Việt Nam vừa phát động một việc tầm cỡ Đông Nam Á trong lĩnh vực có thể tạo ra 1.300 tỷ USD

Hôm nay (10/2), tại Hà Nội, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC, thuộc Bộ Tài chính) phối hợp cùng Mạng lưới đổi mới sáng tạo và chuyên gia Công nghệ Lượng tử Việt Nam (VNQuantum), Viện Lượng tử Mở (OQI) và Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Gia Lai tổ chức Lễ Khởi động Cuộc thi Hackathon Quốc tế về Tính toán Lượng Tử (QC4SG 2026).

Sự kiện này đánh dấu một bước đi chiến lược của Việt Nam trong việc tham gia vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Đây cũng là cuộc thi về công nghệ lượng tử quốc tế (tầm cỡ khu vực Đông Nam Á) lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam.

Trên thực tế, công nghệ lượng tử đang được xem là một trong những trụ cột chiến lược quan trọng nhất của kỷ nguyên công nghệ mới, với tiềm năng tạo ra đột phá trong an ninh mạng, tài chính, y tế, logistics, năng lượng, vật liệu mới và trí tuệ nhân tạo (AI).

Tại Việt Nam, hệ sinh thái lượng tử đang dần hình thành với sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học, mạng lưới chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ, startup deep tech và quỹ đầu tư. Do đó, cuộc thi QC4SG 2026 không chỉ là sân chơi công nghệ mà còn cho thấy nỗ lực cụ thể hóa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để phát triển ngành lượng tử

Trong thời gian qua, xu hướng toàn cầu cho thấy công nghệ lượng tử không còn là nghiên cứu hàn lâm, thay vào đó đang bước vào giai đoạn ứng dụng và thương mại hóa. Xu hướng về công nghệ lượng tử đang trở thành một cuộc đua chiến lược giữa các quốc gia và tập đoàn lớn.

Minh chứng là có nhiều quốc gia như Mỹ, Liên minh châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản và Canada đã triển khai các chương trình quốc gia về công nghệ lượng tử, thậm chí đầu tư hàng tỷ USD vào nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các nền tảng tính toán lượng tử, truyền thông lượng tử và cảm biến lượng tử. Cùng với đó, các tập đoàn công nghệ hàng đầu như IBM, Google, Nvidia, Microsoft cùng các quỹ đầu tư deep tech toàn cầu đang thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, startup và đào tạo nhân lực lượng tử để giành lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Theo ông Lee Eunkyu, Tùy viên Khoa học công nghệ và Thông tin truyền thông (Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam) đặt vấn đề: "Thế giới đang cuốn vào cuộc cạnh tranh khốc liệt của AI, nhưng điều gì sẽ đến sau AI? Câu trả lời chính là công nghệ lượng tử". Ông Lee Eunkyu nhấn mạnh công nghệ lượng tử không còn là tương lai xa vời mà đã trở thành yếu tố quyết định sức mạnh công nghiệp và an ninh quốc gia.

Dù công nghệ lượng tử là một lĩnh vực mới mẻ và phức tạp, nhưng Việt Nam được đánh giá có tiềm năng lớn nhờ nguồn nhân lực trẻ và nền tảng tốt về STEM (bao gồm khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học).

Tại sự kiện này, ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc NIC nhận định, Việt Nam đã tạo được dấu ấn quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn và AI. Minh chứng qua việc Nvidia thiết lập trung tâm R&D về AI lớn nhất bên ngoài Mỹ. Từ bài học này, Phó Giám đốc NIC cho rằng Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để phát triển ngành lượng tử.

Tuy nhiên, ông Võ Xuân Hoài nhấn mạnh, chiến lược của Việt Nam không phải là làm tất cả. Ông cho biết: "Chúng ta không thể làm từ đầu đến cuối cả chuỗi giá trị mà cần chọn một bộ phận phù hợp để cùng thế giới phát triển một cách tốt nhất, thay vì đầu tư dàn trải. Chẳng hạn, bắt đầu từ những chất liệu, sợi đồng hay những cấu phần nhỏ".

