Buồn của TTCK từng tăng nóng nhất thế giới: Giáo viên bỏ bữa vì lỗ gần 500 triệu đồng, người cay đắng nhìn tài sản bốc hơi 69% vì đòn bẩy

Yoon Jae-Yi từng là một trong hàng triệu người cuốn vào cơn sốt chứng khoán Hàn Quốc. Nhưng với nữ giáo viên tiếng Anh 30 tuổi, cuộc chơi trên thị trường đã để lại khoản lỗ 19.000 USD (hơn 495 triệu VNĐ).

Sau cú sốc, Yoon bắt đầu cắt giảm chi tiêu. Cô đi taxi ít hơn và hạn chế du lịch. Có những lúc Yoon bỏ bữa và tự an ủi rằng điều đó cũng giống như đang ăn kiêng.

Câu chuyện của Yoon là một lát cắt trong biến động hiếm thấy đang diễn ra trên thị trường chứng khoán Hàn Quốc.

Trong phần lớn năm qua, Hàn Quốc là một trong những thị trường chứng khoán nóng nhất thế giới. Niềm tin vào làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) đã đẩy chỉ số Kospi tăng hơn gấp ba lần. Hai nhà sản xuất chip nhớ Samsung Electronics và SK Hynix vươn lên mức định giá nghìn tỷ USD, trở thành hai động lực lớn nhất phía sau đà tăng kỷ lục.

Nhưng sau đó, thị trường đảo chiều.

Trong 6 tuần của tháng 6 và tháng 7, Kospi lao dốc khoảng 40%. Khoảng 2.500 tỷ USD vốn hóa bị xóa sổ. Hàng trăm nghìn nhà đầu tư chịu thiệt hại. Kể từ đáy, chỉ số đã phục hồi khoảng 20%, nhưng những biến động dữ dội vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt.

Chủ tịch Liên minh Cổ đông Hàn Quốc Jung Eui-jung, 68 tuổi, nhận định: “Biến động quá lớn. Đây không phải đầu tư lành mạnh. Nó giống đánh bạc, một sòng bạc”.

Khi những “con kiến” đặt cược vào AI

Những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là nhóm nhà đầu tư cá nhân. Nhóm này chiếm khoảng 60% - 70% giá trị giao dịch hàng ngày trên Kospi. Tại Hàn Quốc, họ được gọi là những “con kiến” - nhỏ bé khi đứng riêng lẻ nhưng có sức mạnh lớn khi tập hợp thành số đông.

Niềm tin của nhóm nhà đầu tư này tập trung đặc biệt vào Samsung và SK Hynix. Hai doanh nghiệp thống trị hoạt động sản xuất hai loại chip nhớ hàng đầu phục vụ huấn luyện và vận hành các hệ thống AI.

Cơn sốt còn được khuếch đại khi Hàn Quốc tung ra các quỹ ETF mới vào tháng 5. Các sản phẩm này sử dụng những công cụ tài chính như nợ và phái sinh để khuếch đại biến động của cổ phiếu cơ sở.

Nếu cổ phiếu Samsung hoặc SK Hynix tăng 5% trong ngày, ETF đòn bẩy có thể tăng 10%. Nhưng khi cổ phiếu giảm 5%, nhà đầu tư cũng có thể mất 10%.

Ngày 27/5, khi các sản phẩm mới được tung ra, nhu cầu lớn đến mức website bị quá tải trong nhiều ngày. Đến tháng 6, Kospi vượt 9.000 điểm, cao hơn gấp ba lần mức của năm 2025.

Sức nóng này không xuất hiện trong một sớm một chiều.

Sau khi trở thành Tổng thống vào tháng 6/2025, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đẩy nhanh các cải cách thị trường vốn nhằm hỗ trợ giá cổ phiếu. Trước đó, ông từng tự nhận mình là một “nhà đầu tư kiến” và cam kết đưa Kospi lên mức kỷ lục 5.000 điểm vào năm 2030.

Đúng lúc đó, cơn sốt AI lan rộng trên toàn cầu. Giá chip nhớ tăng mạnh do nhu cầu vượt xa nguồn cung.

Trong năm 2025, Kospi tăng 76%, trở thành thị trường chứng khoán có thành tích tốt nhất thế giới. Hàn Quốc từ vị trí thứ 13 vươn lên thành thị trường lớn thứ 5 toàn cầu xét theo vốn hóa, vượt Anh và Pháp. Đến giữa năm 2026, riêng Samsung và SK Hynix chiếm hơn 50% giá trị thị trường.

Các bà nội trợ, sinh viên và người nghỉ hưu bắt đầu tham gia. Một số người thậm chí rút tiền hưu trí để đầu tư. Chỉ trong 6 tháng, dư nợ cho vay ký quỹ tăng thêm 7,9 tỷ USD, lên 27,1 tỷ USD.

