TCBS: FPT viết code bằng AI nhanh hơn 30% nhưng năng suất dự án chỉ tăng 10%

Theo báo cáo ngành Công nghệ và Viễn thông ngày 17/9/2026, TCBS Research trả lời câu hỏi đang tác động đáng kể đến cách thị trường nhìn nhận FPT: trí tuệ nhân tạo (AI) là mối đe dọa hay đòn bẩy đối với mô hình gia công phần mềm?  

Theo nhóm phân tích, những bằng chứng định lượng hiện có chưa cho thấy AI khiến hoạt động gia công phần mềm suy giảm về khối lượng. Thay vào đó, công nghệ mới đang tạo sức ép lên đơn giá, khiến tác động ròng có thể biểu hiện qua việc biên lợi nhuận đi ngang trong khi khối lượng công việc vẫn tăng. 

Viết mã nhanh hơn 30%, năng suất dự án chỉ tăng 10%

Một con số đáng chú ý được FPT công bố là công cụ trợ lý lập trình nội bộ có thể cải thiện khoảng 30% tốc độ viết mã. Tuy nhiên, khi đo ở cấp độ toàn dự án, mức tăng năng suất chỉ khoảng 10%. Khoảng cách 20 điểm phần trăm này cho thấy viết mã chỉ là một phần trong chuỗi giá trị của một dự án công nghệ thông tin.

Ngoài lập trình, dự án còn bao gồm các công việc như phân tích nghiệp vụ, tích hợp hệ thống, kiểm thử và quản trị dự án. Theo TCBS Research, đây là những khâu AI hiện chưa thể thay thế hoàn toàn. 

Điều này đồng nghĩa việc một lập trình viên có thể viết code nhanh hơn đáng kể nhờ AI không đồng nghĩa toàn bộ dự án có thể hoàn thành nhanh hơn với tỷ lệ tương ứng.

Dù vậy, sức ép khác đã bắt đầu xuất hiện.

TCBS cho rằng năng suất thực tế có thể tăng trong khi đơn giá dịch vụ vẫn chịu áp lực giảm. Phần giá trị tạo ra nhờ năng suất cao hơn sẽ được doanh nghiệp giữ lại dưới dạng biên lợi nhuận hay phải chuyển một phần cho khách hàng thông qua giá bán thấp hơn là yếu tố cần theo dõi trong các quý tới. 

Với FPT, chỉ tiêu phản ánh rõ nhất xu hướng này là biên lợi nhuận trước thuế của mảng công nghệ thông tin nước ngoài.

Việt Nam đứng trước những đối thủ hàng chục, hàng trăm tỷ USD

Áp lực AI diễn ra trong bối cảnh thị trường gia công công nghệ toàn cầu có sự cạnh tranh lớn.

Báo cáo của TCBS đưa ra một so sánh đáng chú ý: quy mô ngành dịch vụ CNTT của Ấn Độ dự kiến khoảng 300 tỷ USD trong năm 2026, trong khi ngành gia công quy trình của Philippines hướng tới 42,3 tỷ USD. Việt Nam có khoảng 15 tỷ USD doanh thu xuất khẩu phần mềm và dịch vụ CNTT. 

Theo nhóm phân tích, lợi thế chi phí của Việt Nam đang thu hẹp và cần dần được thay thế bằng lợi thế về năng lực. Do đó, AI không đơn thuần tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt giành thị phần nhanh hơn, bởi các đối thủ lớn trong khu vực cũng đang ứng dụng công nghệ để nâng năng suất. 

Đây cũng là điểm khiến câu chuyện AI với FPT có hai mặt. Ở chiều tích cực, AI giúp doanh nghiệp xử lý cùng một khối lượng công việc với nguồn lực thấp hơn hoặc tăng lượng dự án mà không phải tăng nhân sự tương ứng. Nhưng ở chiều ngược lại, khách hàng cũng nhận thức được mức tăng năng suất này và có thể yêu cầu mức giá thấp hơn.

Ba điểm đáng chú ý ngoài doanh thu của FPT

Theo TCBS Research, khi đánh giá tác động của AI đối với FPT, doanh thu hợp nhất không còn là chỉ tiêu phù hợp nhất.

Nhóm phân tích đề xuất theo dõi ba biến số gồm giá trị hợp đồng ký mới của mảng CNTT nước ngoài, biên lợi nhuận trước thuế của mảng này và mức đóng góp từ các công ty liên kết. 

Riêng thị trường Nhật Bản, thị trường nước ngoài lớn nhất của FPT, doanh thu tháng 4/2026 đạt 2.698 tỷ đồng, tăng 24,4%, cho thấy nhu cầu vẫn duy trì tăng trưởng trong thời điểm AI đang được ứng dụng ngày càng sâu vào hoạt động phát triển phần mềm. 

Ở quy mô toàn doanh nghiệp, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của FPT trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 5.055 tỷ đồng, tăng 14,1% so với cùng kỳ. Việc doanh thu báo cáo giảm chủ yếu liên quan đến thay đổi phạm vi hợp nhất sau khi FPT Telecom chuyển từ công ty con sang công ty liên kết từ đầu năm 2026, thay vì phản ánh sự sụt giảm của hoạt động kinh doanh cốt lõi. 

Như vậy, câu chuyện AI đối với doanh nghiệp xuất khẩu phần mềm lớn như FPT hiện chưa nằm ở câu hỏi "AI có lấy mất việc hay không". Biến số đáng chú ý hơn là doanh nghiệp có giữ được bao nhiêu phần lợi ích từ mức tăng năng suất do AI tạo ra, trong bối cảnh khách hàng ngày càng có cơ sở yêu cầu giá dịch vụ thấp hơn.

Nếu tốc độ ký hợp đồng mới tiếp tục tăng trong khi biên lợi nhuận được duy trì, AI có thể trở thành đòn bẩy giúp FPT mở rộng quy mô mà không phải tăng nguồn lực với tốc độ tương ứng. Ngược lại, nếu phần lớn lợi ích năng suất bị chuyển sang khách hàng thông qua việc giảm đơn giá, tăng trưởng khối lượng công việc chưa chắc chuyển hóa tương ứng thành tăng trưởng lợi nhuận.