Chứng khoán rơi 30%, nội tệ đỏ lửa, Thống đốc Ngân hàng bất ngờ từ chức: Điều gì đang xảy ra với nền kinh tế lớn nhất ĐNÁ?

Quyết định từ chức đột ngột của Thống đốc Ngân hàng Trung ương trong tuần này - đúng vào thời điểm nền kinh tế Indonesia đang chao đảo - đã dấy lên những lo ngại mới về năng lực điều hành chính sách và hướng đi kinh tế vĩ mô của Tổng thống Prabowo Subianto.

Theo thông báo từ chính phủ, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Indonesia (Bank Indonesia), ông Perry Warjiyo, đã nộp đơn xin từ chức vì lý do cá nhân. Động thái này diễn ra trong bối cảnh ông phải chịu áp lực ngày càng lớn trong việc hỗ trợ chương trình tăng trưởng của Tổng thống, cùng những nghi ngại gia tăng về tính độc lập của ngân hàng trung ương.

"Thời điểm này hoàn toàn không thích hợp," ông Lakshmanan R, Trưởng bộ phận Doanh nghiệp khu vực Nam và Đông Nam Á tại CreditSights (đơn vị trực thuộc Fitch), nhận định. "Họ đang phải 'chữa cháy' trên quá nhiều mặt trận... Việc người đứng đầu ngân hàng trung ương từ chức chỉ làm cho toàn bộ cục diện trở nên tồi tệ hơn."

Dù đây là một cuộc ra đi tự nguyện hay ép buộc, sự rút lui của vị Thống đốc tại thời điểm nhạy cảm đối với nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á đã gia tăng thêm nhiều lo ngại. Tính từ đầu năm đến nay, thị trường chứng khoán Jakarta đã bốc hơi 30%, trong khi đồng Rupiah giảm 7,6% giá trị - đưa cả hai vào nhóm các tài sản có hiệu suất kém nhất thế giới.

Các tài sản của Indonesia đã bị giáng một đòn nặng nề sau khi tổ chức cung cấp chỉ số MSCI cảnh báo có thể hạ bậc thị trường nước này từ "thị trường mới nổi" (emerging market) xuống "thị trường cận biên" (frontier market). Đối thủ S&P Dow Jones Indices cũng đã phát đi cảnh báo tương tự trong tháng này.

Sự ra đi của ông Perry diễn ra chưa đầy một năm sau khi Bộ trưởng Tài chính lâu năm Sri Mulyani Indrawati từ chức - người từng được ghi nhận rộng rãi trong việc xây dựng kỷ luật tài khóa cho Indonesia và tạo dựng niềm tin vững chắc với giới đầu tư nước ngoài. Ông Perry từng được coi là một "tay lái cừ khôi" giữ sự an toàn cho nền kinh tế. Trong suốt 8 năm đảm nhiệm vị trí Thống đốc, ông chèo lái Ngân hàng Trung ương vượt qua đại dịch Covid-19, giai đoạn chuyển giao quyền lực chính phủ và gần đây nhất là cuộc xung đột tại Trung Đông.

Trong những tháng gần đây, Ngân hàng Trung ương Indonesia phải chịu áp lực ngày càng lớn trong việc thúc đẩy tăng trưởng khi nền kinh tế có dấu hiệu suy yếu. Điều này khiến giới đầu tư lo ngại rằng cơ quan này có thể bị xao nhãng khỏi nhiệm vụ tối cao: bảo vệ giá trị nội tệ và duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính.

"Mặc dù thị trường đã râm ran đồn đoán về ghế Thống đốc trong vài tháng qua, thời điểm công bố quyết định này vẫn quá đột ngột," ông Fesa Wibawa, Trưởng phòng Đầu tư Trái phiếu Châu Á tại Aberdeen, nhận xét.

Ông Wibawa cho biết thêm rằng thị trường vốn đã bắt đầu đặt niềm tin vào khả năng của ông Perry. Ngân hàng Trung ương đã tăng lãi suất thêm 100 điểm cơ bản kể từ tháng 5 và điều chỉnh lợi suất trái phiếu nhằm thu hút thêm dòng vốn ngoại.

"Họ đã tìm được điểm cân bằng hợp lý trong bối cảnh đó," ông Wibawa nói. "Vào những thời điểm then chốt, ông ấy luôn đặt sự ổn định tài chính lên hàng đầu."

Phó Thống đốc cấp cao Destry Damayanti hiện đã đảm nhận vị trí Quyền Thống đốc. Theo luật pháp Indonesia, Tổng thống Prabowo có thể đề cử tối đa 3 ứng viên cho vị trí này để Quốc hội phê chuẩn. Tuy nhiên trong những năm gần đây, các Tổng thống thường chỉ đề cử duy nhất một nhân sự.

Lựa chọn của ông Prabowo sẽ bị soi xét rất kỹ lưỡng. "Câu hỏi lớn nhất lúc này là liệu Ngân hàng Trung ương Indonesia sẽ ngả theo hướng hỗ trợ tăng trưởng một cách quyết liệt hơn, hay tiếp tục ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô và tỷ giá," bà Deepali Bhargava, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương tại ING, phân tích.