Tiến sĩ 46 tuổi thành tỷ phú USD nhờ công ty vô danh, nổi tiếng giới công nghệ khi giúp Robot đoạt huy chương vàng chạy marathon

Tháng 8 vừa qua, tại Thế vận hội Robot hình người (World Humanoid Robot Games) diễn ra ở Bắc Kinh, giới mộ điệu đã chứng kiến màn trình diễn vô tiền khoáng hậu của hơn 500 robot đến từ 16 quốc gia.

Trong đó, X-Humanoid đã gây kinh ngạc khi thâu tóm 10 huy chương. Đáng chú ý, "vận động viên" bipedal Tien Kung Ultra cao 1,8m đã giành chiến thắng ở nội dung chạy nước rút 100m.

Tuy nhiên, ít ai biết rằng đằng sau những bước chạy chuẩn xác và khả năng xử lý vật liệu linh hoạt của các "vận động viên" cơ khí này là hệ thống cảm biến thị giác 3D cực kỳ tinh vi. Đó chính là "đôi mắt" được cung cấp bởi Orbbec, công ty vô danh ở Thâm Quyến do Howard Huang sáng lập.

Tầm nhìn vượt xa thị giác con người

Ông Howard Huang không giấu giếm tham vọng khi khẳng định trong một cuộc phỏng vấn: "Chúng tôi muốn mang lại cho robot khả năng thị giác vượt xa con người".

Thành lập Orbbec vào năm 2013, Huang bắt đầu từ những cảm biến quét 3D và sinh trắc học. Giờ đây, công nghệ của ông đã tiến hóa thành các camera RGBD (ghi nhận màu sắc và chiều sâu) và cảm biến lidar cho phép robot định vị, tránh vật cản và tương tác với môi trường phức tạp.

Sự trỗi dậy của Huang diễn ra đúng thời điểm thị trường robot toàn cầu đang bùng nổ. Theo báo cáo từ Research and Markets, thị trường này dự kiến sẽ đạt quy mô 179 tỷ USD vào năm 2033 với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 14%. Trong đó, Trung Quốc đang dẫn đầu nhu cầu về các linh kiện robot thông minh.

Sức nóng của thị trường đã phản ánh trực tiếp vào báo cáo tài chính của Orbbec. Trong 9 tháng đầu năm 2025, công ty đã lội ngược dòng ngoạn mục với lợi nhuận ròng đạt 69 triệu Nhân dân tệ (khoảng 9,8 triệu USD), so với mức lỗ 102 triệu Nhân dân tệ cùng kỳ năm trước. Doanh thu của hãng cũng tăng gấp đôi, đạt 714 triệu Nhân dân tệ.

Chính đà tăng trưởng phi mã này đã đưa cổ phiếu Orbbec niêm yết tại Thượng Hải tăng gấp đôi giá trị trong 12 tháng qua. Với 27% cổ phần nắm giữ, nhà sáng lập 46 tuổi chính thức gia nhập câu lạc bộ tỷ phú với khối tài sản ròng ước tính đạt 1,6 tỷ USD tính đến giữa tháng 1/2026.

Dù Orbbec đang thống trị khoảng 70% thị phần cảm biến thị giác 3D cho robot dịch vụ tại Trung Quốc và Hàn Quốc, đối thủ lớn nhất mà Huang phải đối mặt lại đến từ California: RealSense (tách ra từ Intel).

RealSense hiện là đối tác của những cái tên lừng lẫy như Boston Dynamics hay Unitree Robotics. Tuy nhiên, Orbbec đang có những lợi thế cạnh tranh đáng gờm về mặt kỹ thuật.

Mẫu camera hàng đầu Gemini 435Le của Orbbec được cho là có hiệu suất cao hơn 30%-50% so với dòng D555 của RealSense về độ chính xác chiều sâu và độ sắc nét cạnh, dù cả hai đều có mức giá bán lẻ tương đương 499 USD.

Ông Song Zhan, Giám đốc điều hành phòng thí nghiệm thiết kế thông minh tại Viện Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến, nhận định rằng Orbbec có lợi thế nhờ chu kỳ phát triển sản phẩm dày đặc hơn và danh mục sản phẩm đa dạng hơn hẳn so với RealSense.

"Trong khi RealSense chỉ có một vài mẫu sản phẩm cố định, Orbbec sẵn sàng cung cấp nhiều tùy chọn linh hoạt cho các nhà sản xuất robot", ông Song nhấn mạnh.

Hành trình của Howard Huang là minh chứng điển hình cho tinh thần khởi nghiệp của một thế hệ kỹ sư Trung Quốc mới: giỏi chuyên môn và cực kỳ nhạy bén với thị trường.

Xuất thân từ một gia đình cơ bản với mẹ là giáo viên toán, Huang sở hữu bảng thành tích học tập đáng nể tại Đại học Bắc Kinh và Đại học Quốc gia Singapore trước khi lấy bằng Tiến sĩ kỹ thuật tại Hong Kong.

Quyết định rời bỏ tháp ngà học thuật để khởi nghiệp của Huang xuất phát từ một khao khát thực tế. Ông chia sẻ chân thành: "Ở môi trường học thuật, tôi chỉ xuất bản các bài báo nghiên cứu mà không thấy được ứng dụng thực tế của chúng. Những gì chúng tôi đang làm bây giờ là viết luận án ngay tại nhà máy, viết cho cả ngành công nghiệp".

Nhớ lại những ngày đầu năm 2013, Huang đã phải vay 10 triệu Nhân dân tệ từ 4 người bạn thời trung học để xây dựng dây chuyền sản xuất đầu tiên. Có những thời điểm dòng tiền cạn kiệt, ông lại phải tiếp tục "ngửa tay" vay bạn bè để duy trì giấc mơ làm đôi mắt cho robot.

Bước ngoặt đến khi Huang nhận ra thị trường robot khi đó còn quá non trẻ. Ông nhanh chóng xoay trục sang lĩnh vực quét 3D và sinh trắc học, từ đó lọt vào mắt xanh của Ant Group (Alipay) và Oppo.

Việc trở thành đối cung cấp cảm biến nhận diện khuôn mặt cho Oppo (công ty duy nhất có công nghệ tương đương Face ID của Apple lúc bấy giờ) đã tạo tiền đề cho Orbbec thu hút các nhà đầu tư lớn như MediaTek và SAIF Partners.

Hiện tại, Howard Huang đang đặt cược toàn bộ vào tương lai của robot hình người (humanoid). Morgan Stanley dự báo thị trường này có thể đạt quy mô kinh khủng: 7,5 nghìn tỷ USD vào năm 2050.

Để đón đầu làn sóng này, Orbbec đang huy động thêm 980 triệu Nhân dân tệ thông qua phát hành cổ phiếu riêng lẻ để phát triển các cảm biến và thuật toán tiên tiến hơn.

Ngoài ra, một nhà máy mới tại Việt Nam đang được xây dựng để phục vụ các khách hàng nhắm đến thị trường nước ngoài như Mỹ, tận dụng lợi thế về thuế quan.

Dù robot hình người hiện vẫn còn khá vụng về do hạn chế về khả năng xử lý ánh sáng và cảm nhận chiều sâu trong các điều kiện môi trường khác nhau, Huang vẫn tràn đầy lạc quan. Sự bùng nổ của AI tạo sinh chính là chất xúc tác hoàn hảo khiến phần cứng của Orbbec trở nên thông minh hơn bao giờ hết.

*Nguồn: SCMP, BI