50% doanh thu chỉ đến từ 3 khách hàng: Đế chế Nvidia trị giá 5.000 tỷ USD bắt đầu lộ những vết nứt

Trong thế giới công nghệ, có rất ít sự kiện được mong chờ như bài phát biểu của Jensen Huang tại hội nghị nhà phát triển thường niên của Nvidia. Và tại sự kiện năm nay diễn ra ở San Jose ngày 16/3, bài phát biểu của ông đã không làm người nghe thất vọng.

Trong hơn hai giờ, người đứng đầu công ty giá trị nhất thế giới đã giới thiệu các dòng chip mới, các mô hình trí tuệ nhân tạo và những hệ thống phục vụ từ trung tâm dữ liệu ngoài không gian cho đến xe tự lái. Ông còn khẳng định rằng danh mục sản phẩm mới này sẽ giúp Nvidia bán được hơn 1.000 tỷ USD phần cứng liên quan đến AI trong những năm tới.

Trong giới kỹ sư, phản ứng là rất tích cực. Nhưng với nhà đầu tư, sự thận trọng vẫn chiếm ưu thế. Những nghi ngại về độ bền của cơn sốt AI đang gia tăng. Và Nvidia, bên hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng chi tiêu này đã trở thành tâm điểm của các lo ngại đó.

Ngày 25/2, công ty công bố lợi nhuận quý kỷ lục và dự báo tăng trưởng mạnh. Tuy nhiên, giá cổ phiếu lại giảm vào ngày hôm sau. Kể từ khi đạt đỉnh vào tháng 10, cổ phiếu của hãng đã giảm khoảng 10%, trong khi chỉ số các công ty chip của Mỹ lại tăng khoảng 8%.

Sự bi quan này đánh dấu một sự thay đổi trong vận thế của Nvidia. Sự trỗi dậy của công ty là phi thường ngay cả theo tiêu chuẩn của Thung lũng Silicon. Các bộ xử lý đồ họa (GPU) của hãng, loại chip đóng vai trò cốt lõi cho các mô hình AI chiếm hơn hai phần ba tổng năng lực xử lý của các chip AI trên toàn cầu.

ĐI RẤT XA

Trong năm tài chính kết thúc vào tháng 1, công ty đạt doanh thu 216 tỷ USD, gấp tám lần so với ba năm trước đó. Lợi nhuận ròng tăng gần 30 lần, lên 120 tỷ USD. Nvidia mất gần ba thập kỷ để đạt mức vốn hóa 1.000 tỷ USD; nhưng chỉ trong chưa đầy hai năm, con số này đã vọt lên 4.000 tỷ USD. Bốn tháng sau đó, thậm chí còn có thời điểm vượt mốc 5.000 tỷ USD.

Câu hỏi đặt ra là, Nvidia còn có thể còn vươn xa đến đâu? Theo Jensen Huang, câu trả lời là “rất xa”.

Ông cho rằng hàng trăm tỷ USD đã được chi cho hạ tầng AI mới chỉ là khởi đầu và “hàng nghìn tỷ USD” nữa sẽ còn được rót vào. Hơn nữa, Nvidia có đủ nguồn lực để hưởng lợi từ xu hướng này. Dòng tiền hoạt động của công ty ngang với các ông lớn công nghệ khác. Hãng nắm giữ hơn 62 tỷ USD tiền mặt, trong đó một phần ba được tạo ra chỉ trong năm qua.

Để nắm bắt cơ hội, ông Huang dự định biến Nvidia thành một “công ty nền tảng” mà toàn bộ nền kinh tế AI sẽ dựa vào. Điều đó có nghĩa là bán nhiều loại chip và phần cứng khác nhau, đóng gói các sản phẩm thành hệ thống AI hoàn chỉnh và tích hợp sâu công nghệ của Nvidia vào nhiều ngành công nghiệp. Nói ngắn gọn, Nvidia đang trở thành nhiều hơn một nhà sản xuất chip AI.

