Ai hay thức khuya nhất định phải đọc: Thói quen tưởng vô hại trước khi ngủ lại là nguyên nhân gây tăng đường huyết, giảm miễn dịch, lão hóa sớm

Trong nhịp sống hiện đại, thức khuya đã trở thành thói quen của không ít người. Tuy nhiên, theo quan niệm dưỡng sinh phương Đông, giấc ngủ – đặc biệt là giấc ngủ trước 23h – lại chính là nền tảng quan trọng bậc nhất để duy trì sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.

Giấc ngủ - “đại bổ” tự nhiên của cơ thể

Các tài liệu dưỡng sinh cổ cho rằng, trong tất cả các phương pháp chăm sóc sức khỏe, ngủ được xếp ở vị trí hàng đầu. Con người cũng như vạn vật trong tự nhiên, ban ngày hoạt động để tiêu hao năng lượng, ban đêm nghỉ ngơi để tái tạo.

Theo cách lý giải này, khoảng thời gian từ 21h đến 5h sáng là “khung giờ vàng” cho giấc ngủ. Ban ngày cơ thể tiêu hao năng lượng; ban đêm tiến hành sửa chữa, tái tạo và hình thành tế bào mới. Nếu bỏ lỡ giai đoạn nghỉ ngơi quan trọng này, quá trình phục hồi sẽ bị gián đoạn.

Người xưa còn ví von: Một đêm không ngủ đủ có thể phải mất nhiều ngày mới bù đắp lại được. Vì vậy, ngủ đúng giờ không chỉ giúp tinh thần tỉnh táo mà còn được xem là cách “bổ dưỡng” tự nhiên, không tốn kém.

Vì sao 23h là mốc quan trọng?

Theo học thuyết kinh lạc trong y học cổ truyền, từ 23h đến 3h sáng là thời điểm gan và mật hoạt động mạnh. Đây được coi là lúc cơ thể tiến hành “lọc và làm mới” máu.

Nếu thường xuyên thức sau 23h, chức năng phục hồi của gan mật bị ảnh hưởng, lâu dài có thể kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe như mệt mỏi kéo dài, suy giảm miễn dịch, rối loạn chuyển hóa.

Từ 3h đến 5h sáng là thời điểm phổi hoạt động mạnh; 5h đến 7h là thời gian đại tràng bài tiết. Chu trình này được cho là có liên quan mật thiết đến nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể.

Dù quan điểm này xuất phát từ y học cổ truyền, nhiều nghiên cứu hiện đại cũng chỉ ra rằng cơ thể con người chịu chi phối mạnh mẽ bởi đồng hồ sinh học (circadian rhythm). Việc đi ngủ quá muộn có thể làm rối loạn hormone, ảnh hưởng chuyển hóa và tâm trạng.

Thức khuya - thói quen gây hại âm thầm

Các chuyên gia sức khỏe hiện đại cảnh báo, thiếu ngủ hoặc ngủ muộn kéo dài có thể làm tăng nguy cơ: Rối loạn huyết áp; Tăng đường huyết; Suy giảm miễn dịch; Rối loạn lo âu, trầm cảm; Lão hóa sớm.

Ngoài ra, thức khuya còn làm giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ và hiệu suất làm việc vào ngày hôm sau.

Theo quan niệm dưỡng sinh, nếu ban ngày cơ thể mất đi một lượng tế bào nhất định mà ban đêm không được tái tạo đầy đủ do thiếu ngủ, lâu dần cơ thể sẽ suy yếu. Đây cũng là lý do người sống thọ thường có thói quen ngủ sớm, dậy sớm và sinh hoạt điều độ.

Ngủ bao nhiêu là đủ?

Nhu cầu ngủ tùy thuộc vào độ tuổi và thể trạng:

Người trưởng thành: 7-8 tiếng mỗi đêm

Trẻ em và thanh thiếu niên: 8-10 tiếng

Người cao tuổi: 6-7 tiếng

Điều quan trọng không chỉ là số giờ ngủ, mà còn là chất lượng giấc ngủ và thời điểm đi ngủ.

Làm gì để dễ ngủ sớm?

Để cơ thể thích nghi với giờ ngủ trước 23h, có thể áp dụng một số nguyên tắc:

- Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính ít nhất 30 phút trước khi ngủ

- Tránh ăn quá no vào buổi tối

- Giữ phòng ngủ yên tĩnh, thoáng mát

- Duy trì lịch sinh hoạt cố định mỗi ngày

Ngoài ra, nên giữ tinh thần thư giãn, tránh suy nghĩ căng thẳng khi đã lên giường.

Trong bối cảnh nhiều người phải đánh đổi giấc ngủ để làm việc hoặc giải trí, lời khuyên “mặt trời ngủ thì ta ngủ” của người xưa vẫn còn nguyên giá trị tham khảo. Dù tiếp cận dưới góc nhìn y học cổ truyền hay khoa học hiện đại, một điều đã được chứng minh rõ ràng: Ngủ đủ và ngủ đúng giờ là nền tảng quan trọng để duy trì sức khỏe lâu dài.