Chặn tiêu cực trong các dự án nhà ở xã hội

Nhà ở xã hội (NƠXH) là chính sách an sinh mang ý nghĩa nhân văn hướng đến người thu nhập thấp. Vì vậy, việc các bên liên quan thực hiện đúng các quy định của pháp luật, bảo đảm quy trình minh bạch, chặt chẽ là yếu tố then chốt để người dân tiếp cận nguồn nhà ở này.

Công bố một đằng, làm một nẻo

Sinh sống và làm việc ở TP HCM đã mười mấy năm, chị L.T.D (quê miền Trung) bày tỏ niềm vui khi dự án NƠXH Lý Thường Kiệt (324 Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng) tiếp nhận hồ sơ mua nhà của chị.

Theo công bố của Sở Xây dựng TP HCM, chủ đầu tư dự án này tiếp nhận hồ sơ đăng ký từ ngày 1-2 đến 31-3. Trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, chị D. sắp xếp công việc, làm hồ sơ theo quy định để nộp đơn đăng ký theo địa chỉ công bố. Tuy nhiên, chị tá hỏa khi chủ đầu tư không nhận đơn đăng ký và đành ngậm ngùi ra về. Tương tự, nhiều người cũng bức xúc vì chủ đầu tư không tiếp nhận hồ sơ và đặt câu hỏi về tính minh bạch của dự án.

Dự án NƠXH Lý Thường Kiệt gồm 4 khối chung cư, 25 tầng, với 1.254 căn hộ; quy mô dân số 3.200 người. Trong đó, 755 căn hộ (34 m2 đến 77 m2) dùng để bán; 270 căn hộ cho thuê; còn lại là căn hộ bán theo giá kinh doanh thương mại. Theo quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án của UBND TP HCM, hoàn thành thi công, xây dựng dự án trong 15 tháng, kể từ tháng 2-2025; thêm 3 tháng để hoàn thành công tác nghiệm thu, bàn giao, đưa vào sử dụng. Dự kiến, chủ đầu tư hoàn thành công trình, nghiệm thu và đưa vào sử dụng tháng 8-2026.

Dự án NƠXH Lý Thường Kiệt được dư luận đặc biệt quan tâm bởi vị trí "đắc địa" và được bán với giá "dễ thở". Tháng 10-2025, đoàn công tác của Bộ Xây dựng do Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh dẫn đầu đã có buổi khảo sát dự án và làm việc với chủ đầu tư. Thời điểm đó, dự án hoàn thành phần thô, đang thi công phần hoàn thiện 4 khối nhà.

Phải công khai thông tin dự án

Bức xúc vì chủ đầu tư không tiếp nhận đơn, người dân đã phản ánh tới cơ quan quản lý nhà nước trên địa bàn là Sở Xây dựng, mong sớm chấn chỉnh để bảo đảm quyền lợi hợp pháp.

Ông Nguyễn Tiến Hưởng, Trưởng Phòng Quản lý nhà và thị trường bất động sản - Sở Xây dựng TP HCM, cho hay Sở Xây dựng nhận được phản ánh của báo chí và người dân về việc người dân không thể nộp đơn đăng ký mua, thuê NƠXH tại dự án theo thời gian tiếp nhận đơn đăng ký đã được công bố. "Điều này gây bức xúc dư luận và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân có nhu cầu về NƠXH" - ông Hưởng chia sẻ.

Theo Sở Xây dựng, người dân có nhu cầu mua hoặc thuê NƠXH nộp đơn đăng ký trực tiếp trong khoảng thời gian từ ngày 1-2 đến 31-3 tại số 324 Lý Thường Kiệt. Do đó, sở đã có Công văn 4052 (ngày 2-2-2026) công bố thông tin dự án NƠXH Lý Thường Kiệt yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương tổ chức tiếp nhận đơn đăng ký mua, thuê NƠXH tại dự án.

Một sự thật khiến dư luận bức xúc, theo ông Hưởng là việc chủ đầu tư chậm công bố công khai thông tin dự án. Theo điểm a khoản 1 điều 38 Nghị định 100/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý NƠXH, sau 30 ngày kể từ ngày khởi công thì chủ đầu tư phải thực hiện công bố thông tin dự án. "Đáng ra chủ đầu tư phải công bố từ lâu. Người dân có nhu cầu nộp đơn thì chủ đầu tư phải tiếp nhận, chứ không phải đóng cửa" - ông Hưởng nói.

Đại diện Sở Xây dựng trấn an dư luận, nhấn mạnh người dân có nhu cầu mua nhà có thể yên tâm vì còn một đợt công bố thông tin chính thức và phải sau ít nhất 30 ngày mới tiếp nhận hồ sơ mua, thuê NƠXH tại dự án.

Từ vụ việc trên, vấn đề công khai, minh bạch thông tin dự án NƠXH lại gây xôn xao dư luận, đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của chủ đầu tư và vai trò của cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương. Chiếu theo hồ sơ dự án và thực tế triển khai công trình, thời gian công bố công khai thông tin đã kéo dài từ khoảng 1 tháng lên đến 1 năm.

Hồi tháng 11-2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị số 34/CT-TTg về việc chấn chỉnh, tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong việc xét duyệt, mua - bán, cho thuê NƠXH. Theo đó, thực tiễn triển khai việc xét duyệt, mua, thuê mua, cho thuê NƠXH trong thời gian gần đây tại một số dự án ở Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM cho thấy còn một số tồn tại, bất cập và nguy cơ phát sinh tiêu cực. Những tồn tại trên, nếu không kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm, sẽ làm giảm niềm tin của người dân, ảnh hưởng đến tính công bằng xã hội, gây méo mó chính sách, tạo môi trường dễ phát sinh tiêu cực, lợi ích nhóm và tạo ra thị trường ngầm trong tiếp cận NƠXH. Thủ tướng Chính phủ chỉ thị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo Sở Xây dựng và các sở, ngành liên quan của địa phương thực hiện nghiêm trình tự, thủ tục bán, cho thuê mua, cho thuê NƠXH, trong đó phải công khai dự án sau khi khởi công.

Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị định 54/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định trong lĩnh vực nhà ở, kinh doanh bất động sản. Trong đó, sửa đổi, bổ sung điều 38 Nghị định 100/2024 về trình tự, thủ tục bán, cho thuê mua, cho thuê NƠXH được đầu tư xây dựng theo dự án và không sử dụng vốn đầu tư công, nguồn tài chính Công đoàn. Nghị định quy định rõ hơn về trình tự, thủ tục bán, cho thuê mua và cho thuê NƠXH buộc chủ đầu tư phải công khai thông tin dự án, đối tượng mua, giá bán, thời gian nhận hồ sơ… Nhờ đó, người dân dễ tiếp cận thông tin và hạn chế tình trạng "mập mờ" hoặc lan truyền tin không chính thức.