Sự chuyển đổi này một phần là cần thiết vì thành công của Nvidia đã thu hút các đối thủ. Một số là đối thủ truyền thống như AMD, hãng đã tung ra những lựa chọn thay thế khá cạnh tranh cho GPU của Nvidia. Một số khác là các startup đang tìm kiếm cơ hội.

Những thiết kế chip mới đang trở nên khả thi về mặt thương mại vì nhu cầu cho inference (giai đoạn mô hình AI trả lời truy vấn) đang tăng lên và quá trình này đặt ra những yêu cầu khác so với huấn luyện mô hình. Theo PitchBook, các công ty chip non trẻ đã huy động được 17 tỷ USD trong năm 2025, nhiều hơn tổng của hai năm trước đó.

Nhưng những đối thủ đáng gờm nhất lại chính là khách hàng của Nvidia. Các hyperscaler, gồm Alphabet, Amazon, Microsoft và Meta vốn dựa vào hệ thống trung tâm dữ liệu khổng lồ để vận hành doanh nghiệp, đang mua lượng lớn chip của Nvidia.

Trong năm tài chính gần nhất, chỉ ba trong số các công ty này đã chiếm hơn một nửa khoản phải thu của Nvidia. Tuy nhiên, chính các công ty này cũng đang thiết kế bộ xử lý riêng. Điều này có thể cắt giảm chi phí chip AI xuống hơn một nửa, đồng thời cải thiện hiệu suất bằng cách tối ưu phần cứng theo phần mềm.

Căng thẳng địa chính trị cũng thúc đẩy các đối thủ ở nước ngoài. Kể từ tháng 10/2022, chính phủ Mỹ đã cấm Nvidia bán các chip tiên tiến nhất cho Trung Quốc. Doanh số vì thế giảm mạnh.

Theo Bernstein, các nhà cung cấp nội địa như Huawei, Cambricon và MetaX có thể tăng thị phần từ dưới 20% năm 2023 lên hơn 90% vào năm 2027. Jay Goldberg từ Seaport Research Partners nhận định rằng mối đe dọa này có thể lan ra ngoài Trung Quốc: Dù chip của các đối thủ không mạnh bằng Nvidia, nhưng trong một số thị trường, “đủ dùng” là đủ.

CHIẾC BÁNH 5 TẦNG

Phản ứng của Nvidia là mở rộng theo mọi hướng. Jensen Huang ví ngành AI như một “chiếc bánh 5 tầng”: Năng lượng, chip, hạ tầng mạng, mô hình và ứng dụng. Nvidia muốn chiếm ba trong số năm tầng đó.

Sau khi thống trị thị trường GPU, công ty đang lên kế hoạch bán nhiều loại chip khác. Tháng 12, Nvidia chi 20 tỷ USD để cấp phép công nghệ và tuyển dụng kỹ sư từ Groq, một startup chuyên về chip inference. Ngày 16/3, hãng ra mắt chip mới sử dụng công nghệ của startup này.

Nvidia cũng đang tiến vào thị trường CPU, loại chip đa năng vốn do Intel thống trị. Công ty đã sản xuất CPU dựa trên thiết kế của Arm và sử dụng trong các máy chủ AI. Giờ đây, họ dự định bán rộng rãi hơn. Tháng 2, Nvidia ký thỏa thuận với Meta để cung cấp các máy chủ chỉ dùng CPU.

Công ty cũng đầu tư vào các tầng khác. Khi hệ thống AI mở rộng, việc truyền dữ liệu giữa các bộ xử lý trở nên quan trọng không kém chính các bộ xử lý. Nvidia đang đặt cược lớn vào thiết bị mạng, công nghệ kết nối các chip lại với nhau. Trong quý gần nhất, mảng này mang về 11 tỷ USD doanh thu.

Tầng thứ ba là phát triển mô hình. Nvidia đã phát hành nhiều dòng mô hình AI mã nguồn mở, chuyên biệt cho từng ngành như Alpamayo cho xe tự lái, GR00T cho robot và BioNeMo cho nghiên cứu sinh học. Các mô hình này thường xếp hạng cao trên các bảng xếp hạng mã nguồn mở. Nvidia dự định đầu tư hàng tỷ USD để mở rộng năng lực ở tầng này, tập trung vào các mô hình phục vụ ứng dụng cụ thể.

