Căng thẳng với Washington leo thang, EU có thể 'xả hàng' 10 nghìn tỷ USD tài sản của Mỹ để trả đũa?

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Mỹ và châu Âu tiếp tục leo thang sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quay trở lại chính trường và đưa ra các đe dọa mới liên quan đến vấn đề Greenland, một kịch bản cực đoan nhưng đang được các nhà đầu tư âm thầm cân nhắc là khả năng châu Âu sử dụng “vũ khí tài chính” để đáp trả.

Cụ thể, điều này có thể bao gồm việc bán tháo trái phiếu và cổ phiếu Mỹ - những tài sản mà các quốc gia châu Âu đang nắm giữ hàng nghìn tỷ USD.

Kịch bản táo bạo nhưng đầy rủi ro

Trên lý thuyết, nếu châu Âu bán tháo tài sản Mỹ, điều này có thể khiến chi phí đi vay của Washington tăng vọt và làm thị trường chứng khoán Mỹ chao đảo. Nguyên nhân là nước Mỹ từ lâu đã dựa vào dòng vốn đầu tư từ bên ngoài để tài trợ cho các khoản thâm hụt khổng lồ.

Theo dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ, tổng giá trị tài sản Mỹ do Liên minh châu Âu (EU) nắm giữ hiện vượt quá 10 nghìn tỷ USD, chưa kể các khoản đầu tư từ Anh và Na Uy.

Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy. Phần lớn các tài sản Mỹ tại châu Âu không nằm trong tay chính phủ mà thuộc sở hữu của các quỹ đầu tư tư nhân. Họ là những tổ chức hoạt động độc lập và không dễ bị chỉ đạo bởi chính sách đối ngoại.

Hơn nữa, bất kỳ động thái bán tháo quy mô lớn nào cũng sẽ khiến chính các nhà đầu tư châu Âu chịu thiệt nặng về tài chính, do giá trị tài sản giảm sút. Vì thế, giới phân tích đánh giá khả năng kịch bản này thực sự xảy ra là khá thấp, ít nhất trong ngắn hạn.

Dù khả năng hành động là nhỏ, nhưng việc một chiến lược gia hàng đầu như Kit Juckes của ngân hàng Societe Generale công khai đề cập đến khả năng “vũ khí hóa vốn đầu tư” cho thấy tâm lý lo ngại đang âm ỉ lan rộng trên thị trường tài chính.

Chuyên gia này nhận định, việc các nhà đầu tư công của châu Âu ngừng tích lũy hoặc thậm chí bán ra tài sản Mỹ có thể xảy ra. Tuy nhiên, điều này chỉ diễn ra chỉ trong trường hợp căng thẳng chính trị leo thang đến mức nghiêm trọng hơn nữa.

Trong phiên đầu tuần, thị trường tài chính đã phản ứng rõ rệt trước căng thẳng Mỹ - châu Âu. Chứng khoán Mỹ sụt giảm, đồng USD yếu đi, trong khi vàng, đồng euro và franc Thụy Sĩ lại tăng giá. Đây là phiên bản nhẹ của kịch bản “bán tháo nước Mỹ” từng xuất hiện hồi tháng 4 năm ngoái, sau khi chính quyền Tổng thống Trump áp thuế quan một cách bất ngờ và đơn phương.

Đòn bẩy thực sự của châu Âu nằm ở đâu?

Trong khi việc rút vốn khỏi Mỹ là một phương án khó khả thi, châu Âu vẫn còn những lựa chọn khác để gây sức ép. Một trong số đó là việc tạm hoãn phê chuẩn thỏa thuận thương mại ký hồi tháng 7 với Mỹ. Đây là bước đi cứng rắn nhất mà EU đưa ra cho đến nay.

Ngoài ra, các lãnh đạo EU cũng đang thảo luận khả năng áp thuế lên khoảng 93 tỷ euro hàng hóa Mỹ. Bộ trưởng Tài chính Đức thậm chí kêu gọi EU chuẩn bị “biện pháp đáp trả thương mại mạnh mẽ nhất có thể”.

Dẫu vậy, theo các chuyên gia tại ING Groep NV, châu Âu thực tế không có nhiều công cụ để ép buộc khối tư nhân phải hành động theo định hướng chính trị.

Nhóm các chuyên gia cho hay: “EU gần như không thể ép buộc khu vực tư nhân bán tháo tài sản USD. Cách duy nhất là khuyến khích các nhà đầu tư chuyển hướng sang tài sản bằng đồng euro.”

Theo George Saravelos, chuyên gia của Deutsche Bank, một trong những điểm yếu mang tính hệ thống của Mỹ là việc nước này phụ thuộc vào việc nước ngoài tài trợ cho các khoản thâm hụt khổng lồ thông qua đầu tư vào tài sản Mỹ. Trong bối cảnh trật tự kinh tế phương Tây đang bị thách thức bởi chính những chính sách mở rộng ảnh hưởng của Washington, không dễ để các đồng minh cũ tiếp tục đóng vai “ngân hàng” bất đắc dĩ cho nước Mỹ.

Mặc dù vậy, nhiều nhà đầu tư đã chủ động điều chỉnh danh mục kể từ sau đợt áp thuế mạnh tay vào năm ngoái. Mặc dù đồng USD chịu áp lực, trái phiếu chính phủ Mỹ lại ghi nhận năm tốt nhất kể từ 2020 và thị trường chứng khoán Mỹ tiếp tục lập kỷ lục.

Trưởng bộ phận chiến lược tiền tệ của Rabobank - Jane Foley cho biết, điều này cho thấy đã có sự “tái cân bằng” trong danh mục tài sản toàn cầu, giúp thị trường Mỹ ít bị tổn thương hơn nếu làn sóng “bán tài sản Mỹ” mới xảy ra.