiều cổ phiếu đang về vùng rẻ, bài test đối với triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp và khả năng quản trị rủi ro của nhà đầu tư vẫn còn ở phía trước" , báo cáo nêu rõ.

SGI Capital dự báo TTCK sẽ bước vào giai đoạn có nhiều biến động mạnh hơn dưới áp lực thanh khoản giảm và lãi suất tăng. Quỹ cho biết đã bảo toàn tốt NAV và sức mua trong một năm khó khăn vừa qua và sẽ chỉ hành động khi thị trường xuất hiện những cơ hội có rủi ro thấp và lợi nhuận cao.

Trong môi trường khan hiếm tiền mặt và nguồn cung tài sản tăng mạnh, theo SGI Capital, người giữ được tiền sẽ có nhiều lựa chọn.