Một lý do để sở hữu toàn bộ “full stack” là giúp phối hợp tốt hơn giữa các tầng. Bằng cách liên kết chặt chẽ chip, thiết bị trung tâm dữ liệu và mô hình, công ty cho rằng có thể đạt hiệu suất cao hơn so với tối ưu từng phần riêng lẻ. Jensen Huang ví việc xây hệ thống AI mà không tích hợp giống như ghép “quá nhiều mèo và chó” lại với nhau.

Điều này cũng cho phép Nvidia bán phần cứng theo dạng gói. Công ty ngày càng mô tả sản phẩm của mình không chỉ là chip mà là các thành phần của “nhà máy AI”, cách gọi của họ cho các trung tâm dữ liệu AI chuyên biệt. Một số nhà máy này được bán trực tiếp cho chính phủ dưới mô hình “AI chủ quyền”. Doanh thu từ mảng này đã tăng gấp ba trong năm tài chính vừa qua, lên hơn 30 tỷ USD, chiếm khoảng 15% doanh số AI của Nvidia.

Công ty cũng tìm cách giảm phụ thuộc vào các hyperscaler. Một hướng là thâm nhập sâu hơn vào các ngành công nghiệp. Trong lĩnh vực ô tô, Mercedes-Benz sắp đưa ra thị trường các mẫu xe tích hợp hệ thống tự lái của Nvidia.

Trong dược phẩm, Eli Lilly sử dụng hạ tầng và mô hình của Nvidia để ускорate nghiên cứu thuốc. Nvidia cho biết họ muốn làm việc trực tiếp hơn với khách hàng cuối như Lilly và Mercedes để hiểu nhu cầu và định hình làn sóng AI tiếp theo. Tuy nhiên, điều này cũng khiến Nvidia cạnh tranh trực tiếp với các hyperscaler, những công ty cung cấp dịch vụ tương tự.

Một cách khác là tạo nhu cầu thông qua đầu tư. Các công ty được Nvidia rót vốn có xu hướng mua chip của hãng. Từ năm 2020, Nvidia đã thực hiện 250 khoản đầu tư, cam kết hơn 65 tỷ USD. Điều này bao gồm cả khoản đầu tư lớn 30 tỷ USD vào OpenAI, cùng nhiều khoản nhỏ vào startup robot, phần mềm và ứng dụng AI.

Các khoản đầu tư này cũng giúp củng cố chuỗi cung ứng. Tháng 3, Nvidia chi hơn 4 tỷ USD vào các công ty phát triển kết nối quang học – công nghệ dùng ánh sáng thay vì dây dẫn để truyền dữ liệu. Hiện tại, các trung tâm dữ liệu AI vẫn chủ yếu dùng cáp đồng. Việc Nvidia đặt cược cho thấy hãng tin rằng kết nối quang học sẽ ngày càng quan trọng. Một chuyên gia so sánh chiến lược này với cách Apple từng kiểm soát nguồn cung linh kiện cho iPod.

Nvidia cũng dùng lượng tiền mặt lớn để củng cố các mắt xích khác trong chuỗi cung ứng. Ngành bán dẫn thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu hụt khi nhu cầu tăng vọt. Nguồn cung bộ nhớ tiên tiến, yếu tố quan trọng cho chip AI đã được bán hết cho năm nay và phần lớn năm sau. Nvidia đã mua trước phần lớn lượng bộ nhớ cần dùng cho năm nay và một phần cho năm sau.

Dẫu vậy, không gì đảm bảo Nvidia sẽ tiếp tục thống trị. Đối thủ có thể làm xói mòn biên lợi nhuận. Sự chuyển dịch từ huấn luyện sang vận hành mô hình có thể tạo lợi thế cho các loại chip khác. Và nếu chi tiêu cho AI giảm nhiệt, doanh số có thể sụt mạnh. Nhưng hiện tại, nhà vô địch của kỷ nguyên AI vẫn đang giữ vững vị thế và dường như quyết tâm mở rộng đế chế của mình hơn nữa.

Theo: The Economist