Việt Nam có loại lá chống rụng tóc, kích thích mọc tóc con tua tủa, người xưa đặc biệt coi trọng vì vừa chữa bệnh vừa tâm linh

Đó chính là lá dâu tằm!

Không chỉ là thức ăn cho tằm, lá dâu tằm từ lâu đã xuất hiện trong các bài thuốc dân gian và y học cổ truyền. Theo quan niệm dân gian, cây và lá dâu tằm có ý nghĩa tâm linh giúp xua đuổi tà ma, trừ khí độc và bảo vệ bình an cho gia đình. Gần đây, loại lá quen thuộc này được nhiều người quan tâm vì cho rằng có thể hỗ trợ giảm rụng tóc, chăm sóc da đầu. Tuy nhiên, dùng lá dâu tằm thế nào cho đúng và đâu là những lợi ích thực sự đáng chú ý?

Dâu tằm là loại cây quen thuộc với người Việt. Quả dâu thường được dùng làm siro, ngâm hoặc chế biến thực phẩm, trong khi lá chủ yếu được biết đến với vai trò thức ăn cho tằm.

Tuy nhiên, theo các tài liệu về y học cổ truyền, lá dâu tằm (tang diệp) cũng là một vị thuốc được sử dụng từ lâu. Một số nguồn trong nước ghi nhận lá dâu có chứa nhiều hợp chất thực vật và vi chất như carotene, vitamin C, vitamin nhóm B cùng một số khoáng chất.

Vì sao lá dâu tằm có thể giảm rụng tóc, kích thích mọc tóc con?

Một trong những công dụng được nhiều người quan tâm nhất hiện nay là chăm sóc tóc và da đầu.

Lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho biết, lá dâu tằm được sử dụng theo kinh nghiệm dân gian từ lâu để gội đầu, với mục đích hỗ trợ giảm rụng và giúp tóc chắc khỏe hơn. Cách làm đơn giản là nấu lá dâu với nước rồi sử dụng nước này để gội, kết hợp massage nhẹ da đầu. Chúng được giới thiệu như một phương pháp hỗ trợ giảm gãy rụng, làm sạch da đầu và hỗ trợ giảm gàu.

Điều này cho thấy nguyên liệu thực vật quen thuộc như lá dâu tằm có thể đóng vai trò nhất định trong chăm sóc tóc bên ngoài. Tất nhiên không nên hiểu rằng chỉ cần gội nước lá dâu là có thể điều trị mọi nguyên nhân gây rụng tóc.

Rụng tóc có thể liên quan đến nhiều yếu tố như di truyền, nội tiết, stress, chế độ dinh dưỡng, bệnh lý da đầu hoặc một số bệnh lý toàn thân. Vì vậy, nếu tóc rụng nhiều, kéo dài hoặc xuất hiện từng mảng, người bệnh cũng nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ phụ thuộc vào các phương pháp dân gian.

Lá dâu tằm còn có những giá trị sức khỏe nào?

Không chỉ được quan tâm trong chăm sóc tóc, lá dâu tằm còn được sử dụng trong y học cổ truyền với nhiều mục đích khác nhau.

Trong Đông y, lá dâu còn gọi là tang diệp, có vị đắng ngọt, tính hàn và thường được sử dụng trong các bài thuốc cổ truyền. Một số ứng dụng dân gian của lá dâu liên quan đến các triệu chứng như ho, đau đầu, đau mắt đỏ và một số vấn đề khác.

1. Có tiềm năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết

Một trong những thành phần được quan tâm trong lá dâu tằm là 1-deoxynojirimycin (DNJ).

Hoạt chất này có khả năng ức chế một số enzyme tham gia quá trình phân giải carbohydrate, từ đó có thể làm chậm quá trình hấp thu đường sau ăn. Đây là lý do chiết xuất lá dâu tằm được nghiên cứu nhiều về khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết. DNJ trong lá dâu tằm với vai trò liên quan đến chuyển hóa carbohydrate và đường huyết.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa người bị tiểu đường có thể tự uống nước lá dâu thay thuốc. Người đang điều trị tiểu đường cần đặc biệt thận trọng vì việc sử dụng thêm các sản phẩm có khả năng ảnh hưởng đường huyết có thể làm thay đổi hiệu quả điều trị.

2. Chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa

Lá dâu tằm chứa nhiều hợp chất thực vật như polyphenol và flavonoid. Đây là những chất được quan tâm nhờ khả năng chống oxy hóa.

Một số nghiên cứu về lá dâu tằm cho thấy các hợp chất này có tiềm năng hỗ trợ giảm stress oxy hóa và phản ứng viêm. Đây cũng là một trong những lý do lá dâu được sử dụng dưới dạng trà hoặc nguyên liệu thực phẩm ở một số nơi.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tác dụng tiềm năng của chiết xuất trong nghiên cứu với hiệu quả điều trị bệnh trên người. Không nên từ những kết quả nghiên cứu ban đầu mà khẳng định lá dâu có thể chữa khỏi bệnh.

3. Được sử dụng trong y học cổ truyền để hỗ trợ các vấn đề về hô hấp

Theo y học cổ truyền, tang diệp có tác dụng liên quan đến phế và thường được sử dụng trong một số bài thuốc dành cho các triệu chứng như ho, khô họng hoặc cảm mạo phong nhiệt. Các tài liệu y học cổ truyền được nhiều nguồn trong nước dẫn lại ghi nhận cách dùng lá dâu dưới dạng sắc, hãm hoặc chế biến thành món ăn.

Đây là kinh nghiệm sử dụng trong y học cổ truyền, không nên đánh đồng với bằng chứng cho thấy lá dâu có thể điều trị các bệnh hô hấp cụ thể.

Có nên dùng lá dâu tằm để gội đầu?

Nếu chỉ sử dụng với mục đích chăm sóc tóc và da đầu, nước lá dâu tằm có thể được xem như một phương pháp dân gian tương đối đơn giản.

Có thể chọn lá dâu sạch, rửa kỹ, đun với nước rồi để nguội đến nhiệt độ phù hợp trước khi sử dụng. Khi gội, nên massage nhẹ da đầu thay vì chà xát mạnh.

Tuy nhiên, không nên kỳ vọng nước lá dâu có thể kích thích mọc tóc rõ rệt ở tất cả mọi người. Hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng mạnh để khẳng định việc gội nước lá dâu có thể điều trị chứng hói đầu hoặc các dạng rụng tóc bệnh lý.

Ai nên thận trọng khi sử dụng?

Dù là nguyên liệu tự nhiên, lá dâu tằm không có nghĩa là hoàn toàn vô hại.

Đặc biệt, người đang sử dụng thuốc điều trị tiểu đường cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi thường xuyên sử dụng lá dâu dưới dạng trà hoặc các chế phẩm cô đặc, bởi lá dâu có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa đường huyết. Mọi người cần thận trọng khi sử dụng lâu dài, đặc biệt với phụ nữ mang thai và người đang dùng thuốc điều trị tiểu đường.

Ngoài ra, nếu dùng lá dâu để gội đầu, cần lựa chọn nguồn lá sạch, không phun thuốc bảo vệ thực vật và ngừng sử dụng nếu xuất hiện ngứa, đỏ, rát hoặc kích ứng da đầu.