Vì sao ngày 5/9 được chọn là ngày khai giảng của học sinh Việt Nam?

Ngày 5/9 từ lâu đã trở thành một dấu mốc quen thuộc với học sinh Việt Nam, khi hàng triệu học sinh trên cả nước cùng bước vào năm học mới. Tuy nhiên, ít người biết rằng ngày khai giảng này gắn với một sự kiện đặc biệt trong lịch sử nước nhà.

Ngày 5/9/1945, chỉ ba ngày sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Người đã viết thư gửi học sinh nhân dịp khai giảng năm học đầu tiên của một nước Việt Nam độc lập. Từ dấu mốc này, ngày 5/9 dần trở thành ngày khai giảng truyền thống của giáo dục Việt Nam, mang theo ý nghĩa không chỉ về giáo dục mà còn về lịch sử và tương lai của đất nước.

Trong bức thư gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên, Chủ tịch Hồ Chí Minh dành nhiều tình cảm và kỳ vọng cho thế hệ trẻ. Người căn dặn học sinh hãy cố gắng, siêng năng học tập, ngoan ngoãn, nghe thầy, yêu bạn và rèn luyện để trở thành những công dân có ích cho đất nước. Đặc biệt, Người gửi gắm một lời nhắn đã trở thành câu nói quen thuộc mỗi mùa tựu trường: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”.

Thông điệp ấy cho thấy ngay từ những ngày đầu của nền giáo dục Việt Nam độc lập, việc học đã được đặt trong mối quan hệ mật thiết với vận mệnh quốc gia. Học sinh không chỉ học để có kiến thức cho bản thân mà còn được kỳ vọng trở thành lực lượng góp phần xây dựng một đất nước độc lập, văn minh và giàu mạnh.

Chính vì vậy, ngày 5/9 không đơn thuần là thời điểm bắt đầu một năm học mới. Đây còn là dịp nhắc nhớ về một trong những dấu mốc quan trọng của nền giáo dục nước nhà. Lễ khai giảng trở thành ngày hội của học sinh, giáo viên và các gia đình, đồng thời gợi nhắc về trách nhiệm của mỗi thế hệ đối với việc học tập, rèn luyện và xây dựng tương lai.

Sau ngày khai giảng lịch sử năm 1945, giáo dục tiếp tục nhận được sự quan tâm đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trên cơ sở Đại học Đông Dương, Trường Đại học Quốc gia Việt Nam được thành lập và tổ chức khai giảng khóa đầu tiên vào ngày 15/11/1945 dưới sự chủ tọa của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Mục tiêu của nhà trường khi đó là xây dựng một nền giáo dục mới, vừa tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, vừa đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học phục vụ công cuộc kháng chiến và kiến quốc.

Trong những năm đất nước trải qua chiến tranh, giáo dục vẫn được xem là một nhiệm vụ quan trọng. Ngày 15/10/1968, nhân dịp năm học mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới cán bộ, cô giáo, thầy giáo, công nhân viên, học sinh và sinh viên. Đây cũng là bức thư cuối cùng Người gửi ngành Giáo dục trước khi qua đời.

Trong thư, Người biểu dương những thành tích mà thầy và trò đạt được trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu thi đua dạy tốt, học tốt, nâng cao chất lượng giáo dục, chăm lo đời sống và tăng cường sự đoàn kết giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Những lời căn dặn ấy tiếp tục cho thấy giáo dục luôn được nhìn nhận như một nhiệm vụ lâu dài, có vai trò đào tạo các thế hệ kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.

Trải qua nhiều thập kỷ, ngày 5/9 đã trở thành một phần quen thuộc trong ký ức của nhiều thế hệ học sinh Việt Nam. Tiếng trống khai trường, những bộ đồng phục mới, sân trường đông đúc và cảm giác háo hức của ngày đầu năm học đã trở thành những hình ảnh đặc trưng của mùa tựu trường.

Đằng sau ngày 5/9 vì thế không chỉ là một mốc thời gian được duy trì qua nhiều năm. Đó còn là sự tiếp nối của một thông điệp được gửi gắm từ mùa khai giảng đầu tiên của nước Việt Nam độc lập: tri thức và việc học của thế hệ trẻ có vai trò quan trọng đối với tương lai của dân tộc.

Mỗi mùa khai giảng trở lại cũng là lúc học sinh bắt đầu một hành trình mới, nhưng đồng thời nhắc nhớ về kỳ vọng dành cho giáo dục và thế hệ trẻ từ hơn 80 năm trước. Chính chiều sâu lịch sử ấy khiến ngày 5/9 trở thành một ngày đặc biệt trong đời sống giáo dục Việt Nam.

Tổng hợp