Vị Vua giàu nhất thế giới

Trong nhiều bảng xếp hạng về tài sản cá nhân của các nguyên thủ và quân vương trên thế giới, cái tên luôn nằm ở vị trí dẫn đầu là Vua Rama X của Thái Lan. Không chỉ gây chú ý bởi quy mô tài sản khổng lồ, trường hợp của nhà vua còn đặc biệt bởi nguồn gốc lịch sử và cơ chế quản lý khác biệt so với mô hình tài sản tư nhân thông thường.

Theo các ước tính được công bố trong nhiều năm qua, Vua Rama X (Maha Vajiralongkorn) hiện sở hữu khối tài sản dao động từ 30–43 tỷ USD, đưa ông trở thành một trong những quân vương giàu nhất hành tinh. Phần lớn tài sản này gắn với Cục Tài sản Hoàng gia Thái Lan (Crown Property Bureau - CPB) tổ chức quản lý các tài sản hoàng gia có lịch sử kéo dài hơn một thế kỷ.

Đế chế tài sản trải rộng từ đất vàng Bangkok đến cổ phần doanh nghiệp

Khối tài sản gắn với Vua Rama X được hình thành từ nhiều nhóm tài sản chiến lược.

Một trong những phần giá trị nhất là danh mục bất động sản với hơn 16.000 mẫu đất (khoảng 6.400 ha). Đáng chú ý, nhiều khu đất nằm ở các vị trí đắc địa ngay trung tâm thủ đô Bangkok và được khai thác theo mô hình cho thuê, phát triển thương mại biến chúng trở thành nguồn thu tạo giá trị bền vững qua nhiều thế hệ.

Hoàng gia Thái Lan cũng nắm giữ tỷ lệ sở hữu đáng kể tại các doanh nghiệp lớn của nền kinh tế, tạo nên nguồn thu ổn định và có khả năng tăng trưởng dài hạn bên cạnh giá trị tài sản cố định từ đất đai. Trong danh mục đầu tư này, nổi bật nhất là 23% cổ phần tại Ngân hàng Thương mại Siam (SCB) và 33% cổ phần tại tập đoàn công nghệ lớn nhất Thái Lan. Đây đều là những doanh nghiệp có vị thế đặc biệt trong nền kinh tế quốc gia, hoạt động ở các lĩnh vực tạo ra dòng tiền đều đặn và có khả năng mở rộng theo tốc độ tăng trưởng của thị trường.

SCB là một trong những ngân hàng lâu đời và có ảnh hưởng nhất Thái Lan. Nguồn lợi không chỉ đến từ cổ tức hằng năm mà còn từ sự gia tăng giá trị cổ phiếu theo thời gian. Hoạt động ngân hàng thương mại với mạng lưới khách hàng rộng lớn giúp tạo ra dòng doanh thu ổn định từ tín dụng, dịch vụ tài chính và đầu tư. Trong khi đó, khoản sở hữu tại tập đoàn công nghệ lớn nhất nước này mang lại lợi ích theo hướng tăng trưởng dài hạn, khi lĩnh vực công nghệ thường có biên lợi nhuận cao hơn và hưởng lợi trực tiếp từ quá trình số hóa nền kinh tế. Chính sự kết hợp giữa tài sản truyền thống và cổ phần doanh nghiệp đã giúp khối tài sản hoàng gia duy trì khả năng sinh lời qua nhiều thế hệ thay vì chỉ phụ thuộc vào giá trị tích lũy.

Bên cạnh bất động sản và doanh nghiệp, khối tài sản còn bao gồm lượng lớn đá quý và các đồ tạo tác có giá trị cao. Đây là nhóm tài sản đặc biệt bởi ngoài giá trị vật chất, chúng còn mang ý nghĩa biểu tượng và thường có xu hướng tăng giá theo thời gian do tính khan hiếm. Đáng chú ý nhất là viên kim cương Golden Jubilee được biết đến là viên kim cương cắt mặt lớn nhất thế giới. Những tài sản dạng này không tạo ra dòng tiền trực tiếp như bất động sản hay cổ phần doanh nghiệp, nhưng lại đóng vai trò như một dạng tài sản lưu giữ giá trị lâu dài và có khả năng gia tăng giá trị theo biến động của thị trường đá quý toàn cầu.