“Tôi cứ nghĩ thị trường sẽ tăng mãi”

Yoon Kyung-min, một kỹ sư âm thanh 44 tuổi, là một trong số đó.

Sau khi nghỉ việc, ông dùng một nửa khoản trợ cấp thôi việc để mua cổ phiếu bán dẫn. Chỉ trong một tuần, 7.200 USD biến mất.

Ông Yoon nói: “Nếu vợ tôi biết, tôi sẽ gặp rắc rối lớn”.

Ông chỉ nói với vợ rằng mình gặp chút xui xẻo, nhưng không tiết lộ chi tiết. Trước cú sụt giảm, Yoon từng nghĩ thị trường “sẽ tăng mãi mãi”.

Jake Cheong, một kế toán 30 tuổi tại Seoul, thậm chí từng đứng ngoài cảnh báo bạn bè về sự hưng phấn quá mức.

Trước đây, Cheong chủ yếu đầu tư những khoản nhỏ vào các quỹ chỉ số Mỹ tương đối thận trọng. Nhưng đến tháng 6, anh cho rằng cơ hội trên thị trường Hàn Quốc quá hấp dẫn không thể bỏ qua.

Cheong bỏ khoảng 21.000 USD mua SK Hynix. Chưa đầy ba tuần sau, cổ phiếu tăng 40% và anh chốt lời.

Thành công chóng vánh khiến Cheong mạnh tay hơn. Anh tiếp tục đầu tư khoảng 29.000 USD vào ETF đòn bẩy theo dõi SK Hynix. Khi thị trường lao dốc, khoản đầu tư của Cheong giảm 69%, chỉ còn khoảng 9.000 USD.

Cheong kể: “Nguyên tắc của tôi trước đây là khi quá nhiều người bắt đầu khoe lãi chứng khoán, có lẽ thị trường đã chạm đỉnh. Nhưng FOMO đã thắng tôi”.

Từ giấc mơ làm giàu đến bài toán vĩ mô

Lee Ka-young, một lập trình viên 25 tuổi, cũng chứng kiến lãi bốc hơi nhanh như lúc xuất hiện.

Tháng 12, sau khi nhận khoản lương đầu tiên từ công việc mới, Lee cho rằng thu nhập thông thường sẽ không bao giờ đủ để mua nhà. Cô đưa khoảng 14.000 USD từ tiền tiết kiệm và lợi nhuận tiền số vào tài khoản chứng khoán. Toàn bộ số tiền được đầu tư vào SK Hynix và sau đó là các ETF đòn bẩy.

Đến tháng 5, tài khoản của Lee tăng hơn 58%. Trang Instagram ghi lại hành trình đầu tư của cô thu hút trung bình 4 triệu lượt xem mỗi tháng.

Khi thị trường đảo chiều, Lee vẫn chờ giá phục hồi. Lee nói: “Tôi đã tham lam. Tôi cứ nghĩ nếu bán rồi giá còn tăng cao hơn thì sao?”.

Hiện giá trị danh mục của cô thấp hơn 5% so với thời điểm bắt đầu đầu tư vào tháng 12. Cô mô tả mọi thứ nhanh như thể “tất cả chỉ là một giấc mơ”.

Đằng sau những khoản lỗ cá nhân là một vấn đề lớn hơn đối với Hàn Quốc. Những lo ngại về nhu cầu AI và cạnh tranh ngày càng tăng từ Trung Quốc đã chọc thủng đà tăng của nhóm bán dẫn. ETF đòn bẩy khiến nhịp điều chỉnh càng trở nên khốc liệt.

Chính phủ Hàn Quốc sau đó siết quy định. Việc phê duyệt ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu mới đã bị tạm dừng. Mức tiền mặt bắt buộc để giao dịch các sản phẩm này được tăng gấp ba, lên khoảng 21.000 USD. Chương trình đào tạo trực tuyến bắt buộc dành cho nhà đầu tư cá nhân cũng được mở rộng.

Chỉ số biến động Kospi 200 giảm từ mức 86,18 điểm còn 56,76 điểm.

Dù vậy, không phải tất cả giới đầu tư đều bi quan. Giám đốc khu vực châu Á của Federated Hermes Jonathan Pines cho biết công ty vẫn nhìn cổ phiếu chip nhớ Hàn Quốc theo hướng dài hạn. Theo ông, lợi nhuận cao của các doanh nghiệp này được kỳ vọng duy trì trong hai năm tới. Vì vậy, nhà đầu tư có thể thu hồi phần lớn số vốn ban đầu.

Với Chủ tịch Liên minh Cổ đông Hàn Quốc Jung Eui-jung, những biện pháp hiện tại vẫn chưa đủ. Ông muốn cơ quan quản lý hủy niêm yết các ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu và xây dựng biện pháp hỗ trợ những nhà đầu tư cá nhân chịu thiệt hại nặng.

Theo WSJ