Tất cả người dân có đất đai chú ý quy định giảm mức phạt mới nhất đã áp dụng từ 15/10

Nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý và khuyến khích việc khắc phục hậu quả trong các vụ án liên quan đến đất đai, Tòa án nhân dân (TAND) Tối cao đã ban hành Nghị quyết số 04/2026/NQ-HĐTP. Văn bản quan trọng này chính thức có hiệu lực từ ngày 15/10/2026, mở ra cơ chế khoan hồng đặc thù, cho phép giảm nhẹ hình phạt đáng kể hoặc thậm chí miễn trách nhiệm hình sự đối với những bị cáo tích cực khắc phục sai phạm.

Tỷ lệ khắc phục hậu quả tương ứng với mức giảm hình phạt

Theo tinh thần của Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP, trong trường hợp bị cáo, tổ chức hoặc cá nhân liên quan chưa thể khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại do hành vi vi phạm pháp luật về đất đai gây ra, Hội đồng xét xử sẽ căn cứ vào hiệu quả kinh tế - xã hội mang lại cho địa phương, đất nước cũng như mức độ khắc phục thực tế tại thời điểm xét xử để xem xét giảm hình phạt tương ứng.

Cụ thể, mức độ khoan hồng được quy định theo các mốc tỷ lệ khắc phục như sau:

Bên cạnh đó, nếu trong thời gian diễn ra việc hoãn phiên tòa mà bị cáo hoặc các bên liên quan đã khắc phục được toàn bộ hậu quả thiệt hại, Tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ vụ án. Trường hợp chưa khắc phục xong nhưng có đầy đủ cơ sở xác định vẫn còn khả năng tiếp tục khắc phục, Tòa án có thể xem xét ra quyết định tạm đình chỉ vụ án để tạo điều kiện tối đa cho việc khắc phục hậu quả.

Điều kiện được miễn trách nhiệm hình sự ngay tại phiên tòa

Một điểm khác tại Nghị quyết 04 là quy định cho phép Hội đồng xét xử xem xét, quyết định miễn trách nhiệm hình sự ngay tại phiên tòa đối với bị cáo vi phạm pháp luật về đất đai nếu đáp ứng đủ các điều kiện pháp lý nghiêm ngặt:

Đối với hành vi không gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước: Người vi phạm phải thỏa mãn đồng thời 4 điều kiện gồm: Không có hành vi tham nhũng; thực hiện hành vi hoàn toàn vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh; dự án, công trình đã hoàn thành và thực tế mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương hoặc đất nước; đồng thời không có khiếu nại, tố cáo hoặc các khiếu nại liên quan đã được giải quyết dứt điểm theo đúng quy định.

Đối với hành vi có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước: Ngoài việc phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên, người vi phạm bắt buộc phải đã khắc phục toàn bộ hậu quả.

Các cơ quan tiến hành tố tụng trong các giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử cũng sẽ căn cứ vào các quy định này để xem xét miễn trách nhiệm hình sự đối với các vụ việc vi phạm pháp luật về đất đai nhưng không tham nhũng, xảy ra trước ngày 1/8/2024, dựa trên hồ sơ đánh giá cụ thể về mức độ thất thoát, lãng phí và hậu quả thiệt hại thực tế.