Ngoài ra, Vua Rama X cũng sở hữu đội xe sang cùng khoảng 38 máy bay và trực thăng riêng, được vận hành thông qua hệ thống hàng không phục vụ hoàng gia. Dù đây không phải nhóm tài sản tạo lợi nhuận thương mại theo nghĩa thông thường, quy mô đội phương tiện phản ánh năng lực vận hành độc lập của hoàng gia trong các hoạt động công vụ, ngoại giao và di chuyển. Đồng thời, việc duy trì hệ thống vận tải riêng cũng cho thấy mức độ tập trung nguồn lực tài chính và khả năng quản lý tài sản ở quy mô rất lớn.

Tuy nhiên, dù quy mô tài sản rất lớn và quyền kiểm soát tập trung vào nhà vua, phần tài sản này về bản chất vẫn gắn với hoạt động của hoàng gia và các thiết chế quốc gia, thay vì mô hình sở hữu tư nhân thuần túy như doanh nhân hay tỷ phú thông thường.

Khối tài sản hơn trăm năm: Không đến từ kinh doanh ngắn hạn

Khác với hình dung về việc làm giàu trong một vài thế hệ, khối tài sản này được hình thành qua nhiều cột mốc lịch sử kéo dài hơn 100 năm.

Bước ngoặt từ cuộc cải cách thế kỷ XIX. Trước năm 1890, nguồn thu quốc gia và tài sản của hoàng gia Thái Lan chưa được phân định rõ ràng. Dưới thời Vua Chulalongkorn (Rama V), hệ thống quản trị tài chính được cải tổ với việc thành lập Bộ Tài chính và xây dựng cơ chế “Kho bạc riêng của Nhà vua” (Privy Purse) nhằm tách biệt ngân sách hoàng gia khỏi ngân sách nhà nước.

Từ nguồn vốn tích lũy này, hoàng gia tiếp tục đầu tư thành lập hai doanh nghiệp sau này trở thành xương sống của nền kinh tế là Ngân hàng Thương mại Siam (SCB) - thành lập năm 1906 và Tập đoàn Xi măng Siam (SCG) được thành lập năm 1913.

Sau cuộc chuyển đổi sang thể chế quân chủ lập hiến năm 1932, Thái Lan ban hành Đạo luật Tài sản Hoàng gia năm 1936, chính thức thành lập Cục Tài sản Hoàng gia (CPB). Cơ quan này hoạt động độc lập với tài sản cá nhân của nhà vua và cũng không thuộc tài sản công của chính phủ, chịu trách nhiệm quản lý quỹ đất và tài sản hoàng gia tích lũy từ thời phong kiến.

Sau khi lên ngôi, Vua Rama X thúc đẩy sửa đổi pháp luật để thay đổi cơ chế quản lý tài sản. Năm 2017, CPB được đặt dưới sự kiểm soát trực tiếp của nhà vua. Đến 2018, toàn bộ khối tài sản trị giá hàng chục tỷ USD được chuyển sang đứng tên cá nhân Nhà vua, đây được xem là một bước đi được xem là thay đổi lớn trong lịch sử quản trị tài sản hoàng gia Thái Lan.

Nếu xét riêng trên phương diện tài sản cá nhân của người đứng đầu quốc gia, Vua Rama X vẫn thường được xếp ở vị trí dẫn đầu thế giới.

Câu chuyện tài sản của Vua Rama X vì thế không đơn thuần là câu chuyện về sự giàu có, mà còn phản ánh cách một hệ thống tài sản hoàng gia được hình thành, tích lũy và chuyển đổi quyền kiểm soát qua hơn một thế kỷ lịch sử.