Việt Nam có hòn đảo chỉ rộng hơn 0,1 km2, không có cư dân sinh sống: Là nơi đặt mốc cao độ 0 quốc gia, từng được nghiên cứu xây tuyến cáp treo dài 2 km nối ra

Giữa vùng biển phía nam bán đảo Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng, có một hòn đảo nhỏ được bao phủ bởi màu xanh của cây cối, nhìn từ trên cao mang hình dáng tựa trái tim. Đó là đảo Hòn Dấu, còn được người dân địa phương gọi là đảo Dấu hoặc Hòn Dáu.

Theo Báo cáo công tác bảo vệ môi trường năm 2025 của cơ quan chuyên môn TP Hải Phòng, danh lam thắng cảnh đảo Hòn Dấu có diện tích 13,79 ha, tương đương khoảng 0,1379 km². Dù có quy mô khá nhỏ, hòn đảo này lại sở hữu nhiều giá trị đặc biệt về thiên nhiên, lịch sử và văn hóa. Hòn Dấu cũng không có cư dân sinh sống cố định, mà chủ yếu là nơi làm nhiệm vụ của các lực lượng quản lý hải đăng, biên phòng và khí tượng thủy văn.

Phần lớn diện tích đảo được bao phủ bởi rừng cây xanh tốt, xen lẫn những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Xung quanh là các ghềnh đá tự nhiên, tạo nên khung cảnh tương đối hoang sơ, khác biệt với những khu du lịch sầm uất trên đất liền.

Tuy nhiên, điều khiến hòn đảo nhỏ này trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở cảnh quan, mà còn bởi một vai trò quan trọng đối với hệ thống đo đạc của Việt Nam.

Nơi gắn với mốc cao độ 0 quốc gia, sở hữu ngọn hải đăng hơn 100 năm tuổi

Theo Báo Hải Phòng, Hòn Dấu là địa danh gắn với mốc cao độ 0 quốc gia, được sử dụng làm cơ sở xác định độ cao trên lãnh thổ Việt Nam. Trước năm 1975, nước ta từng sử dụng các mốc cao độ 0 tại Hòn Dấu và Mũi Nai (Hà Tiên). Sau ngày đất nước thống nhất, hệ độ cao Hòn Dấu được lựa chọn để sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Cụ thể, theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 11:2008/BTNMT về xây dựng lưới độ cao, mực chuẩn 0 của lưới độ cao quốc gia được xác định dựa trên mực nước biển trung bình quan trắc nhiều năm tại trạm nghiệm triều Hòn Dấu.

Hiểu đơn giản, đây là cơ sở để xác định độ cao của các địa điểm trên đất liền, phục vụ đo đạc bản đồ, thiết kế đường sá, cầu cống, công trình thủy lợi và nhiều hoạt động xây dựng khác. Mực chuẩn 0 là mặt quy chiếu về độ cao, không có nghĩa toàn bộ hòn đảo nằm ở độ cao 0 m so với mực nước biển.

Bên cạnh giá trị đặc biệt về đo đạc, Hòn Dấu còn sở hữu một trong những ngọn hải đăng lâu đời nhất Việt Nam. ải đăng Hòn Dấu được khởi công năm 1884, hoàn thành năm 1896 và chính thức phát sáng vào tháng 6/1898. Công trình đảm nhận nhiệm vụ dẫn đường cho tàu thuyền ra vào cảng Hải Phòng.

Trong chiến tranh, hải đăng từng trải qua nhiều trận oanh kích, bị bom đánh đổ năm 1967, sau đó được xây dựng lại để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. 

Không chỉ có hải đăng, Hòn Dấu còn nổi tiếng với quần thể đa búp đỏ cổ thụ. Cụ thể, 35 cây đa có độ tuổi ước tính 400–700 năm trên đảo đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam vào năm 2013.

Năm 2009, đảo Hòn Dấu được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích, danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.

Từng được đề xuất xây cáp treo dài 2 km, hiện du khách có thể tới tham quan

Với những giá trị đặc biệt về cảnh quan và lịch sử, Hòn Dấu từng được đưa vào một dự án phát triển du lịch quy mô hàng nghìn tỷ đồng.

Theo Báo Chính phủ, ngày 7/5/2016, Công ty CP Him Lam đã tổ chức khởi công dự án Khu du lịch - nghỉ dưỡng cao cấp Hòn Dấu với tổng vốn đầu tư gần 5.000 tỷ đồng, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2016–2021. Dự án gồm hai hợp phần là khu du lịch nghỉ dưỡng trên đảo Hòn Dấu và khu hậu cần du lịch nghỉ dưỡng tại Vụng Xéc.

Đáng chú ý, trong phương án đầu tư có hạng mục xây dựng tuyến cáp treo dài khoảng 2 km, kết nối khu vực Vụng Xéc trên đất liền với đảo Hòn Dấu. Đây được kỳ vọng là một trong những công trình phục vụ việc phát triển du lịch tại khu vực.

Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án gặp những vướng mắc về quy hoạch. Theo báo cáo trả lời kiến nghị cử tri của UBND TP Hải Phòng năm 2020, Him Lam từng đề xuất điều chỉnh quy mô dự án tại đảo từ 49,76 ha lên khoảng 80 ha. Do diện tích mở rộng chưa phù hợp với quy hoạch được phê duyệt, dự án phải dừng thực hiện các thủ tục để chờ cập nhật quy hoạch.

Ngày nay, Hòn Dấu vẫn là điểm đến dành cho du khách yêu thích khám phá thiên nhiên và du lịch tâm linh. Từ khu vực Đồ Sơn, du khách có thể đi tàu ra đảo với thời gian di chuyển khoảng 10–20 phút, tùy điểm xuất phát và điều kiện khai thác.

Đến đây, du khách có thể tham quan đền Nam Hải Thần Vương, khám phá rừng đa cổ thụ, ngắm những ghềnh đá ven biển và tìm hiểu lịch sử ngọn hải đăng lâu đời.

Theo Cổng thông tin điện tử TP Hải Phòng, trong đêm 27 và rạng sáng 28/3/2026, lễ dâng hương chính hội tại đảo Dấu đã thu hút gần 5.000 người dân và du khách tham dự. 

Có thể nói, dù chỉ rộng hơn 0,1 km² và không có cư dân sinh sống cố định, Hòn Dấu vẫn mang trong mình những giá trị hiếm có. Từ địa danh gắn với mực chuẩn độ cao quốc gia đến ngọn hải đăng cổ và hệ sinh thái rừng lâu đời, hòn đảo nhỏ giữa biển Hải Phòng là điểm đến đặc biệt đối với những người muốn tìm hiểu thiên nhiên, lịch sử và địa lý Việt Nam.