Thông qua QC4SG 2026, Việt Nam mong muốn tạo ra một nền tảng kết nối toàn diện giữa tài năng trẻ, cộng đồng nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, các quỹ đầu tư và đối tác quốc tế. Theo Phó Giám đốc NIC, cuộc thi không chỉ là một sân chơi trí tuệ mà còn là vườn ươm ý tưởng, nơi các giải pháp ứng dụng công nghệ lượng tử có thể được phát hiện, thử nghiệm, phát triển và từng bước thương mại hóa, hướng tới giải quyết các thách thức thực tiễn trong các lĩnh vực như tài chính, logistics, năng lượng, y tế và an ninh dữ liệu.

"Đây không chỉ là một cuộc thi mà còn là một bước đi chiến lược nhằm đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ lượng tử toàn cầu", ông Võ Xuân Hoài nhấn mạnh.

Bổ sung thêm về việc phát triển cộng đồng và nguồn nhân lực cho lĩnh vực lượng tử tại Việt Nam, TS Nguyễn Quốc Hưng – Viện trưởng Viện Lượng tử, ĐH Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh rằng xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao và cộng đồng khoa học mạnh là yếu tố then chốt để Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ lượng tử toàn cầu.

Theo ông, trong thời gian qua, Viện Lượng tử đã thúc đẩy đào tạo chuyên sâu, mở rộng hợp tác quốc tế, kết nối nghiên cứu cơ bản với nhu cầu ứng dụng của doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tham gia hackathon, cuộc thi sáng tạo và chương trình ươm tạo, qua đó hình thành lực lượng chuyên gia nòng cốt cho Việt Nam trong tương lai.

Cuộc thi Hackathon lượng tử đầu tiên tại Việt Nam

Tại sự kiện, bà Rossy Nhung Nguyễn, Chủ tịch Mạng lưới VNQuantum cho biết, QC4SG 2026 là cuộc thi Hackathon lượng tử đầu tiên tại Việt Nam. Đây cũng là một phần trong chuỗi sự kiện của khu vực Đông Nam Á.

"Điểm đặc biệt của cuộc thi chính là sự cởi mở. Bạn không cần phải là một nhà vật lý lượng tử mới có thể tìm ra các giải pháp lượng tử", Chủ tịch Mạng lưới VNQuantum khẳng định.

Đáng chú ý, theo bà Rossy Nhung Nguyễn, Ban tổ chức cam kết đồng hành cùng thí sinh từ những kiến thức cơ bản (Quantum 101) cho đến giai đoạn tạo mẫu thử, cũng như khuyến khích mọi đối tượng có tư duy tò mò tham gia.

Cuộc thi QC4SG 2026 bắt đầu nhận đăng ký từ nay đến ngày 31/3. Sau đó, từ tháng 5 đến tháng 6, các thí sinh được đào tạo kiến thức cốt lõi và thực hành kỹ thuật thông qua Quantum Bootcamp. Những người vượt qua vòng đào tạo sẽ được đến Quy Nhơn để lập đội và làm việc cùng các cố vấn là CEO, CTO từ các công ty lượng tử hàng đầu trong tuần lễ gọi là Hackathon Week.

Đặc biệt, tại Lễ Khởi động QC4SG 2026, ông Nguyễn Hữu Hà, Phó Giám đốc Sở KH&CN Gia Lai, khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc đồng hành cùng sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược, đặc biệt là công nghệ lượng tử. Đây là lĩnh vực được đánh giá có tiềm năng tạo ra đột phá về năng suất, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đại diện lãnh đạo tỉnh cũng nhấn mạnh Gia Lai sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và môi trường thử nghiệm để thu hút các dự án nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ cao, góp phần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững tại địa phương.

(Ảnh: MH)