Vệt sáng lạ xuất hiện trên bầu trời miền Bắc được nhận định là 'quả cầu lửa'

Trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, hình ảnh do người dân ghi lại cho thấy một điểm sáng trắng nổi bật, phía sau là vệt sáng xanh kéo dài theo hướng chéo trên bầu trời. Một đoạn ghi hình khác cho thấy vệt sáng xuất hiện giữa những đám mây, có màu xanh khi được quan sát qua camera tại một hộ dân khu vực tỉnh Thái Bình (cũ). Thời gian vệt sáng này xuất hiện khoảng 15 giây.

Những hình ảnh này nhanh chóng thu hút sự quan tâm bởi độ sáng nổi bật, nhiều người dân Hà Nội cho biết cũng bắt gặp hiện tượng này.

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử VTC News , ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA), cho biết qua quan sát hình ảnh, ông nhận định đây là một sao băng đặc biệt sáng, thường được gọi là fireball (quả cầu lửa).

Theo ông Sơn, nếu xét trên phạm vi toàn Trái Đất, các quả cầu lửa vẫn xuất hiện hàng ngày. Tuy nhiên, việc chúng được người dân quan sát trực tiếp, ghi lại bằng hình ảnh hoặc video không diễn ra thường xuyên.

Đáng chú ý, hiện tượng lần này được ghi nhận tại nhiều địa điểm khác nhau, cách nhau ít nhất vài chục kilomet. Điều đó cho thấy vệt sáng có độ sáng lớn, đủ để nhiều người ở các khu vực khác nhau cùng quan sát được.

Chuyên gia cho biết sao băng hình thành khi các thiên thạch nhỏ từ không gian đi vào khí quyển Trái Đất với tốc độ cao, bị nung nóng và phát sáng. Đa số các thiên thạch tạo thành sao băng đều rất nhỏ, nhưng cũng có những thiên thạch lớn hơn đáng kể mà khi bốc cháy trong khí quyển tạo thành vệt sáng lớn và rõ nét, được gọi là các quả cầu lửa.

“Đây là thiên thạch lớn hơn so với những thiên thạch nhỏ tạo thành sao băng thông thường. Tuy nhiên, ngay cả loại này cũng thường cháy hết trước khi chạm tới mặt đất” , ông Sơn nhận định.

Vì vậy, việc xuất hiện một vệt sáng rực trên bầu trời không đồng nghĩa với việc thiên thạch đã rơi xuống khu vực có người sinh sống.

Hiện tượng vệt sáng xuất hiện vào đầu tháng 11 cũng diễn ra trong thời gian mưa sao băng Nam Taurids đang hoạt động. Theo lịch thiên văn, đợt mưa sao băng này có thời gian hoạt động kéo dài từ khoảng tháng 9 đến tháng 11, với đợt cực đại tiếp theo vào đêm 4, rạng sáng 5/11.

Ông Đặng Vũ Tuấn Sơn cho biết trong quá khứ, mưa sao băng Taurids từng ghi nhận các quả cầu lửa, thường được những người quan sát gọi là “Halloween Fireball” do xuất hiện vào khoảng thời gian lân cận lễ Halloween.

Tuy nhiên, màu sắc ghi nhận trong hình ảnh chưa chắc phản ánh hoàn toàn màu sắc thực tế của sao băng. Một số nguyên tố, như sắt, có thể phát ra ánh sáng ở nhiều bước sóng khác nhau tùy thuộc vào nhiệt độ khi bị nung nóng.

Các thành phần khí quyển như nitơ và oxy cũng có thể tham gia vào quá trình phát sáng khi tương tác với vật chất từ thiên thạch trong quá trình đi vào khí quyển. Sự kết hợp giữa thành phần vật chất, điều kiện nhiệt độ và mức độ tương tác này góp phần quyết định màu sắc của sao băng.

Ngoài ra, màu sắc còn phụ thuộc vào vận tốc của vật thể. Khi đi vào khí quyển với tốc độ cao, quá trình va chạm và nung nóng diễn ra mạnh hơn, có thể làm tăng tỷ lệ phát xạ ở vùng bước sóng xanh trong một số điều kiện nhất định.

Mưa sao băng Nam Taurids vốn không có mật độ sao băng lớn như một số trận mưa sao băng nổi tiếng khác. Điểm đáng chú ý của hiện tượng này là đôi khi xuất hiện những sao băng đặc biệt sáng, tạo thành các vệt sáng dễ nhận thấy trên bầu trời.

Các chuyên gia khuyến nghị người quan sát có thể theo dõi bầu trời trong những đêm đầu tháng 11, ưu tiên khu vực ít ánh sáng nhân tạo và có tầm nhìn thoáng. Việc ghi lại thời gian, vị trí quan sát và hướng di chuyển của vệt sáng cũng có thể cung cấp thêm dữ liệu hữu ích cho việc xác minh các hiện tượng thiên văn.