Việt Nam có 1 loại quả màu xanh: Ăn nhiều vào tháng 8 khỏi lo uống thuốc

"Tháng 8 ăn một quả, không cần bốc thuốc" là câu được nhắc đến trong một bài viết về bí đao đăng trên CQTV Health Life (Trung Quốc).

Theo bài viết, từ Lập Thu đến Xử Thử, thời điểm thời tiết vẫn còn nóng nhưng bắt đầu có sự thay đổi giữa ngày và đêm, bí đao được xem là một lựa chọn phù hợp cho bữa ăn.

Tác giả thậm chí gọi đây là "loại quả số 1 của tháng 8", cho rằng ăn bí đao đều đặn có thể giúp "tỳ vị dễ chịu, hạ hỏa và tăng sức đề kháng".

Nhưng nếu nhìn dưới góc độ dinh dưỡng hiện đại, câu chuyện cần được đặt lại đúng vị trí.

Bí đao là một loại rau quả có thể góp phần tạo nên chế độ ăn lành mạnh, nhưng không phải thuốc và cũng không có bằng chứng cho thấy ăn bí đao có thể thay thế thuốc Đông y, điều trị bệnh hay trực tiếp “tăng miễn dịch”.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh rằng một chế độ ăn tốt cho sức khỏe phải dựa trên 4 nguyên tắc: đầy đủ, cân bằng, điều độ và đa dạng. Rau củ là một phần quan trọng của chế độ ăn, nhưng không có một loại thực phẩm đơn lẻ nào có thể thay thế toàn bộ chế độ ăn.

Vì sao bí đao được nhiều người ưa chuộng?

Bí đao chứa lượng nước cao, đồng thời cung cấp một số vitamin, khoáng chất và chất xơ. Đây cũng là lý do bí đao thường xuất hiện trong các món canh, món luộc hoặc xào nhẹ, đặc biệt vào những ngày thời tiết nóng.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa "một thực phẩm có giá trị dinh dưỡng" và "một thực phẩm có tác dụng chữa bệnh".

WHO khuyến nghị người trưởng thành và trẻ trên 10 tuổi nên hướng tới ít nhất 400g rau và trái cây mỗi ngày, đồng thời ưu tiên chế độ ăn đa dạng thay vì phụ thuộc vào một loại thực phẩm.

Bí đao hoàn toàn có thể nằm trong nhóm rau củ được sử dụng thường xuyên, nhưng nó nên được luân phiên với nhiều loại rau khác.

"Thanh nhiệt, lợi tiểu, giảm phù" có phải tác dụng đã được chứng minh?

Theo y học cổ truyền Trung Quốc, bí đao được mô tả là có vị ngọt, tính mát và thường được sử dụng với mục đích "thanh nhiệt", "lợi thủy".

Đây là cách lý giải thuộc hệ thống y học cổ truyền. Tuy nhiên, khi chuyển những khái niệm này thành các tuyên bố y khoa hiện đại như "thải độc", "đào thải nhiệt độc", "tăng miễn dịch" hoặc "chữa bệnh", cần có bằng chứng lâm sàng cụ thể.

NCCIH, Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp của Mỹ, lưu ý rằng bằng chứng về hiệu quả của nhiều phương pháp và sản phẩm thuộc y học cổ truyền Trung Quốc vẫn không đồng nhất; với nhiều sản phẩm, chất lượng nghiên cứu chưa đủ để đưa ra kết luận chắc chắn.

Vì vậy, câu "ăn bí đao thay thuốc" không nên được sử dụng như một lời khuyên y tế.

Còn chuyện "ăn bí đao giúp tăng sức đề kháng"?

Hệ miễn dịch là một hệ thống phức tạp, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như dinh dưỡng tổng thể, giấc ngủ, vận động, tuổi tác, bệnh lý nền và tình trạng sức khỏe. Một loại rau củ không thể được xem như "nút bấm" giúp hệ miễn dịch tăng lên chỉ sau vài lần ăn.

WHO cho biết một chế độ ăn đa dạng, đầy đủ dưỡng chất góp phần hỗ trợ sức khỏe và chức năng miễn dịch, nhưng điều này phải được nhìn trong toàn bộ chế độ ăn và lối sống, chứ không phải từ một thực phẩm riêng lẻ.

Một nghiên cứu được lập chỉ mục trên PubMed về các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có tuyên bố "tăng cường miễn dịch" cũng nhấn mạnh, cơ chế miễn dịch rất phức tạp và việc đưa ra tuyên bố về khả năng tăng cường miễn dịch cần dựa trên đánh giá khoa học phù hợp.

