Trước quốc hội, thủ tướng nước đồng minh thân thiết nhất của Mỹ dội "gáo nước lạnh" vào nỗ lực của Washington trong cuộc chiến ở Iran

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông ngày càng tăng nhiệt với những diễn biến leo thang giữa trục Mỹ - Israel và Iran, Vương quốc Anh - đồng minh truyền thống và thân thiết bậc nhất của Washington – tiếp tục khẳng định không tham gia vào xung đột.

Ngày 15/4, phát biểu trước Quốc hội Anh, Thủ tướng Keir Starmer đã chính thức dội một "gáo nước lạnh" vào nỗ lực lôi kéo đồng minh của Washington khi tuyên bố dứt khoát về lập trường của London: "Chúng ta sẽ không bị kéo vào xung đột. Đây không phải cuộc chiến của chúng ta. Tôi sẽ không thay đổi quan điểm và cũng không nhượng bộ. Tham chiến không phục vụ lợi ích quốc gia của chúng ta".

Tuyên bố cứng rắn của nhà lãnh đạo Anh được đưa ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng "vũ khí kinh tế" để gây sức ép. Ông Trump đã công khai đe dọa sẽ điều chỉnh, thậm chí hủy bỏ thỏa thuận thương mại song phương đã ký kết với Anh, nhằm trừng phạt việc London nhiều lần từ chối tham gia chiến dịch quân sự chống lại Tehran.

Năm ngoái, London và Washington đã đạt được một thỏa thuận thương mại quan trọng. Theo đó, Mỹ áp mức trần thuế 10% đối với phần lớn hàng hóa xuất khẩu của Anh. Đổi lại, Anh chấp nhận mở cửa thị trường nội địa cho các sản phẩm ethanol và thịt bò Mỹ - một động thái từng vấp phải không ít lo ngại từ các nhà sản xuất trong nước. Thỏa thuận này từng được coi là một thắng lợi của Anh khi họ được hưởng mức thuế ưu đãi bậc nhất từ nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, lợi thế này đang đứng trước nguy cơ bốc hơi. Không chỉ đối mặt với cơn thịnh nộ của ông Trump, thỏa thuận còn bị lung lay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ một số mức thuế. Washington hiện đang áp dụng mức thuế tạm thời 10% lên gần như toàn bộ hàng nhập khẩu, trước khi chính thức ban hành cơ chế thuế mới vào tháng 7 tới.

Mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo từng có một khởi đầu khá êm đẹp khi ông Trump ca ngợi sự hợp tác với ông Starmer vào thời điểm ký kết thỏa thuận thương mại. Tuy nhiên, sự bất đồng sâu sắc về chiến lược Trung Đông đã làm tình hình xấu đi nhanh chóng.

Đỉnh điểm của sự rạn nứt là việc Thủ tướng Starmer kiên quyết từ chối cho phép quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh để tiến hành những đợt không kích đầu tiên nhằm vào lãnh thổ Iran. Quyết định này đã chọc giận người đứng đầu Nhà Trắng. Phải đến sau đó, qua nhiều nỗ lực ngoại giao, ông Starmer mới đồng ý một cách hạn chế: cho phép Mỹ sử dụng hai căn cứ quân sự của Anh nhưng chỉ với "mục đích phòng thủ cụ thể".

Chính phủ của Thủ tướng Starmer, vốn từng nỗ lực hàn gắn quan hệ với Tổng thống Trump từ khi ông trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, giờ đây không ngần ngại sử dụng những ngôn từ gay gắt nhất dành cho đồng minh lâu năm.

Ngày 14/4, Bộ trưởng Tài chính Anh Rachel Reeves đã công khai chỉ trích chiến dịch của Mỹ, gọi việc ông Trump phát động cuộc chiến với Iran là một sai lầm vì "không có kế hoạch rút lui rõ ràng".

Trước đó, vào ngày 13/4, đích thân Thủ tướng Starmer cũng tuyên bố trước Quốc hội rằng ông Trump đã sai lầm khi đe dọa "hủy diệt nền văn minh Iran". Thậm chí, Bộ trưởng Y tế Wes Streeting còn dùng những từ ngữ nặng nề hơn, mô tả những phát ngôn của Tổng thống Mỹ là mang tính "kích động, khiêu khích và thái quá".

Dù những tranh cãi gay gắt đang diễn ra trên bề nổi, cả hai bên dường như vẫn muốn giữ lại những nhịp cầu ngoại giao cốt lõi.

Thủ tướng Starmer đã khéo léo xoa dịu tình hình khi khẳng định trước Quốc hội rằng: "Quan hệ gắn bó lâu dài giữa hai quốc gia quan trọng hơn bất kỳ cá nhân nào nắm giữ chức vụ vào bất cứ thời điểm nào".

Về phần mình, dù liên tục chỉ trích các chính sách của ông Starmer, Tổng thống Trump cũng tỏ rõ ranh giới khi cho biết những căng thẳng giữa hai chính phủ sẽ không làm ảnh hưởng đến chuyến thăm cấp nhà nước của Vua Charles III tới Mỹ dự kiến diễn ra ngay trong tháng này.

Nguồn: Tổng hợp