VinFuture:Từ những cuộc gặp gỡ đến hợp tác nghiên cứu khoa học

Gặp gỡ để khơi nguồn cảm hứng nghiên cứu

Với nhiều học sinh, sinh viên Việt Nam, cơ hội trực tiếp trao đổi với một nhà khoa học đoạt giải Nobel hay chuyên gia hàng đầu thế giới là trải nghiệm không dễ có. Điều đáng chú ý không chỉ là được tiếp cận những thành tựu khoa học tiên tiến, mà còn được nghe chính các nhà khoa học chia sẻ về quá trình hình thành ý tưởng, những thử nghiệm thất bại và hành trình kiên trì tìm lời giải cho các câu hỏi nghiên cứu.

Đây là một trong những nội dung được thể hiện qua chuỗi chương trình InnovaConnect do VinFuture tổ chức. Cuối tháng 9-2026, chương trình diễn ra tại Hà Nội, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh với sự tham gia của GS. David MacMillan, chủ nhân Giải Nobel Hóa học năm 2021 và GS. Nguyễn Thành Vinh, Đại học New South Wales (Australia).

Theo GS. Nguyễn Thành Vinh, điều khiến ông ấn tượng là sự tò mò và tinh thần trao đổi cởi mở của người trẻ Việt Nam. Họ không chỉ quan tâm đến những thành tựu đã được công nhận, mà còn muốn tìm hiểu cách một ý tưởng được hình thành, vì sao nhà khoa học lựa chọn vấn đề đó và họ vượt qua thất bại như thế nào.

Ông cho rằng, khi sinh viên có thể trực tiếp đặt câu hỏi cho một nhà khoa học hàng đầu thế giới, khoảng cách giữa khoa học quốc tế và lĩnh vực mà chính các em có thể theo đuổi trở nên gần gũi hơn. Những cuộc trao đổi như vậy giúp người trẻ hình dung rõ hơn con đường nghiên cứu, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách vở hay bài giảng.

Không chỉ hướng tới sinh viên, các chương trình còn tạo cơ hội để giảng viên, nhà nghiên cứu trong nước tiếp cận những hướng nghiên cứu mới, trao đổi chuyên sâu với đồng nghiệp quốc tế. Đây là điều kiện ban đầu để hình thành các mối quan hệ học thuật, từ đó tìm kiếm khả năng hợp tác lâu dài.

Khi kết nối học thuật mở ra hướng nghiên cứu mới

Giá trị của những cuộc gặp gỡ được thể hiện rõ hơn khi trao đổi ban đầu phát triển thành các hoạt động nghiên cứu và đào tạo cụ thể.

Tại chương trình InnovaConnect năm 2025 với chủ đề “Các giải pháp và vật liệu mới cho phát triển bền vững” tổ chức tại Đà Nẵng, PGS.TS. Võ Thắng Nguyên, giảng viên Khoa Lý - Hóa, Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, đã có cơ hội trao đổi về nghiên cứu vật liệu và điện hóa gắn với kinh tế tuần hoàn.

Từ kết nối tại chương trình, bà phát triển hợp tác nghiên cứu với TS. Dư Hoàng Long, nhà nghiên cứu tại Đại học Monash (Australia), về sản xuất ammonia từ nước thải bằng phương pháp điện hóa. Hướng nghiên cứu này nhằm chuyển hóa chất thải thành tài nguyên có giá trị, góp phần giảm ô nhiễm và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Bên cạnh đó, qua trao đổi với GS. Yeon-Tae Yu, Đại học Quốc gia Jeonbuk (Hàn Quốc), bà có thêm cơ hội thảo luận về việc tuyển chọn sinh viên sau đại học tham gia các nhóm nghiên cứu tại Hàn Quốc.

Theo PGS.TS. Võ Thắng Nguyên, những kết nối tại InnovaConnect không chỉ dừng ở trao đổi học thuật mà đã từng bước phát triển thành hoạt động hợp tác nghiên cứu và mở ra cơ hội đào tạo cụ thể.

Ở góc độ hợp tác quốc tế, GS. Nguyễn Thành Vinh cho rằng, để phát triển các mối quan hệ học thuật, cần vượt ra ngoài khuôn khổ những hội thảo hay chuyến thăm ngắn hạn. Ông mong muốn thúc đẩy mô hình đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh giữa Việt Nam và Australia, trao đổi sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ, đồng thời cùng xây dựng đề xuất tài trợ và triển khai các dự án chung.

Theo ông, các nhóm nghiên cứu tại Đại học New South Wales có thế mạnh về hóa học tổng hợp, xúc tác, khám phá phản ứng, tự động hóa và sàng lọc phản ứng. Trong khi đó, các nhà khoa học Việt Nam có thể đóng góp những thế mạnh bổ trợ về hóa dược, vật liệu, sinh học, hợp chất tự nhiên và hiểu biết về các vấn đề thực tiễn trong nước. Sự kết hợp này có thể mở ra những hướng nghiên cứu mà một nhóm riêng lẻ khó thực hiện.

Một ví dụ khác là chương trình InnovaConnect tháng 10-2026 với chủ đề “An toàn dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo trong Y tế số”. Tại đây, PGS. Nguyễn Thị Thu Trâm, Trưởng khoa Khoa học cơ bản kiêm Trưởng bộ môn Kỹ thuật y sinh, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, đã trao đổi với GS. Haifeng Shen (Southern Cross University) và PGS. Lê Nguyễn Quốc Khánh (Taipei Medical University) về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân của người bệnh.

Sau chương trình, PGS. Nguyễn Thị Thu Trâm dự kiến tiếp tục duy trì kết nối với các chuyên gia quốc tế, hướng tới phát triển nhóm nghiên cứu về y tế số tại trường, tổ chức các khóa đào tạo về an toàn dữ liệu sức khỏe và đạo đức trí tuệ nhân tạo trong y học, đồng thời tìm kiếm cơ hội hợp tác nghiên cứu.

Những trường hợp trên cho thấy, trong hợp tác khoa học, các nhà nghiên cứu Việt Nam không chỉ tiếp nhận tri thức mà còn có khả năng đóng góp chuyên môn, cùng đối tác quốc tế giải quyết những vấn đề cụ thể. Tuy nhiên, để một kết nối ban đầu trở thành công trình nghiên cứu có giá trị, cần có sự tham gia của đội ngũ chuyên môn, cơ chế phối hợp và thời gian.