2 tàu Trung Quốc gấp gáp quay đầu ở Hormuz - chuyện gì xảy ra?

Hai tàu container của Trung Quốc đã quay đầu sau khi cố gắng rời Vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz vào ngày 29/3, theo dữ liệu theo dõi tàu biển, dù trước đó Iran tuyên bố các tàu của những quốc gia “thân thiện”, trong đó có Trung Quốc, có thể đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Theo dữ liệu từ nền tảng phân tích vận tải biển Kpler, hai tàu CSCL Indian Ocean và CSCL Arctic Ocean, đều treo cờ Hong Kong và thuộc hãng vận tải Trung Quốc COSCO, đã cố gắng đi qua eo Hormuz ngày thứ Sáu nhưng sau đó buộc phải quay đầu trở lại Vịnh Ba Tư.

Đây được xem là lần đầu tiên một tập đoàn vận tải biển lớn tìm cách đi qua eo Hormuz kể từ khi xung đột Mỹ – Israel với Iran bùng phát vào ngày 28/2, khiến hoạt động hàng hải tại khu vực này trở nên bất ổn.

Trước đó, trong thông báo gửi khách hàng ngày 25/3, COSCO cho biết hãng đã khôi phục nhận đặt chỗ vận chuyển container hàng hóa thông thường từ châu Á tới các quốc gia vùng Vịnh như UAE, Saudi Arabia, Bahrain, Qatar, Kuwait và Iraq.

Hai tàu CSCL Indian Ocean và CSCL Arctic Ocean đã mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư kể từ khi xung đột bùng phát, cùng với hàng trăm tàu khác bị ảnh hưởng bởi căng thẳng an ninh tại tuyến vận tải quan trọng bậc nhất thế giới.

Theo bà Rebecca Gerdes, nhà phân tích của Kpler, sự việc hai tàu container phải quay đầu cho thấy việc đi lại qua eo Hormuz vẫn chưa thể được đảm bảo an toàn, dù Iran tuyên bố cho phép một số quốc gia đi qua.

Hôm 26/3, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran cho phép các quốc gia “thân thiện”, bao gồm Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Iraq và Pakistan, đi qua eo Hormuz.

Dữ liệu từ nền tảng tài chính LSEG cũng cho thấy hai tàu container nói trên đã phát tín hiệu trên hệ thống nhận dạng tự động AIS, khẳng định chúng thuộc sở hữu Trung Quốc và có thủy thủ đoàn người Trung Quốc.

Hiện công ty mẹ COSCO Shipping, có trụ sở tại Thượng Hải, chưa đưa ra bình luận về sự việc.

Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran cho biết ba tàu container thuộc nhiều quốc tịch khác nhau cũng đã bị buộc quay đầu khỏi eo Hormuz sau khi nhận cảnh báo từ lực lượng hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Căng thẳng tại khu vực đã khiến hoạt động vận tải biển trong Vịnh Ba Tư bị gián đoạn nghiêm trọng. Iran được cho là đã tấn công một số tàu vận tải và cảnh báo có thể tiếp tục hành động, khiến hàng trăm tàu cùng khoảng 20.000 thủy thủ bị mắc kẹt trong khu vực.

Tình trạng này cũng làm đình trệ xuất khẩu năng lượng từ các nước vùng Vịnh, bao gồm dầu thô của Saudi Arabia và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar.

“Cử chỉ thiện chí”

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 28/3 cho biết Iran đang cho phép 10 tàu chở dầu đi qua eo Hormuz, gọi đây là một “cử chỉ thiện chí” trong các cuộc đàm phán đang diễn ra.

Tuy nhiên, đến nay chưa có thông tin chi tiết về các tàu này, cũng như chưa rõ liệu đã có tàu nào thực sự đi qua eo biển kể từ tuyên bố trên.

Trong những ngày gần đây, một số tàu đã bắt đầu rời khỏi khu vực, bao gồm các tàu chở khí hóa lỏng LPG treo cờ Ấn Độ phục vụ nhu cầu nhiên liệu sinh hoạt.

Ngoài ra, một tàu chở dầu của Thái Lan cũng đã đi qua eo Hormuz sau khi có sự phối hợp ngoại giao với Iran, theo thông tin từ một quan chức Thái Lan và công ty dầu khí sở hữu con tàu.

Dữ liệu từ hãng phân tích hàng hải Lloyd’s List Intelligence và phân tích của Reuters cho thấy lưu lượng tàu trong tuần qua chủ yếu gồm tàu chở dầu của Iran rời cảng và tàu hàng rời chở ngũ cốc cùng nhiều loại hàng hóa khác cập cảng Iran.

Iran nhiều lần khẳng định một số tàu vẫn có thể đi qua eo Hormuz, nhưng nhấn mạnh Tehran sẽ quyết định tàu nào được phép di chuyển, đồng thời cảnh báo các tàu có liên quan tới Mỹ, Israel hoặc các đồng minh của họ có thể bị chặn lại.