Thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ như thế nào nếu eo biển Hormuz đóng cửa hoàn toàn?

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến giao thông hàng hải quan trọng nhất thế giới khi nằm giữa Oman và Iran, nối liền Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman. Tại điểm hẹp nhất, eo biển này chỉ rộng khoảng 33 km và các luồng hàng hải di chuyển chỉ rộng 3 km mỗi chiều.

Tầm quan trọng của eo biển Hormuz đối với an ninh năng lượng toàn cầu là vô cùng lớn. Hiện nay, có khoảng 19 triệu thùng nhiên liệu lỏng, bao gồm 16 triệu thùng dầu thô, đi qua điểm nghẽn này mỗi ngày. Con số này tương đương với khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và 20% lượng khí đốt vận chuyển bằng đường biển trên toàn thế giới.

Theo các phân tích mới nhất từ ngân hàng JPMorgan Chase & Co, các nhà sản xuất dầu mỏ tại khu vực Trung Đông chỉ có thể duy trì hoạt động sản xuất trong tối đa 25 ngày nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa hoàn toàn.

"Các hạn chế về kho chứa trên đất liền và trên biển sẽ buộc các quốc gia phải ngừng khai thác khi vượt quá khung thời gian này", chuyên gia Natasha Kaneva cùng các cộng sự cho biết.

Nhận định trên được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại khu vực gia tăng mạnh mẽ.

Tình hình thực tế cho thấy hoạt động vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Hormuz hiện đã rơi vào trạng thái đình trệ. Mặc dù eo biển chưa bị đóng cửa chính thức về mặt pháp lý, nhiều chủ tàu đã tự nguyện tạm dừng hoạt động để đảm bảo an toàn.

Theo dữ liệu từ JPMorgan, lượng dầu mỏ xuất khẩu qua tuyến đường này vào ngày 28/2 đã giảm mạnh xuống còn khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày. Con số này chủ yếu là dầu thô của Iran và chỉ bằng 1/4 so với lưu lượng vận chuyển thông thường hàng ngày.

Sang đến ngày 1/3, hãng tin Reuters tiếp tục ghi nhận ít nhất 150 tàu chở dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng đã phải thả neo tại vùng biển mở phía bên kia Vịnh Ba Tư.

Các chuyên gia kinh tế cũng đưa ra cảnh báo trên tờ Guardian rằng, nếu tình trạng đình trệ tiếp tục kéo dài, thị trường năng lượng thế giới có thể thiếu hụt tới 15 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Đồng thời có thể khiến giá dầu mỏ tăng vọt vượt 100 USD/thùng và gây sức ép nặng nề lên nền kinh tế toàn cầu.

Riêng các quốc gia vùng Vịnh, chuyên gia cho rằng khả năng chống đỡ của họ trước việc đóng cửa eo biển phụ thuộc chủ yếu vào năng lực lưu trữ dầu mỏ nội địa. JPMorgan ước tính bảy quốc gia sản xuất dầu khí lớn trong khu vực bao gồm Iraq, Kuwait, Qatar, Oman, UAE, Ả Rập Xê Út và Iran hiện có khoảng 343 triệu thùng dầu thô dự trữ trên đất liền.

Lượng dự trữ này tương đương với khoảng 22 ngày sản lượng khai thác. Để kéo dài thời gian, các quốc gia có thể sử dụng thêm khoảng 60 tàu chở dầu rỗng đang neo đậu trong khu vực lưu trữ thêm 50 triệu thùng dầu trên biển. Giải pháp này chỉ giúp duy trì hoạt động thêm từ 3 đến 4 ngày trước khi các kho chứa hoàn toàn lấp đầy.

Mặc dù Ả Rập Xê Út và UAE sở hữu một số đường ống dẫn dầu đến các tuyến đường biển thay thế, nhưng công suất của các hệ thống này vẫn rất hạn chế và không thể bù đắp được toàn bộ khối lượng đi qua eo biển.

Ngoài ra, các tuyến vận tải thay thế gần như không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu cung ứng từ các nước OPEC tới khách hàng tại châu Á nếu eo biển Hormuz không sớm được khai thông.