Tăng trưởng trên 10%: Cần hiện thực hóa bằng những chuyển biến thực chất

Từ những vấn đề được đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, Chính phủ, Bộ Tài chính và NHNN đã làm rõ các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính.

Những điểm nghẽn nào cần tháo gỡ?

Kết quả GDP 9 tháng đầu năm 2026 tăng 9,01% được các đại biểu Quốc hội ghi nhận trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, giá năng lượng tăng cao và hoạt động xuất khẩu chịu thêm sức ép. Tuy nhiên, khi bàn về mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027, nhiều ý kiến tập trung vào những hạn chế về cơ cấu nguồn vốn, hiệu quả đầu tư, năng lực doanh nghiệp và khả năng chuyển hóa nguồn lực thành kết quả thực chất.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) cho rằng, để tăng trưởng cao, trước hết phải giải quyết bài toán nguồn lực. Trong khi nhu cầu đầu tư hạ tầng rất lớn, doanh nghiệp, nhất là DNNVV, cũng cần nguồn vốn phù hợp để duy trì sản xuất, mở rộng kinh doanh. Vì vậy, Chính phủ cần xây dựng phương án vốn cho năm 2027 và những năm tiếp theo, xác định rõ nhu cầu huy động, nguồn cung ứng, kỳ hạn, đối tượng phân bổ và kết quả dự kiến tạo ra từ nguồn vốn.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Phạm Ngọc Lâm (Gia Lai) đề cập xu hướng gia tăng tỷ lệ tín dụng trên GDP, từ 124% năm 2022 lên 145% năm 2025 và khoảng 155% năm 2026. Theo kịch bản đại biểu nêu, nếu tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, tỷ lệ này có thể đạt 160–165% vào năm 2027.

Đại biểu lưu ý đây chỉ là phép tính kịch bản, không phải chỉ tiêu điều hành; đồng thời không thể đơn thuần so sánh tốc độ tăng tín dụng với tăng trưởng GDP để kết luận hiệu quả tín dụng. Vấn đề cần quan tâm là mức độ phụ thuộc của nền kinh tế vào nguồn vốn ngân hàng. Từ đó, đại biểu đề nghị làm rõ khả năng huy động vốn từ thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các kênh dài hạn khác, đi đôi với giám sát rủi ro, bảo đảm an toàn vốn và thanh khoản.

Nếu cơ cấu nguồn vốn là một yêu cầu lớn, việc đưa nguồn lực vào thực tế sản xuất cũng đặt ra không ít vướng mắc. Đại biểu Bùi Thanh Nam (Phú Thọ) đề cập khó khăn trong đầu tư khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng. Theo đại biểu, nguồn lực địa phương còn hạn chế, trong khi cơ chế để nhà đầu tư ứng trước kinh phí xây dựng khu tái định cư và khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính về đất chưa được hướng dẫn rõ ràng. Đại biểu kiến nghị hoàn thiện quy định, tạo điều kiện chuẩn bị mặt bằng và đẩy nhanh tiến độ dự án.

Ở góc độ hiệu quả đầu tư, đại biểu Lê Văn Thế (Ninh Bình) đề nghị tăng trưởng phải được thể hiện qua năng suất, giá trị gia tăng, năng lực sản xuất mới và khả năng tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước. Cùng với đó là yêu cầu rút ngắn thời gian xử lý các thủ tục liên thông về đất đai, xây dựng, đầu tư, khắc phục tình trạng doanh nghiệp phải bổ sung hồ sơ nhiều lần.

Đối với đầu tư công, đại biểu Thái Thị An Trung (Nghệ An) đề nghị bố trí vốn sát khả năng thực hiện, đặc biệt với công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tránh tình trạng phân bổ vốn vượt khả năng giải ngân của địa phương…

Huy động nguồn lực, đẩy nhanh đầu tư và nâng hiệu quả tăng trưởng

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10%, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần đạt khoảng 40% GDP, đồng thời hệ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR) phải giảm về mức 4,0-4,8. Mức huy động nguồn lực cho giai đoạn 2026-2030 dự kiến tăng 2,21 lần so với giai đoạn 2021-2025.

Trước yêu cầu đó, Chính phủ đã sớm nhận diện sự phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng và triển khai chiến lược phát triển thị trường chứng khoán nhằm mở rộng các kênh huy động vốn.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, huy động vốn trên thị trường tăng 15% so với cùng kỳ, phát hành trái phiếu ra công chúng tăng 860%. Đáng chú ý, từ cuối năm 2025 đến thời điểm báo cáo, có 10 doanh nghiệp thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), huy động trên 60.000 tỷ đồng, gấp 9 lần cả giai đoạn 2021-2025. Mục tiêu đến năm 2030 là đưa quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 120% GDP, so với mức khoảng 90% hiện nay; thị trường trái phiếu đạt khoảng 50% GDP. Để thực hiện, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng công khai, minh bạch, đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và phát triển các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp.

Bên cạnh huy động vốn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế trong công tác dự báo, lập dự toán ngân sách. Năm 2025, số thực hiện ngân sách tăng 36% so với dự toán, một phần do tăng trưởng kinh tế vượt dự báo và phát sinh những khoản thu lớn. Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng dự báo, đồng thời siết chặt kỷ luật ngân sách và hiệu quả sử dụng vốn.