Do đó, ăn bí đao có thể là một phần của chế độ ăn tốt, nhưng không thể khẳng định ăn bí đao 3 lần/tuần sẽ giúp cơ thể "ít cảm cúm, ít bệnh" như bài viết gốc.

3 món bí đao quen thuộc có thể đưa vào mâm cơm

Không cần biến bí đao thành một bài thuốc, cách đơn giản nhất là sử dụng nó như một loại rau củ bình thường trong bữa ăn.

1. Canh bí đao nấu thịt hoặc sườn

Bí đao có thể nấu cùng thịt nạc, sườn hoặc các nguyên liệu khác thành món canh. Ưu điểm của cách chế biến này là bổ sung thêm nước và rau củ cho bữa ăn. Tuy nhiên, nếu dùng sườn hoặc thịt nhiều mỡ, đồng thời nêm nhiều muối, thì món ăn cũng không còn “nhẹ” như mọi người tưởng.

Bí quyết nằm ở khẩu phần và lượng muối, chứ không phải cứ có bí đao là món ăn mặc nhiên tốt cho sức khỏe.

WHO khuyến nghị người trưởng thành hạn chế lượng muối dưới 5g/ngày, tương đương khoảng 2g natri.

2. Bí đao xào tỏi

Bí đao thái lát, xào nhanh với tỏi và một lượng dầu vừa phải là cách chế biến đơn giản.

Nếu muốn bữa ăn theo hướng lành mạnh hơn, không cần cho quá nhiều dầu hoặc muối.

WHO cũng khuyến nghị ưu tiên hấp, luộc và các phương pháp chế biến giúp giảm lượng chất béo không lành mạnh thay vì thường xuyên sử dụng thực phẩm chiên rán.

3. Canh bí đao kết hợp các nguyên liệu khác

Bí đao có thể kết hợp với tôm, thịt nạc, cá hoặc các loại rau củ khác để tạo thành một bữa ăn đa dạng hơn. Đây cũng là cách hợp lý hơn so với việc chỉ ăn bí đao liên tục với mục đích "giải độc" hoặc "giảm nóng trong".

Đa dạng thực phẩm mới là nguyên tắc quan trọng. WHO khuyến nghị chế độ ăn nên bao gồm nhiều nhóm thực phẩm khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu vitamin, khoáng chất và các chất dinh dưỡng cần thiết.

Có nên ăn bí đao mỗi tuần 3 lần?

Không có cơ sở khoa học để khẳng định rằng mọi người đều phải ăn bí đao đúng 3 lần/tuần. Con số này trong bài viết gốc mang tính khuyến nghị của tác giả, không phải một tiêu chuẩn dinh dưỡng quốc tế.

Một người hoàn toàn có thể ăn bí đao nhiều hay ít hơn tùy vào khẩu phần rau củ tổng thể, sở thích, tình trạng sức khỏe và các thực phẩm khác trong chế độ ăn.

Điều quan trọng là không biến bí đao thành món duy nhất để “thanh lọc cơ thể”.

Cơ thể con người không cần một loại rau đặc biệt để "thải độc". Gan, thận và nhiều hệ thống sinh lý khác đảm nhiệm các quá trình chuyển hóa và đào thải chất thải của cơ thể.

4 điều cần nhớ nếu muốn ăn bí đao theo hướng lành mạnh

- Một là, xem bí đao là rau củ chứ không phải thuốc.

Bí đao có thể góp phần làm bữa ăn đa dạng hơn, nhưng không dùng để thay thế thuốc điều trị hoặc trì hoãn việc khám bệnh.

- Hai là, ăn đa dạng.

Không chỉ có bí đao, bữa ăn nên luân phiên nhiều loại rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt và nguồn protein phù hợp. Đây chính là nguyên tắc đa dạng mà WHO nhấn mạnh trong một chế độ ăn lành mạnh.

- Ba là, chú ý cách chế biến.

Một bát canh bí đao ít muối sẽ rất khác một món bí đao xào nhiều dầu hoặc nêm quá đậm. Với người có bệnh lý cần kiểm soát natri, lượng muối trong cả ngày mới là điều đáng quan tâm.

Bốn là, đừng tin vào những lời hứa ăn một món là khỏe.

Không có một loại rau nào có thể thay thế chế độ ăn cân bằng, giấc ngủ đầy đủ, vận động và chăm sóc y tế khi cần thiết.

(Ảnh minh hoạ: Internet)

(Nguồn: Sohu)