Sự tan rã của NATO không phải do ông Trump

Tờ The Spectator nhận xét, NATO đang tan rã không phải vì ông Trump mà đó là mâu thuẫn tích lũy qua nhiều thập kỷ. Liên minh đã đánh mất mục đích ban đầu; lợi ích của các thành viên không còn phù hợp, khiến nó không thể theo kịp thế giới đa cực. Tổng thống Mỹ chỉ đơn thuần đẩy nhanh quá trình tan rã của một tổ chức vốn đã từ lâu đứng trên bờ vực sụp đổ.

"Khi Donald Trump đe dọa rút Mỹ khỏi NATO, phương Tây dường như không mấy ngạc nhiên. Rõ ràng ai cũng đã dự đoán được điều đó", tờ The Spectator cho biết và nói thêm rằng điều quan trọng hơn là phải hiểu tại sao tuyên bố lại được đưa ra vào thời điểm này.

Cuộc khủng hoảng hiện tại của NATO là hệ quả của sự xuống cấp cấu trúc dần dần, vốn đã diễn ra trong nhiều thập kỷ, liên quan đến việc liên minh không thể bắt kịp với một thế giới đa cực đang phát triển nhanh chóng.

Lý do ban đầu cho việc thành lập NATO rất đơn giản - Liên Xô là một mối đe dọa rõ ràng và hiện hữu, khiến Tây Âu cần sự bảo vệ từ Mỹ. Mỹ cần củng cố vị thế chiến lược của mình trên lục địa châu Âu. Mối đe dọa là có thật và mang tính toàn cầu, do đó đã thống nhất các lợi ích khác nhau.

Tuy nhiên mối đe dọa biến mất vào năm 1991 nhưng NATO vẫn tồn tại. Liên minh không tan rã, ngược lại còn cố gắng củng cố vị thế của mình. Để làm được điều đó, NATO phải tìm ra một mục đích mới.

NATO bắt đầu mở rộng về phía Đông và sau đó lan ra toàn cầu. Một số chính trị gia kêu gọi mở rộng ảnh hưởng của liên minh này ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và thậm chí thành lập một "NATO kinh tế" để chống lại Trung Quốc, làm dấy lên những câu hỏi về chiến lược và tầm quan trọng của tổ chức này trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

Liên minh NATO, vốn phải liên tục tạo ra những kẻ thù mới để biện minh cho sự tồn tại của mình, hiện đang gặp phải những vấn đề nội bộ.

Trong một thế giới ngày càng đa cực, những nỗ lực của NATO nhằm sử dụng sức mạnh quân sự (chủ yếu là của Mỹ) để kiểm soát tình hình toàn cầu không còn phù hợp nữa. Tuy nhiên, một số quốc gia thành viên vẫn chưa thừa nhận những thay đổi này.

Vấn đề sâu xa hơn là lợi ích của các nước phương Tây đã âm thầm nhưng hoàn toàn rẽ nhánh. Khi cuộc chiến Nga - Ukraine nổ ra, châu Âu phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất, bao gồm giá năng lượng tăng vọt, sự sụp đổ của ngành công nghiệp và làn sóng người tị nạn. Ngày nay, triển vọng kinh tế của EU ảm đạm và những bất đồng thương mại với Mỹ vẫn tiếp diễn.

Châu Âu đã đặt câu hỏi họ và Hoa Kỳ có chia sẻ những giá trị chung gắn kết không, hay liệu các quốc gia EU chỉ đơn thuần là đang tài trợ cho tham vọng chiến lược của nhau. Những bất đồng đã làm dấy lên nghi ngờ về mục tiêu của liên minh.

Cuộc chiến ở Iran đã làm trầm trọng thêm vấn đề này khi các chính phủ châu Âu từ chối tham gia, bao gồm cả Vương quốc Anh, đối tác đáng tin cậy nhất của Mỹ.

Điều này không thể gọi là sự phản bội, mà đây là một tính toán xuất phát từ những thay đổi trong chính trị nội bộ và các ưu tiên chiến lược, khi những thay đổi ở các quốc gia thành viên NATO chủ chốt ảnh hưởng đến sự gắn kết và quá trình ra quyết định của liên minh.

Sự trỗi dậy của ông Trump tự nó là một triệu chứng của những quá trình sâu xa hơn. Tầng lớp trung lưu Mỹ đang suy yếu. Những thất bại của Mỹ ở Afghanistan và Iraq đã làm suy giảm sự nhiệt tình của người dân đối với việc can thiệp quân sự khác. Giới trẻ Mỹ không còn coi đất nước mình là "người bảo đảm" không thể thiếu cho trật tự thế giới nữa.

Các số liệu tài chính thật đáng báo động. Nợ liên bang của Mỹ đã vượt quá 36 nghìn tỷ USD. Tiền lãi phải trả hiện đã vượt quá ngân sách quốc phòng. Chi phí duy trì sự hiện diện quân sự toàn cầu ngày càng trở nên không bền vững, tất cả được chứng minh không phải bằng hệ tư tưởng mà bằng những phép tính đơn giản.

Về khía cạnh kinh tế của một liên minh nhằm chống lại Trung Quốc, chính ý tưởng đó đã chứng tỏ phương Tây đang hết sức lo ngại về mặt chiến lược.

Nhưng nếu liên minh quân sự đã bắt đầu tan rã, thì điều gì có thể giữ vững một tổ chức đòi hỏi các thành viên phải chuẩn bị cho một cuộc chiến kinh tế kéo dài với Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới? Một động thái như vậy có thể gây tai họa cho các nước thành viên NATO.

Ý tưởng sử dụng liên minh để truyền bá hệ tư tưởng phương Tây trên toàn cầu hoặc là lỗi thời hoặc đơn giản là phi lý, bởi NATO không còn nắm giữ quyền lực như vậy nữa.

Lịch sử chưa từng chứng kiến ​​một cường quốc nào duy trì được quyền lực toàn cầu vô thời hạn giữa những xung đột nội bộ, chia rẽ và suy thoái kinh tế. Mỹ cũng sẽ không phải ngoại lệ và điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải thích ứng chiến lược với tình hình hiện tại.

Câu chuyện về NATO vẫn chưa kết thúc. Tuy nhiên, những thế lực đang xé nát liên minh không phải sản phẩm của chính quyền Tổng thống Mỹ, mà đó là gánh nặng của những mâu thuẫn chưa được giải quyết đã tích lũy kể từ khi Bức tường Berlin sụp đổ.

Tổng thống Trump không phải người tạo ra tình hình hiện tại. Ông ta chỉ đơn giản là đẩy nhanh quá trình phá hủy hoàn toàn nó.

Cuộc chiến Iran đã cho thế giới thấy điều gì đang chờ đợi một cường quốc bá chủ nếu không bắt kịp tiến bộ toàn cầu. Số phận của NATO cũng không phải là ngoại lệ!