Đối với đầu tư công, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 312 yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đẩy mạnh thanh toán tạm ứng và đưa công trình sớm vào sử dụng. Theo Bộ trưởng, chất lượng chuẩn bị dự án và tổ chức thực hiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là với những dự án sử dụng vốn ODA có quy trình phức tạp.

Làm rõ thêm các giải pháp điều hành, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, mục tiêu tăng trưởng cả năm 2026 đạt 10% đòi hỏi quý IV tăng khoảng 12,5%. Đây là thách thức lớn nhưng không phải nhiệm vụ bất khả thi. Chính phủ đang tập trung tháo gỡ vướng mắc về thể chế, đất đai, thủ tục, vật liệu xây dựng, nguồn vốn và thị trường; thúc đẩy các dự án sớm đi vào sản xuất, phát huy các động lực từ đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu.

Riêng đầu tư công, Phó Thủ tướng cho biết, kế hoạch vốn có tổng quy mô 3,42 triệu tỷ đồng, trong đó Chính phủ đã thông qua phương án phân bổ 3,15 triệu tỷ đồng, đạt khoảng 92%; Thủ tướng Chính phủ đã giao chi tiết 1,98 triệu tỷ đồng. Đến ngày 29/10, giải ngân đạt trên 720.000 tỷ đồng, tương đương hơn 75% kế hoạch. Chính phủ đang tập trung phấn đấu hoàn thành kế hoạch giải ngân, qua đó đóng góp khoảng 2,5% vào tăng trưởng quý IV và 1,7% vào tăng trưởng cả năm 2026…

Giữ vững ổn định vĩ mô, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng

Yêu cầu tăng trưởng cao đồng thời đặt ra nhiệm vụ điều hành CSTT phù hợp, vừa hỗ trợ nền kinh tế, vừa kiểm soát lạm phát, tỷ giá và bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng.

Tại phiên thảo luận của Quốc hội ngày 31/10/2026, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn nhấn mạnh mục tiêu điều hành CSTT là ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng. Theo Thống đốc, điều quan trọng là tìm được điểm cân bằng giữa các mục tiêu, song điểm cân bằng đó không thể xác định bằng một công thức cố định mà phải được điều chỉnh phù hợp với thực tế.

Đề cập những lo lắng về tỷ lệ tín dụng/GDP và thanh khoản ngân hàng, Thống đốc cho biết đặc điểm nguồn vốn huy động tại Việt Nam là tiền gửi ngắn hạn chiếm khoảng 80% tổng tiền gửi, nhiều khoản tiền gửi của người dân trên thực tế được duy trì, quay vòng trong thời gian dài. Đây là đặc điểm cần được xem xét khi đánh giá cơ cấu kỳ hạn và khả năng đáp ứng nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng.

NHNN cũng đang sử dụng các công cụ điều hành như tái cấp vốn, nghiệp vụ thị trường mở và hoán đổi để hỗ trợ thanh khoản cho các TCTD, đồng thời nghiên cứu gói tái cấp vốn phục vụ cho vay nhà ở xã hội.

Về hoạt động tín dụng, Thống đốc cho biết, trong tổng dư nợ hơn 20,79 triệu tỷ đồng, có 77,44% dành cho sản xuất, kinh doanh; riêng dư nợ đối với DNNVV đạt hơn 4 triệu tỷ đồng. NHNN đã làm việc với Hiệp hội DNNVV nhằm trao đổi các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn và đổi mới phương thức cho vay.

Tuy nhiên, theo Thống đốc, khả năng tiếp cận tín dụng không chỉ phụ thuộc vào chính sách ngân hàng mà còn gắn với năng lực tài chính, tính minh bạch và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Thực tế, nhiều DNNVV có quy mô vốn hạn chế, sức chống chịu thấp, phương án kinh doanh thường xuyên thay đổi, thông tin tài chính chưa minh bạch.

NHNN tiếp tục khuyến khích các TCTD xem xét phương thức cấp tín dụng phù hợp với hoạt động thực tế của doanh nghiệp, đồng thời hoàn thiện cơ sở pháp lý để các ngân hàng yên tâm triển khai. Thống đốc nhấn mạnh, việc cho vay phải bảo đảm khả năng thu hồi vốn, bởi TCTD có trách nhiệm hoàn trả tiền gửi cho người dân.

Song hành với CSTT, các giải pháp tài khóa cũng được Chính phủ triển khai nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và kiểm soát lạm phát, như quy mô miễn, giảm thuế năm 2026 khoảng 240.000 tỷ đồng, gia hạn khoảng 120.000 tỷ đồng, các biện pháp giảm thuế đối với xăng dầu, tiết giảm chi phí điện… cũng nhằm tạo thêm dư địa kiểm soát giá cả.

Với CPI bình quân 9 tháng ở mức 4,52%, yêu cầu giữ lạm phát quanh mục tiêu 4,5% tiếp tục được đặt ra trong điều hành. Theo giải trình của các thành viên Chính phủ, việc phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý giá gắn liền với nhiệm vụ thúc đẩy tăng trưởng, hỗ trợ doanh nghiệp và bảo đảm đời sống người dân.