Bộ Xây dựng thông tin về "siêu dự án" đường sắt 187km, vốn đầu tư 4 tỷ USD kết nối Việt Nam với 2 địa phương tại Trung Quốc

Bộ Xây dựng vừa có công văn gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, báo cáo và nêu quan điểm đối với đề xuất của UBND tỉnh Quảng Ninh liên quan đến việc đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái.

Theo Bộ Xây dựng, do vai trò quan trọng của tuyến đường sắt này trong kết nối vùng và liên vận quốc tế, Bộ đã trình và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Tại Quyết định số 2404, Thủ tướng đã điều chỉnh lộ trình nghiên cứu đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái từ sau năm 2030 về trước năm 2030 như kiến nghị của tỉnh Quảng Ninh.

Bộ Xây dựng cho biết hiện nay, trên hành lang vận tải Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái đang tồn tại 2 phương thức vận tải chính là đường bộ và đường thủy.

Trong đó, vận tải hàng hóa bằng đường thủy nội địa và ven biển có chi phí thấp; còn tuyến cao tốc Hạ Long – Móng Cái mới đưa vào khai thác, quy mô 4 làn xe, có thể đáp ứng nhu cầu vận tải đến năm 2040. Thực tế khai thác cho thấy lưu lượng trên tuyến cao tốc này hiện mới đạt khoảng 9.000 PCU/ngày đêm, trong khi năng lực thiết kế lên tới 45.000 PCU, tương đương khoảng 20% công suất.

Theo quy hoạch, hành lang Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái có đầy đủ 3 phương thức vận tải gồm đường biển, đường bộ và đường sắt. Tuy nhiên, để tối ưu chi phí logistics, hàng hóa sẽ ưu tiên vận chuyển bằng đường biển, đường sông; trong khi vận tải hành khách chủ yếu do đường bộ đảm nhận. Vì vậy, việc đầu tư tuyến đường sắt cần được nghiên cứu cẩn trọng, kỹ lưỡng.

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng nêu rõ, trước mắt sẽ tập trung lập quy hoạch chi tiết và Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án nhằm quản lý hành lang, quỹ đất, chuẩn bị nguồn lực, sẵn sàng triển khai đầu tư khi nhu cầu vận tải hành khách và hàng hóa, đặc biệt là liên vận quốc tế tăng cao.

Liên quan đến công tác chuẩn bị, Bộ Xây dựng cho biết do yêu cầu kỹ thuật phức tạp và tính chất kết nối liên vận quốc tế, trong bối cảnh năng lực tư vấn trong nước còn hạn chế, Chính phủ Trung Quốc đã hỗ trợ kỹ thuật để lập quy hoạch chi tiết tuyến và các ga đường sắt Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái.

Bộ Xây dựng thống nhất với đề xuất của UBND tỉnh Quảng Ninh và đang tập trung đẩy nhanh tiến độ lập quy hoạch chi tiết tuyến, ga, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Sau đó, toàn bộ hồ sơ sẽ được bàn giao cho tỉnh Quảng Ninh để triển khai các bước tiếp theo như quản lý hành lang, quỹ đất, điều chỉnh các quy hoạch liên quan và nghiên cứu công tác giải phóng mặt bằng.

Trong công văn gửi lãnh đạo Chính phủ, Bộ Xây dựng khẳng định ủng hộ việc Quảng Ninh sử dụng ngân sách địa phương để thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư dự án. Do tuyến đường sắt đi qua địa bàn TP. Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh, Bộ Xây dựng đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh căn cứ các quy định của Luật Đầu tư công, trình Thủ tướng Chính phủ giao Quảng Ninh làm cơ quan chủ quản đầu tư dự án.

Về công tác giải phóng mặt bằng và phân kỳ đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng nhấn mạnh các nội dung này sẽ được nghiên cứu, xem xét kỹ lưỡng trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật hiện hành.

Theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam, tuyến Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái có chiều dài khoảng 187 km, khổ đường 1.435 mm. Khi hoàn thành, tuyến sẽ hình thành mạng lưới đường sắt khép kín từ Hà Khẩu (Trung Quốc) – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh – Đông Hưng (Trung Quốc) và ngược lại.

Theo tính toán sơ bộ, nếu đầu tư phân kỳ theo đường đơn, tổng mức đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái vào khoảng 4 tỷ USD, thuộc tiêu chí dự án quan trọng quốc gia.